4.
Meteor.
7.
frigidum
non
solum
congelat
&
exiccat,
sed
&
incrassat,
exiccat
qui¬
dem
aquam,
incrassat
au¬
tem
aerem
&
facit
a¬
quam.
Et
est
concretio
quadam
ex¬
eccatio.
236
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
II.
Et
vt
durare
possint
in
frigido
elemento
consuetudo,
quae
passionem
elidit,
facit,
quo
iure
etiam
in
aquis
calidis
alicubi
viuunt
pisces,
alicubi
ex
terra
effodiuntur.
In
motu
alterationis
manifesta
est
fri¬
gefactio;
deinde
consequentes
virtutes,
vt
siccitas,
humiditas
&c.
Augmento
obstat
frigus
tum
con¬
stringendo,
tum
caloris
motum
reprimendo.
Magnitudo
si
qua
frigore
augetur;
vt
vasta
Scytharum
corpora,
ex
accidente
crescit
calore
intus
fortiore.
Hydropici
intumescunt
frigore,
&
catharrhosi,
Sed
id
non
est
augmentum
verum.
Ita
motum
localem
accidenter
efficit,
non
per
se.
Statum
enim
potius
facit
dum
torpore
quodam
alligat
membra.
Caeterum
&
alia
effecta
adscribuntur
frigori
in
cer¬
tis
materiis.
In
materia
spirituque
subtili
colliquare
potest;
Et
constrictione
elidere
humores,
Inde
frigus
catharrhosum
&
morbiferum.
Mortem
consequenter
inducit
vel
oppresso
calore
natiuo
per
vim;
vel
sensim
impeditus
facultatibus
naturalibus,
vnde
excrementorum
crudorumque
humorum
colluuies.
Ita
in
4.
de
meteoris
cap.
2.
frigiditatis
sunt,
ax
ebla
quomo
uohucar
areijs:
ex
quibus
morbi.
Virgilio
frigus
effectu
est
penetrabile
&
adurens.
Vnde
creditur
calefacere
obsidendo
calorem
&
con¬
gregando.
Sed
effectus
similis
vstioni,
tribuit
ei
id
verbum.
Nimius
calor
destruit
calidum
internum;
fa¬
cit
idem
frigus.
Est
caussa
stuporis
&
immobilitatis
in
neruis
animalium.
Alligat
enim
spiritus,
prohi¬
bet
diuaporationes
excrementorum,
vnde
illi
vitiantur,
&
impuriores,
facti
facilius
à
frigore
patiun¬
tur:
insuper
calorem
retundit,
quo
simul
refugit
sanguis
&
spiritus.
Sequitur
inde
tremor,
rigor,
pallor
&
alia.
Videtur
&
aliquid
ad
grauitatem
conferre
dum
constringit,
&
calorem
exprimit.
Hinc
vapores
calore
spoliati
grauiores
facti
subsistunt,
nec
ascendunt
altius.
Haec
potentia
insignem
Chy¬
micis
affert
vtilitatem.
Quia
enim
frigus
coagulat
condensat,
facitque
reuerti
vapores
&
incrassari
spiritus,
vt
in
corpus
reducantur;
destillationes,
sublimationesque
suas
perficere
artifex
commodè
po¬
test.
Quocirca
si
non
satis
est
frigus
aereum,
addit
aqueum.
Frigus
vapidum
tamen
etiam
est
solutio¬
num
caussa
in
cryptis
subterraneis,
non
per
se,
sed
humore
suo,
quo
se
insinuat;
postea
frigore,
quo
consistit
humor
inque
rorem
mutatur.
Sic
sales
&
calces
in
terra
e
cellis
eliquescunt.
Cerebro
&
neruis
inimicum
frigus
est,
vti
&
senibus
ob
sanguinis
inopiam;
vnde
frigidiora
interna
constitutione
sunt
ista.
Frigus
autem
externum
internum
augere
potest.
Quod
si
quis
calidioris
crassitiorisque
est
sanguinis,
ei
frigus
etiam
conducit
afferendo
temperiem,
&
subtilitatem
(per
accidens
tamen)
spi¬
ritibus.
Sic
cum
calor
timidos
faciat
ob
dissolutionem,
frigus
fortes
&
audaces,
ob
caloris
in
vnum
compulsionem,
habetque
aliquid
iuris
etiam
in
ingenia
&
affectus.
Sanguis
dilutior
frigidior
est,
inquit
quadam
ex.
Philosophus,
in
2.
de
part.
an.
4.
Talem
sanguinem
quae
obtinent
animalia,
sapientiora
sunt,
quanquam
non
frigiditatis
merito,
sed
tenuitatis,
cui
tamen
comes
est
frigiditas.
Si
item
sanguine
vacantia
fri¬
gidiora
sunt,
&
quaedam
animalia
exanguia
prudentiae
laudem
merentur;
vt
formicae
&
apes;
non
vsque
adeo
pro
deplorata
habenda
est
frigoris
caussa,
quanquam
coniunctus
sit
metus
frigidioribus
cordibus.
Lachrymas
&
coryzam
mouet
frigus,
exprimendo,
vt
volunt;
imo
&
aere
frigus
penetrabile
&
colliquatiuum
est.
Opplet
interdum
cerebrum
cum
spiritibus
irrumpendo.
Inde
augentur
humi¬
ditates
&
fluxibus
praebent
ansam.
Frigore
laesis
&
pernionibus
prodest
aqua
calida
&
frigida;
vt
est
in
sect.
1.
probl.
55.
&
56.
Frigida
enim
affluentem
humorem
sistit,
calida
in
spiritum
vertit
&
laxat.
Ali¬
qui
volunt
perinde
fieri,
vt
in
vuis
frigore
perustis.
Hae
enim
in
aquam
iniectae
recipiunt
succum:
Et
putatur
extrahi
frigus.
Diluitur
sane
acrimonia
&
acerbitas.
De
extractione
dubium.
Itaque
dolor
ex
siccitate
(frigus
enim
cum
humore
calidum
exegit)
in
pernionibus
aqua
frigida
subeunte
mitigaris
potest.
Aliqui
putant
antiperistasi
restaurari
calorem,
qui
sit
sanationis
caussa
prima.
Calida
potior
est,
quia
&
exinanitionem
tollit
insinuando
se,
&
aduocat
ex
venis
calentem
sanguinem.
Videndum
num
satis
vere
soluatur
problema;
dum
scribitur
eadem
vis
frigoris
colliquefaciendo
in
pernionibus
facere
dolorem;
&
siccando
tollere.
Imò
quia
humidum
calidumque
in
fugam
vertit,
prohibuitque
ex
vicinis
affluxum,
lancinatio
&
dolor
ex
inanitione
praeter
naturam
oritur,
quae
impletione
est
tollen¬
da.
Sed
si
frigidam
submiseris,
exiccationi
satisfeceris
quidem,
verum
non
defectui
caloris.
Neque
etiam
id
humidum
idoneum
est.
Mirum
est
frigus
aquarum
adeo
ignauum
esse,
vt
patiatur
intra
se
calidissimas
plantas
nasci.
Sed
humor
primigenius
&
calor
intus
coercitus
agit
iuxta
naturae
suae
le¬
ges;
cumque
sata
res
&
creata,
&
aucta
sit
in
aquis,
hunc
pro
naturali
loco
habet,
gaudetque
eo,
nec
desiderat
alium.
Ita
iumenta
&
homines
sub
arctico
frigore
vitam
tolerant.
Eo
illatus
Aethyops
fe¬
brim
contraheret
constricta
cute,
nec
vitam
perferret
sine
molestia,
donec
assuesceret.
Quomodo
somnos
faciat,
alibi
dicitur,
vbi
etiam
Aristotelica
excutiuntur.
Et
tantum
quidem
de
frigore,
quae
eo
vberius
persecuti
sumus,
vt
Chymicus
noster
eius
naturam
penitus
intelligeret,
cum
necesse
sit
artificem
perspectam
habere
rationem
instrumenti
sui;
&
est
frigoris
dispar
conditio
&
py¬
ragrae.
CAP.
XXII.
De
Humido
&
sicco.
MAgno
studio
&
industria
Hippocrates,
Plato,
Aristoteles,
Galenus,
&
qui
horum
doctrinam
sequuti
sunt,
de
elementis,
eorumque
potestatibus
disseruerunt,
cumque
intelligerent,
ex
illis
agentibus
actiuis
calore
&
frigore,
patientibus
passiuis,
humido
&
sicco,
mistum
constitui,
hocque
vicissim
in
eadem
resolui,
generationes,
corruptiones,
caeteraque
omnia
huc
retulerunt,
quasi
ipsa
naturae
fun¬
damenta
in
manibus
suis
habentes,
nihil
non
explicare
possent,
&
de
omnibus
rationem
redde¬
re.
Fastuosius
in
hoc
insolentiusque
versati
sunt
recentiores,
non
attendentes
Aristotelem
ex
illis
principiis
nihil
amplius
extruere,
quam
materiae
generumque
notitiam,
vna
cum
caussis
efficien¬