2.
De
ortu.
tex.
9.
4.
Meteor.
1.
&
4.
Scaliger
in
60.
exer.
sect.
3.
non
intellexisse
videtur
de¬
finitionem
cum
conuel¬
lere
nititur.
238
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
II.
semine
quidem
ortum
habet,
sed
postea
augetur
&
crescit
per
nutritionem,
necessario
congitur
aliquid
elementare
retinere,
cuius
naturam
si
ignorauerit;
non
potest
essentiae
plenam,
quae
quidem
in
homi¬
nem
cadit,
notitiam
consequi:
Deinde
quam
multa
sunt
magisteria;
quorum
elaboratio
ex
natuta
hu¬
midi
&
sicci
existit?
Quid
quod
&
in
ipsis
essentiis
inueniantur
qualitates
primae
&
secundae?
An
non
&
illae
ipsae
patiuntur
à
calore
&
frigore,
&
formis
variant?
Cum
ex
calcibus
facit
liquores;
&
vicissim
Chymicus,
cum
ex
salibus
olea,
&
spiritus;
cum
item
soluit,
coagulatque
tam
magisteria,
quam
essen¬
tias,
certe
per
illas
ipsas
affectiones
procedit,
quas
"in
quarto
meteororum,
&
secundo
de
ortu"
explicauit
Phi¬
losophus.
Ex
illa
doctrina,
potest
discernere
rerum
genera
&
nonnihil
statuere
de
viribus
&
vsu.
Ne¬
que
enim
est,
vt
sibi
persuadeat
se
extrahendo
essentias
plane
quidditatem
rei
absque
elementari
ma¬
teria
consecutum
esse.
Est
enim
ea
inseparabilis
à
corpore,
in
quo
nata
est
esse,
&
operari.
Subtiliorem
partem
magísque
synceram
(concedi
potest,
naturam,
vti
ex
creatione
&
generatione
est,
potissimum
in
ea
fundatam
esse
&
radices
proprietatum
substantiam
primum
sequentium
positas)
abstrahit,
cum
multum
ea
in
re
proficit.
Corpus
cum
remaneat,
nec
id
possit
esse
sine
corporeis
proprietatibus;
quae
dementia
agitat
Paracelsitas,
vt
ista
omnia
quae
prisci
de
affectionibus
corporeis
vere
&
scienter
tradi¬
derunt,
despiciant?
Et
sunt
quaedam,
in
ipsis
corporibus
erassis
quoque
relicta,
commodiora
ad
vsum,
quam
extracta,
vt
experientia
in
nutritione
&
medicamentis
contestatur.
Eia
ergo;
qui
tyro
ad
hanc
artem
accedis,
ne
contemtui
habe
Aristotelica
ista;
sed
potius
stude,
vt
quam
exquisitissime
cognoscas,
quo
&
veri
falsique
iudex
esse
possis,
&
tuorum
quoque
opetum
rationem
reddere.
Haec
praefanda
no¬
bis
fuerunt,
ne
delicatulae
Chymicorum
imperitorum
&
nouitiorum
nares,
quibus
fortasse
fumus
ali¬
quis
ex
Paracelsica
&
Seueriniana
officina
aliquid
obduxit
labis,
fecisque,
vt
olfacere
nihil
possint,
nisi
quòd
ollulas
istas
fornaculasque
spirat,
statim
percepto
de
HVMIDO&
SICCO
halitu
offenderentur,
nosque
cùm
Aristotele
de
ponte
deiicerent.
Nunc
de
rebus
ipsis
pauca,
cum
harum
notitia
implicata
sit
superiori
doctrinae.
Humidum
Philosophus
definiuit,
quod
sit
τὸ
ἀόριστον
οἰκείῳ
ὅρῳ
εὐόριστον
ὂν,
hoc
est,
quod
cum
facile
terminari
puta
à
sicco
agentibus
actiuis,
queat,
proprio
tamen
termino
non
circumscribatur,
quae
de¬
finitio
materialis
est,
&
humidum
non
absolute
considerat,
sed
in
materia
seu
subiecto
cùm
potentia
passiua,
Dixerat
enim
ante
humidum
&
siccum
esse
passiua,
&
corporum
materiam
potissimum;
&
in
4.
Met.
ὑγρὸν
καὶ
ξηρὸν
ταῦτα
ὑπάρχει
διὰ
τὸ
πάσχειν,
καὶ
ἐξ
ὕδατος
καὶ
γῆς
τὰ
ὁμοιομερῆ
σώματα
συνίσταται
etc.
&
cap.
4.
"passiuae
qualitates
sunt
corporum
principia".
Ex
eodem
fundamento
extruitur
definitio
etiam
sicci,
quod
sit
εὐόριστον
μὲν
οἰκείῳ
ὅρῳ
δυσόριστον
δέ
seu
quod
cum
suo
termino
facile
claudatur;
difficulter
ta¬
men
admittat
terminum
patiaturque
ab
alio
se
finibus
circumscribi.
Corpora
interminata
sunt
quae
inordinate
fluunt,
nec
redacta
sunt
coactaque
intra
certas
subsistentiae
seu
consistentiae
metas.
Inde
humidum,
vt
aër
&
aqua
meant
vndiquaque,
si
suae
naturae
relinquantur,
&
confluunt,
vt
solent
ho¬
mogenea,
si
à
nullo
coërceantur.
Est
&
siccum
tale,
vt
terminum
ab
alio
difficulter
accipiat;
rediga¬
turque
ad
modum
certi
definitique
corporis.
Sed
vtrumque
tamen
terminari
potest
&
mensuram
cer¬
tam
hoc
habet,
illud
accipere
facile
potest.
Aqua
enim
facile
diuidi
potest
&
dispergi
etiam
in
mini¬
mas
guttas,
quae
se
coniungunt
cum
sicco
puluere
per
minima,
quantum
fieri
potest,
&
coalescunt
vna.
Sic
coërcetur,
detineturque
accepto
termino,
ne
amplius
sine
modo
fluat,
&
erret,
sed
cogitur
subsistere
&
in
certa
forma
mistionis
manere.
Siccum
per
se
facile
consistit
etiam
in
minimis
portio¬
nibus,
si
sensum
respicias,
vt
in
pulueribus
patet.
Sed
vt
&
hoc
accipiat
definitùm
ad
aliquam
certam
rem
terminum
neque
seorsim,
vt
atomi
vagetur,
humidum
quidem
praestat,
sed
difficulter.
Non
enim
admittit
facile
humidum.
Et
hoc
etiam
manifestum
est
in
concretis
&
iam
terminatis
siccis.
Si
enim
velis
ea
redigere
in
portiones
minores
addito
humido,
aegre
id
assequeris,
quia
non
facile
cedunt
par¬
tes
siccae,
sed
respuunt
aliena.
Sic
vides
pulueres
minutissimos
affusae
aquae
innatare,
&
propter
sicci¬
tatem
recusare
ingressum.
Verumenimuero
haec
ita
declarari
exemplis
iam
mistorum
possunt.
Ipsa
verò
natura
simpliciter
considerata,
terminationis
&
interminationis
rationem
in
se
habet
accuratio¬
rem.
Id
tamen
obiter
notandum
est
si
humidum
sit
acre,
non
diu
repugnare
siccum.
Nam
substantiae
acrimonia
sibi
viam
facit,
tenuitateque
penetrat.
Hinc
est,
quod
quaedam
aquae
dicantur
omnia
sicca
statim
sorbere
nec
permittere,
vt
innatent:
Verùm
enimuero,
vt
certa
corporis
similaris
mensura
fiat,
quid
nam
tandem
est,
quae
illa
difficul¬
ter
terminabilia
conciliat?
Primùm
ô
connata
vni,
alteri
superueniens,
vt
sic
prima
causa
sit
in¬
dispositione
materiae
patientis,
in
qua
ratio
est,
qua
admitti
terminus
possit.
Itaque
vt
ait
Philosophus,
τὸ
ὑγρὸν
τῷ
ξηρῷ
αἴτιον
ορίζεσθαι
καὶ
ἑκάτερον
ἐκατέρῳ,
alterum
alteri,
vt
terminetur
&
modum
corporis
defi¬
niti
accipiat,
causa
est,
&
veluti
gluten.
Vt
enim
siccus
puluis
in
massam
certam
cocat,
&
maneat,
aquà
proportionalis
facit;
sicut
cùm
Empedocles
farinam
aqua
subigit.
Aqua
terminum
infert
farinae,
licet
difficulter,
(nam
sicca
terminant
se
ipsa,
nec
facile
admittunt
alienum
terminum)
sed
rursus
farina
aquam
compescit,
ne
interminate
fluat.
Haec
est
prima
causa
in
ipsarum
materiarum
potentia.
Secun¬
da
asscribitur
actiuis,
nempe
frigori
&
calori.
Nam
vt
est
in
4.
Meteor.
1.
In
omnibus
videntur
caliditas
&
frigiditas
terminantes,
copulantes,
transmutantes
homogenea
&
heterogenea,
humectantes,
exic¬
cantes,
indurantes,
mollientes:
Sicca
autem
&
humida
terminata,
copulata,
transmutata,
humefacta,
exiccata,
indurata,
emollita:
Et
humidum,
siccum
materia
generationum
est
substantia
calori
&
frigo¬
ri,
si
rationem
seu
dispositionem
ad
substantiam
&
affectiones
habeat,
itaque
dominentur.
Item
hu¬
midum
in
generatione
terminatur
sicco
operantibus
actiuis.
Palam
itaque
est
ex
istis
fundamentis
ex¬
trui
omnia,
quae
de
mistione
elementari
&
varietate
similarium,
eorumque
affectionibus
dici
pos¬
sunt.
Nam
&
materiae
ipsae
varie
sunt
dispositae,
seu
varias
habent
rationes,
&
agentia
diuerse
sunt
constituta,
&
multis
modis
possunt
accommodari,
&
actiones
modo
perficere,
modo
non;
Et
certis
gradibus
relinquere.
Hinc
passiones
materiales,
&
infinita
corporum
differentia
existunt.
Tantum