2.
De
paxi
an.
3.
In
3.
hist.
an.
20.
aliud
con¬
genitum,
aliud,
anna¬
tum
&
po¬
sterius.
2.
de
part.
an.
7.
4.
Met.
10.
Quae
euapo¬
raent,
suni
aquae:
quae
non,
terrae
vel
mistorum.
Sectio.
3.
probl.
14.
4.
Met.
1.
240
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
II.
eam
potest
sustinento
hoc
quoque
materia.
Terminus
adiicitur
à
sicco.
Sed
quaerimus
&
in
hoc
ratio¬
nem.
Aut
fortuna
ergo
in
fortuitis
id
praestat;
aut
ratio
&
principium
definitum
in
his,
quae
natura
con¬
stant.
Patet
ergo
non
sufficere
agentia
&
patientia
elementaria,
sed
in
artis
operibus
eis
praeficiendum
esse
mouens
artificiale,
in
naturae,
naturale,
quod
est
ingenitum
cuilibet
rei
&
mouens
ad
substantiam
talem
tantamque
hanc
vel
illam
principium.
Quod
ergo
cerebrum
aliter
est
humidum,
quam
sanguis
&
caro,
non
sola
illa
qualitatum
in
materia
contemperatio
&
motio
facit;
sed
quae
subest
natura
dispo¬
nens
singula,
&
certa
lege
ordineque
motum
dirigens.
Illa
vero
primum
instituta
à
Creatore
est;
&
pro¬
pagatur
postea
per
singulares
generationes,
estque
in
hoc
homine
ideo,
quia
à
quo
hic
est
ortus,
simi¬
liter
homo
fuit,
vt
praeclare
Aristoteles
in
2.
de
Gen.
an.
I.
disseruit;
item
in
I.
de
Gen.
an.
18.
&
in
I.
de
part.
an
.T.
vbi
ait:
"Quamobrem
censendum
ita
potissimum,
vt
ob
eam
rem
membris
his
homo
constet,
quia
hoc
homini
est
esse.
Non
enim
fieri
potest,
vt
sine
his
membris
homo
sit.
Item:
Semen
genitale,
quod
constiterat,
vim
talem
habere
oportet,
&
res,
quae
effecerat,
prior
est,
non
modo
ratione,
verum
etiam
tempore.
Gignit
enim
homo
hominem,
idque
cer¬
tus,
talis
specie
euenit,
quoniam
talis,
qui
gignit
est."
Sed
quae
differentiae
sunt
humidi
&
sicci?
Dictum
est,
considerari
ea
primum
ratione
principii,
deinde
elementi,
vbi
nominantur
duo,
aët
&
aqua
humida:
duo
sicca
ignis
&
terra:
tertio
misti,
vbi
infi¬
nitum
est
in
singularitate
discrimen,
quod
pendet
à
natura
potius
cuiusque;
quam
crasi
elementari,
quae
est
posterior
natura.
Aliter,
quoddam
humidum
calidum,
quoddam
frigidum;,
&
sic
siccum,
vt
di¬
ximus.
Praeterea
allud
terminatum,
vtpote
mistum,
aliud
interminatum,
vt
simplex,
quam
rationem
se¬
quitur
purum,
&
impurum:
Philosophus
discernit
etiam
ὑγρὸν,
διερὸν,
καὶ
βεβρεγμένον.
Humidum
dicit,
quod
habet
propriam
humiditatem
in
profundo:
διερὸν
seu
madidum
vel
vdum
habet
alienam
humi¬
ditatem
superficietenus:
βεβρεγμένον
habet
alienam
humiditatem
in
profundo,
vt
cinis
aqua
subactus:
Et
dicitur
irrigatum,
vt
cum
terra
sicca
conspergitur
&
madefit.
Est
aliud
actu,
aliud
potentia:
illud
vt
humidum
secundum
&
tertium:
hoc
vt
gelu,
glacies,
nix
sicca.
Glacies
enim
sicca
actu
est,
humida
potentia.
Inde
explicatur
illud
Galeni
in
2.
de
temperamentis,
vbi
vult
calidi
&
frigidi
solum
tactum
esse
iudicem
(quod
tamen
non
catholicum,
nisi
de
simpliciter
talibus
&
actu
mouentibus
loquatur)
sed
humidi
&
sicci
non
solum,
sed
cum
ratione,
quia
non
statim
humidum
quod
molle,
(vt
globus
lanae
&
cinis)
nec
siccum,
quod
durum,
vt
glacies
(at
ita
est
in
calido
&
frigido
quoque,
cùm
nullus
caphu¬
ram
tactùm
possit
calidam
frigidamve
aestimare,
vti
nec
opium.)
Aristoteles
rectius
glaciem
actu
sic¬
cam
dicit,
potentia
humidam,
quia
frigus
calorem
cum
aëreo
humido
expressit:
vel
per
accidens
sic¬
cam,
per
se
humidam.
Cinis
madidus
humidus
actu
est
&
per
accidens:
siccus
per
se
&
potentia.
Porto,
est
aliud
humidum
aqueum,
aliud
aëreum:
siccum
aliquod
igneum,
aliquod
terreum.
Species
iudican¬
tur
ex
naturae
argumentis.
Ita
vicissim
omne
terreum
iudicatur
per
se,
proprie
&
simpliciter
siccum:
omne
aqueum
per
se
&
proprie
humidum.
Discrimen
per
se
&
per
accidens
enuntiatur
etiam
aliter.
Nam
dicuntur
alia
per
se
humida:
alia
participatione
seu
societate.
Chymicus
suis
vtitur
vocibus,
&
quoddam
humidum
vocat
solutum,
quoddam
coagulatum;
sicut
Plato
aquas
quasdam
fluidas
habet,
quasdam
concretas
fusiles.
Perpendamus
etiam
aliquas
affectiones
humidi
&
sicci.
Humidum
aqueum
vaporabile
est.
Ita¬
que
aquae
inde
eliciuntur
simpliciores.
Humidum
aëreum
est
spirituosum.
Aër
enim
spiritus.
Idem
in
aliquibus
est
pingue.
Hinc
ergo
olea
aerea.
Siccum
igneum
spirituosum
est
alio
modo.
Inde
spiritus
ignei.
Et
idem
in
aliquibus
halabile
propter
pinguedinem.
Hinc
olea
ignea.
Siccum
terreum
fixum
magis
est.
Itaque
non
facile
in
halitus
resolubile
est.
Imo
à
Philosopho
&
Platone
aliquando
terrae
de¬
trahitur
transmutationis
actus.
Veruntamen
validi
ignes
hic
quoque
suam
vim
ostendunt.
Videbit
er¬
go
Chymicus,
vt
pro
materiae
pertinacia
agens
adhibeat.
Humida
omnia
difficilius
coquuntur;
quia
nullum
humidum
ipsum
secundum
se
maturatur
sine
sicco:
Et
non
incrassatur
facile
aqua,
quia
humi¬
dum
terminandum
multum,
calor
vero
paucus.
Concoctio
autem
ab
igni
fit,
qui
est
in
humido.
Hinc
in
cruditate
est
humiditas
interminata,
cùm
calor
natiuus
debilis
non
habeat
commensurationem
ad
hu¬
midum.
Hinc
Chymicum
porisma,
ne
in
his,
quae
vnire
vult,
&
matura
efficere,
nimium
ponat
humi¬
dum,
&
vt
calidum
siccumque
adhibeat
proportionale.
In
opere
lapidis
&
coagulationibus
hoc
funda¬
mentum
bonum
est.
A
calido
&
humido
putredinem
esse
dicit
Galenus
in
I.
de
temperamentis.
Pessimum
enim
temperamentum
id
esse
pronunciat,
sed
in
aere.
Aliter
enim
se
res
habet
in
animalibus
&
plan¬
tis.
Philosophus
cap.
3.
de
longe
&
breue
vitae.
In
calido
humido
vitam
ponit,
si
non
tantum
copiosum
sit
humidum
innatum,
sed
&
calidum.
Chymicus
addit,
si
istud
calidum
humidum
sit
radicale,
&
natu¬
rae
dono
purum.
Duplex
inde
artis
dogma
est.
Nam
calido
&
humido
alieno
potest
putredines
&
so¬
lutiones
quasdam
procurare;
Et
si
viderit
in
eam
constitutionem
inclinare,
quod
non
vult
putresce¬
re,
mature
occurrere.
Deinde
si
calidi
innati
humidique
primaeui
substantiam
eduxerit,
se
commo¬
dum
vitae
seruandae
instrumentum
elicuisse,
&
debere
id
quaeri
in
his,
quae
actum
vitae
&
iudicia
co¬
piosi
talis
balsami
habent.
Sed
quia
in
putredinis
philosophema
incidimus,
videamus
&
Aristotelica.
Non
existere
putredinem
quamdiu
omnia
recte
gubernat
causa
prima
δημιουργάς,
&
caetera
parent
im¬
perio,
notum
est.
Itaque
&
salis
vim
animam
obtinere
statuerunt
prisci:
Et
hunc
esse,
qui
putredines
in¬
hibeat,
docent
recentiores.
Sed
Philosophus
suorum
principiorum
memor
non
ita
vulgariter
philo¬
sophatur.
Quanquam
enim
ex
omni
misto
salem
eliciant
Chymici,
vti
&
ex
putrefactis
ipsis,
in
quibus
inerat
vt
plurimum
potentia,
tamen
hi
non
sunt
causa
principalis
non
putrescendi.
"Quae
naturaliter
cor¬
rumpuntur,"
inquit
Aristoteles,
"eorum
finis
est
putredo
πᾶσα
γὰρ
κατὰ
φύσιν
φθορὰ
εἰς
τοῦθ'
ὁδός
ἔστι",
hoc
est,
"Omnia
naturaliter
mista
per
putredinem
in
humidum,
siccumque
resoluuntur,
ex
quibus
erant
composita
materialiter
agen¬
tibus
actiuis."
Et
corruptio
quidem
fit
"ὅταν
κρατῇ
τοῦ
ὁρίζοντος
τὸ
ὁριζόμενον
διὰ
το
περιέχον",
quando
propter
vim
ambientis
id,
quod
terminatum
erat,
exuperat
causam
terminantem,
ita
vt
iam
fiat
interminatum
seu