241
De
Pyrotechnia
&
affinibus.
seu
solutum
dissipatis
vinculis:
veluti
cum
ignis
ambiens
in
lignum
agit
humidum
terminans
consu¬
mit
&
dissipat,
vnde
siccum
fathiscit,
vel,
quando
calor
ambientis
ex
fungo
vel
pomo
aut
carne
insi¬
tùm
calorem
cum
suo
humido
educit,
terminans
tollitur,
vnde
fit,
vt
reliquum
termino
destitutum
diffluat,
euadatque
prius
humidum,
postea
siccum,
non
humidum
insita
humiditate,
sed
peregrina:
Nam
talis
corruptio
maxime
fit
in
calido
humido
ambiente
seu
austrina
constitutione.
Dictum
autem
prius
est,
humidum
fieri
sicco
veluti
gluten,
&
vicissim
siccum
compescere
hu¬
midum,
vt
sic
se
terminent
mutuo,
verùm
praesidio
agentium.
Quocirca
etiam
horum
respectu
acci¬
pienda
corruptio
est,
cumque
calor
tam
in
concrescentibus
à
frigore,
quam
calore,
potissimam
vim
habeat,
quàm
sequitur
terminus,
&
frigus
magis
sit
corruptiuum,
quam
generatiuum,
calore
(non
externo
sed
interno)
sublato,
corruptio
sequitur.
Hac
autem
consentit
cum
humidi
eductione.
Vtrumque
enim
simul
exit.
Ita
fundamenta
iacta
sunt
tam
violentae
corruptionis,
quàm
naturalis,
quae
dicitur
putredo
&
seorsim
definitur,
quod
sit
destructio
interni
connatique
caloris
in
humido
quoli¬
bet,
procurata
ab
aliena
caliditate
in
ambiente,
siue
id
sit
aër,
qui
proxime
tangit,
siue
aqua
calida,
siue
simus
&
similia,
qualia
multa
potest
adhibere
Chymicus,
quin
&
terra
calida
humida
pro
eodem
est.
Haec
diligenter
sunt
annotanda
nostro
Chymico,
quia
extractionum
artificialium
&
resolutionum
principia
volunt
depingere.
Materiam
ex
sicco
humidoque,
terra
&
aqua
petiuit
iam
saepe
Philoso¬
phus,
aususque
est
etiam
his
Solis
adscribere
vitam
animalium,
quia
essent
materia
corporum
natura¬
lium.
Ex
quo
quid
constat,
in
id
vltima
sui
resolutione
resoluitur
per
corruptionem
violentam
vel
naturalem
seu
putredinem,
vti
&
Hippocrates
&
Aristoteles
pridem
posuere.
Horum
ergo
iudicio
quid
sibi
promittere
potest
Chymicus
ex
resolutionibus,
quam
humorem
aliquem,
&
aliquantulum
terrae,
seu
cinerem
&
stercus,
vti
ipse
ait
Philosophus?
Humor
elementaris
is
inutilis
est.
Humor
inna¬
tus
cum
proprio
calido
periit,
idque
scelere
alieni
caloris.
Sed
bene
speremus.
Nam
aliquid
solatii
no¬
bis
relictum
est
in
fine
dolii
pandorae.
ζῶα
ἐγγίνεται,
inquit
"in
calce
capitis",
τοῖς
σηπομένοις.
Cur?
διὰ
τὸ
τὴν
ἀποκεκριμμενήν
θερμότητα
φυσικὴν
οὖσαν
συνεστάναι
τὰ
ἐκκριθέντα.
Separationem
essentiae
potioris,
quae
est
calidum
&
humidum
innatum,
euenire
aperte
conceditur.
Datur
&
hoc,
posse
eam
consistere,
&
in
animal
euadere,
ob
hanc
causam,
quia
ille
calor
erat
naturalis.
Ita
in
3.
de
Gener.
anim.
cap.
II.
scriptum
legimus,
"omnia,
quae
isto
modo
spontaneo
consistunt,
aeut
in
terra,
aut
in
aqua
cum
putredine
gigni
visuntur,
&
im¬
bre
admisso.
Cum
enim
dulce
in
principium
constituendum
secernitur,
quod
superest
talem
accipit
formam,
quan¬
quam
nihil
gignatur
putrescens"
(Est
enim
putredo
corruptio
quaedam
&
solutio)
"sed
concoctum.
Putredo
&
pu¬
tridum
excrementum
est
id,
quod
secernitur
inter
coquendum,
cum
nihil
fiat
ex
toto."
O
praeclara
Chymiae
funda¬
menta.
Putredo
ideo
fit,
vt
aliquid
oriatur
nouum:
illa
vero
stercora
secernantur,
sicut
in
arte
mecha¬
nica
seu
fabrili
sordes
&
alienitates.
Itaque
&
in
ipsa
separatione
per
putredinem
est
noua
constitutio¬
&
concoctio
materiae
ad
substantiam,
id
quod
est
opus
caloris
natiui,
vti
sonant
illa
aurea
in
4.
Meteor.
2.
πέψις
ἔστι
τελείωσις
ὑπὸ
τοῦ
φυσικοῦ
καὶ
οἰκείου
θερμοῦ
ἐκ
τῶν
ἀντικειμένων
παθητικῶν.
ταῦτα
δ'
ἐστιν
ἥ
οἰκεία
ἑκάαστῳ
ὕλη
ὅταν
γὰρ
πεφθῇ,
τετελείωται
τε
καὶ
γέγονε,
etc.
hoc
est,
"coctio"
(ita
dicitur
in
natura
voce
ab
arte
mutuo
acce¬
pta)
"perfectio
est
seu
acquisitio
Entelechiae
substantialis,
quae
non
à
peregrino
externoque
peragitur
calore,
sed
insito
&
familiari
proprioque"
(proprietatis
ratio
in
vniuocis
dependet
ex
seminio)
"ex
oppositis
passiuis,
quae
quidem
iam
saepe
dicta
sunt
humida
&
siccae,
seu
terra
&
aqua,
sed
restringuntur
ex
laxitate
generica
ad
specificam
proprieta¬
tem,
&
non
petuntur
ad
determinatas
generationes
quaelibet"
(non
enim
fit
quoduis
ex
quouis,
sed
ex
determi¬
nato)
"verum
materia
cuilibet
propria.
Coctione
vero
absoluta,
simul
absoluta
&
perfecta
generatio
ad
substantiam
est."
Mirifica
sane
haec
sunt.
Audiebamus
duos
grauissimos
testes
vno
ore
fatentes,
elementa
materia¬
lia
ex
corruptione
naturali,
redire,
&
vnumquodque
secedere
ad
suam
classem,
vnde
hac
humidum,
il¬
luc
siccum
reuertatur.
At
nihilominus
est
aliud
quiddam:
quod
ipsis
tanquam
excrementis
sepositis
consistat,
nempe
humidum
calidumque
innatum.
Vndem
hoc
in
mistum
irrepsit?
Neque
enim
ignis
est,
aut
ignea
potestas.
Id
enim
aperte
negatur
ibidem.
Non
est
aër,
sed
in
aëre
aliquid
consistens,
aut
in
ani¬
malibus,
aut
coelo.
Ita
enim
docemur:
"Generantur
in
terra
humoreque
animalia
&
plantae,
quia
humor
in
ter¬
ra,
spiritus
in
humore,
calor
animalis
in
vniterso,
inest,
qui
cùm
exceptus
seu
comprehensus
est
humoribus
calèscenti¬
bus"
(non
certe
illis
alienis
sed
propriis:
Nam
in
propria
materia
dixit
constituere
calorem
natiuum
substantias)
"fit
quasi
bulla
spumosa,
hoc
est
genitura,
vt
sic
mare
vel
terra
impraegnetur
ab
ambiente
&
pariat."
Quod
autem
calor
animalis
in
an
imalibus
contentus
potest,
id
analogice
calor
ambientis
efficit
concernen¬
do
ex
terra
marive,
concoquendo,
constituendo.
Alibi
is
calor
Solis
esse
dicitur:
Et
omnino
viuificus
ille
in
seminibus
seu
animalibus
calor
pronunciatur
esse
οὔτε
πῦρ,
οὔτε
ἀπὸ
πυρὸς
ἀρχὴν
ἔχειν,
ἢ
τοιαύτην
δύναμιν
εἶναι:
hoc
est,
"neque
ignis,
neque
ab
igne
principium
habere,
neque
talem
aliquam
facultatem
esse:"
Sed
neque
cae¬
terorum
elementorum
quicquam
est.
Neque
enim
constitui
quicquam
densis,
humidis,
siccis
vide¬
tur:
(intellige
secundum
substantiam
&
causam
procreantem
primam;
datum
enim
iam
pridem
est,
materiam
aliquam
ex
aqua
&
terra
sumi,
quae
proculdubio
cognatione
cum
his
conspirat
&
in
vltima
resolutione
ad
sua
elementa
recedit,
quanquam
Seuerinianis
decretis
valde
ista
faueant)
Quid
tan¬
dem
est
ille
calor
natiuus?
Spiritus
est,
inquit,
comprehensus
seu
contentus:
In
qua
re?
Num
istis
elementis
externis?
Non
vero:
sed
in
semine
&
spumosa
genitura
(qualem
ex
animalibus
in
suo
genere
gignit,
&
aliam
analogam
forma
bullae
ex
terra
vel
aqua
educit:)
"Et
porro
in
ipso
spiritu
natura"
(hoc
est
principium
internum;
cuius
per
se
motu
quod
fit,
nascitur)
"proportione
conueniens
stellarum
elemento".
Itaque
quan¬
quam
in
meteoricis
audiuimus
similiaria
componi
ex
elementis
passiuis
actione
qualitatum
effica¬
cium,
&
iterum
per
putredinem
in
ista
solui:
tamen
calidum
humidumque
tum
"ibi",
tum
"in
tractatu
de
Generatione
animalium",
natiuum,
radicale,
proprium
&
substantiale,
comite
spiritu
&
induci,
&
educi
praeter
ista
discimus.
Hic
est
ille
balsamus
Chymicus,
&
essentia
quinta,
quam
Chymici
vasis
excipiunt
inter
separandum,
&
non
sinunt
vel
perire,
vel
in
alia
materia
consistere,
sed
elaboratione
vlteriore
in
vtile
2.
De
Gen.
an.
3.