246
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
III.
CAP.
III.
Quae
sint
operationes
Chymicae.
PRohibet
quidem
lex
homogeniae
in
alias
artes
inuadere,
&
diuersarum
praecepta
heterogenea
in
v¬
num
chaos
confundere.
Veruntamen
cùm
omnes
vno
cognationis
vinculo
cohaereant,
alteraque
al¬
teri
copias
mittat
in
vsu
&
declatatione
auxiliares,
non
vertendum
est
vitio
Chymico,
si
quid
accom¬
modato
petat
ex
vicinia.
Saluo
suo
iure
rogare
molendinum
vtendum
potest,
&
pistillum
cum
morta¬
tio
&
in
ceruiculo,
quo
res
suas
comminuat.
Non
accusabitur
ars
eius
imperfectionis.
etiamsi
à
bra¬
cteario
accipiat
auri
argentique
folia.
Quid
quod
&
ipse
nonnunquam
in
magna
rerum
copia
foras
locat
domestica,
&
per
olearium
colligit
oliuum,
per
Rhizotomum
succos
Sylphii,
cucumeris
asinini,
&
si¬
milia?
Carbones
facere
potest
ipse:
sed
placet
negotium
dare
carbonariis,
vt
arti
ministrent.
Resinas
e¬
uocare
idem
sua
arte
ex
resiniferis
nouit.
Sed
resinariis
operam
locat.
Ita
de
melle
&
caeteris.
Multa
enim
concessit
metallurgiae,
vitrariae
&
aliis
artibus.
Ipse
in
nobilioribus
potissimum
elaborat.
Plurimae
v.
enu¬
merati
solent
operationes
Alchymię,
idque
maxime,
si
totam
artis
amplitudinem
spectes.
Nam
quod
au¬
rificium
attinet,
modo
paucae,
modo
plures
commemorantur,
quae
tamen
cum
caeteris
analogiam
ha¬
bent,
quales
sunt
calcinatio,
solutio,
separatio,
coniunctio,
putrefactio,
congelatio,
cibatio,
sublimatio,
fermentatio,
exaltatio,
multiplicatio,
proiectio.
Rosarium
philosophorum
nouem
recenset,
quos
dicit
ratione
diuersos,
re
eosdem,
nempe
sublimationem,
descensionem,
distillationem,
calcinationem,
so¬
lutionem,
congelationem,
fixionem,
iterationem,
cerationem:
Et
sunt
in
his
mirabiles
isti
philosophi,
quo¬
modo
clamant
coquendum
tantum
sine
taedio
esse:
modo
&
soluendum
&
coagulandum.
Nos
cum
ar¬
tem
colligeremus,
distinximus
eos
probabili
iudicio.
Illud
saltem
notandum,
multos
occultari
titulis
eo¬
gnatorum,
vel
est
aliquos
simplices
&
solitarios
esse:
aliquos
generico
communique
nomine
complecti¬
plures,
quos
quia
coincidunt
&
in
vnum
tandem
conspirant,
symbolicos
appellauimus.
Torsit
nos
aliquan¬
do
cogitatio,
an
non
modi
operationum
&
clansses
deberent
respondere
magisteriis
&
essentiis.
Sed
cum
videremus,
vnam
essentiam
posse
pluribus
modis
praeparari:
pluresque
ad
vnam
simul
concurrere:
vel
vno
modo
plurès
concininari:
non
conuenire
istam
partitionem
congruentiamque
incongruam
esse
ad
methodum
artis
deprehendimus.
Locuti
v.
de
hac
re
sumus
et
supra.
Ne
v.
quis
putet,
cum
nomina
plu¬
ra
operationum
apud
diuersos
autores
reperiat,
nos
mancam
tradidisse
artem.
diligenter
videndum
mo¬
nemus,
an
non
illud
nomen,
non
re,
sed
sono
saltem
vocis
differat
à
positis
in
arte:
deinde
an
non
sit
a¬
lienę
artis:
vel
etiam
ex
scriptis
nominatisque
profluat
tanquam
consequens.
Sunt
et
nonnullae
propter
vnius
operationis
fines
diuersos,
aut
plurium
mutuas
operas
dantium
peculiaribus
enunciatae
voca¬
bulis,
quae
tamen
propriam
classem
non
merentur.
Purificat
Chymicus,
&
ad
synceritatem
substantiae
perducit
metalla
&
alia
multa:
sed
propriam
ars
non
admittit
purificationis
differentiam;
Comprehen¬
dit
enim
Si
quid
ad
se
spectat,
separationibus,
reuerberationibus,
coementationibus
&
aliis.
Caetera
com¬
misit
artificibus
aliis,
vt
auri
purificationem
segregatoribus
auri
&
metallicis
aurifabris,
probatoribus,
etc.
Est
frequens
reductionis
nomen
in
Alchymia:
Sed
genetale
multis
officium.
Reducimus
enim
fundendo,
destillando,
segregando
&
aliis:
quandoquidem
reductio
nihil
aliud
est,
quam
in
pristinam
formam
consistentiamque
restitutio
vt
cum
ex
lithargyro,
quod
ex
plumbo
factum
erat,
item
ex
cęrus¬
sa,
molybdena,
plumbagine,
denuo
plumbum
conflamus,
quae
est
reciproca
transmutatio
&
circularis
conuersio,
quo
pacto
ex
aqua
fit
aër,
ex
quo
rursum
aqua.
Imo
ne
transmutationem
quidem
inter
Chymicas
operationes
seorsim
retulimus,
quamuis
in¬
ter
magisteria
sit
transmutatum,
sicut
&
reductum
existit
ex
reductione,
&
purgatum
mundumque
ex
pur¬
gatione.
Nam
transmutatio
fit
corrosione,
seu
calcinatione,
fusione,
piectione
&
aliis.
Alteratum
quo¬
ties
est
in
arte?
At
hic
nomen
habet
magisterii
vel
essentiae,
sitque
graduarione,
coementatione,
vstione
etc.
Non
ponimus
tingendi
&
colorandi
vocem,
quae
poterat
esse
Tinctio,
vel
infectura,
in
numerò
motuum
&
effectionum
artis,
quia
procurator
aliis,
nec
opus
habet
praeceptis
singularibus.
Fixatio
est
volatici
&
fugacis
ad
permanendum
in
igni
firmatio,
&
peragitur
proiectione
medi¬
cinae
fixae,
misturis,
sublimationibus,
digestionibus,
destillationibus,
graduationibus,
coementis,
etc.
pro
cuiusque
rei
natura.
Induratio
ei
est
affinis,
facitque
ex
molli
durum:
&
ex
fluxo
durabile,
fitque
simili¬
ter
per
motiones
alias.
Inhumatio
solutionis
quaedam
differentia
est,
qua
sepulta
fimo
vel
terra
vda
res
liquescere
cogi¬
tur:
sed
mistica
ex
similitudine
obscuri
coloris
intelligitur.
Praecipitatio
via
est
ad
praecipitatum,
quod
est
in
hydrargyro
peculiate,
cum
corroditur
reuer¬
beraturque
in
calcem
rubeam,
&
sic
transmutatione
quadam
ex
aquea
specie
obit
in
terream,
ex
qua
tamen
facile
reducitur.
Descensio
partim
ad
fusiones
excoctionesque
pertinet,
partim
ad
destillationes,
partim
redu¬
ctiones.
Est
n.motùs
rei
grauis
ad
inferiora,
siue
per
fluxum
fiat,
siue
desessum
quomodo
aquae
limo
turbatae
subsident.
Multiplicatio
in
artificio
lapidis
est
virtutis
intensio.
Augmentatio
est
corporis
incrementum
per
subministrationem
similis,
quod
in
substantiam
eandem
cedere
potest,
peragiturque
per
incerationem,
incorporationem,
&
modos
exaltationum.
Ex¬
pressio
&
elixatio
ad
separationes
pertinent,
vti
&
excoctio.
Probatio
per
se
est
iudicium
de
factis
secundum
axiomata
artis.
Alias
etiam
inuestigatio
est
con¬
tenti
in
mineris
metalli:
vel
exploratio,
cum
iudicio
simul,
idque
saepe
exotericum
est,
vt
in
vrina.
Quis
talibus
singularem
tribuat
in
methodo
locum?
Multa
fiunt
per
accidens.
Sed
methodus
ho¬
mogenea
duntaxat
recipit.
Itaque
&
de
abusionibus
nihil
dicendum
in
puritate
methodi,
nisi
quantum
do¬
ctrinae
gratia
suis
locis
inter
exponendum
iuseritur.
Mallemus
diminuere
potius
operationum
nume¬
rum,
quam
augere,
si
ita
res
ferret.
Ratio
impositionis
nominum
non
semper
sequitur
metabolas
physicas,
in
5.
phys.