De
distractionibus.
247
in
5.
Phys.
tex.
4.
vbi
scribitur
μᾰλλον
εἰς
ὃ,
ἢ
ἐξ
οὗ
κινεῖται,
ὀνομάζεσθαι
τὴν
μεταβολὴν,
hoc
est,
magis
appellari
mutationes
(generationem
&
corruptionem)
à
termino
ad
quem,
quam
à
termino
à
quo.
Non
omnis
operatio
Chymica
ita
se
habet
principaliter.
Non
n.
segregatio
inde
dicitur,
quia
ad
segregatum
tendit,
tanquam
ad
finem:
sed
segregatum
est
actus
imperfectus
in
via
ad
essentiam
vel
magisterium,
neque
in
eo
quiescit
Chymicus,
sicut
natura
in
generato
seu
substantia,
&
corrupto
seu
non
ente.
Calcinatio
inter
dum
in
calce
acquiescit,
nec
eam
excipit
motus
alius.
Aliquando
vero
elaborationes
plures
ad
magi¬
sterium
vel
essentiam
adduntur.
Filtrario
operatio
Chymica
est.
Sed
ad
eam
non
tendit
principaliter
artis
motus.
Veruntamen
est
aliquid
simile.
Nam
etiam
istae
subordinatae
&
deinceps
sequentes
motiones
possunt
suis
distingui¬
finibus
&
actibus
imperfectis,
quanquam
postea
progressio
fiat
ad
aliud,
motus
principio
alio
sumpto.
Et
in
hoc
apparet
naturam
&
artem
dissimiliter
agere.
Nam
in
natura,
in
corrupto
&
putrefacto
finis
est:
Sed
ars
istis
vtitur
alterius
vlterioris
gratia,
nisi
fortasse
dicendum
sit,
etiam
naturam
corrumpere,
vt
inde
aliud
existat:
Sed
non
agit
ex
proaeresi.
Est
autem
non
leuis
inde
contra
informationem
artis
me¬
thodicam
obiectio.
Videtur
enim
omnis
operatio
à
fine
vltimo
appellari
debuisse,
&
si
hoc
non
factum
sit,
non
esse
legitimam
arti:
exempli
gratia:
non
elaboratio
&
exaltatio
debebant
operationes
auspica¬
ri:
sed
magisterii
effectio,
&
vt
loquuntur
aliqui,
essentificatio:
quia
duo
haec
sunt
artis
fines
generales.
Sublimatio,
destillatio
&
caeterae
quia
non
semper
magisteria
&
essentias
faciunt,
sed
in
subalter¬
nis
ministrant,
saepe
loco
moueri
par
erat.
Ex
hoc
fundamento
typus
artis
Enchiristicae
plane
interci¬
dit
&
succedit
in
eius
locum
descriptio
Chymica,
quae
talis
foret.
"Chymica
operatio
aut
magisterij
effectio
est,
aut
extractio:
Illa
est
alteratio,
aut
mutatio:
alteratio
est
translatio
qualitatis
propriae
aut
productio
manifestae.
Muta¬
tio
consistit
in
transplantatione,
vel
solutione.
Extractio
apochylisis
est,
vel
essentificatio:
quae
rursum
productio
quintae
naturae:
vel
unchecked,
qua
fiunt
olea
ignea
&
aërea:
spiritus
&
aquae:
sales
&
Turpetha."
Quae
ex
aëreis
coa¬
gulantur
flores
dicuntur.
Salibus
accensentur
quaelibet
gelata.
Tincturae
ad
extractos
succos
seu
co¬
lores
referuntur.
Compositio
communis
est
affectio
plurium.
Ita
sane
aliquis
immutare
dispositionem
nostram
posset.
Sed
quia
fundamentum
horum
omnium
sunt
μηχανήματα,
nec
ex
arte
exturbari
pos¬
sunt,
nec
obiter
aut
per
accidens
sine
confusione
tradi.
Riplaeus
operationes
vocauit
Secreta
Astrono¬
miae
inferioris:
Et
intellexit
calcinationem,
solutionem,
sublimationem,
&
reliquas.
Itaque
accurate
sunt
in
arte
tradendae,
licet
Paracelsus
iubeat
vsu
eas
disci.
CAP.
IIII.
De
operationum
ordinè.
PRoposuimus
ordine
principales
operationes
in
Alchymia,
neque
id
sine
magna
difficultate.
Ma¬
gna
enim
est
artis
amplitudo,
inque
vsu
multa
foris
petere
necesse
est,
quod
non
semper
ita
praepa¬
tae
tes
sint,
vt
decet:
&
famulitio
defungantur
suo
multa
popularia.
Nec
est
cuius
vis
demestica
propria¬
que
à
mutuatitiis
discernere.
Praeterea
tot
tantaeque
sunt
operum
cognationes,
&
elaborationum
af¬
finitates,
vt
aliquoties
altera
surrepat
in
locum
alterius,
possitque
vna
res
pluribus
fieri
modis.
Seruiunt
item
inter
se
multis
modis,
nec
minus
magna
varietas
est
in
authorum
commentariis.
Quid
quod
cum
speci
les
operationes
selectae
sunt,
genera
non
appareant,
vt
continua
methodo
à
summo
per
inter¬
media
ad
speciem
vltimam
transiri
possit?
Et
tamen
necessaria
est
continuatio.
Crescit
difficultas,
si
di¬
chotomiis
studeas.
Videmus
autem
placuisse
priorem
nostram
dispositionem
viris
industriis.
Itaque
non
est,
vt
eam
repudiemus.
Quoniam
autem
subinde
ad
vlteriora
contendit
animus
&
cognitionum
incrementa
quaerit,
&
iudicium
vsu,
contemplationeque
continuata
exacuitur:
tabulam
operationum
nonnihil
à
priore
discrepantem
excogitauimus,
studui
musque,
vt
quam
maxime
fieri
posset
Enchiria
responderet
Chymiae,
aut
saltem
ad
opera
speciesque
Chymicas
respiceret.
Est
autem
ordo
talis:
"Operatio
est
elaboratio,
vel
exaltatio
elaborationis
complementùm
est
rectificatio,
quae
vel
iisdem
operationum
modis
vtitur,
vel
cognatis.
Itaque
non
potest
singularibus
praeceptis
seorsim
instrui,
sed
suis
in
locis,
in
quae
vis
eius
disper¬
gitur,
de
ea
monendum
est.
Nonnunquam
etiam
exaltatio
prò
rectificatione
est.
Sed
distinguendae
sunt
Catachreses
ab
essentialibus.
Exaltatio
porro
est
solutio,
&
coadunatio.
Soluimùs
liquando,
vel
separando,
vnde
liquatio
&
separatio,
species
solutionis,
Liquatio
fusionem
habet,
&
deliquium,
quod
variis
peragitur
modis.
Separatio
est
distractio,
vel
ex¬
tractio."
(ita
nominibus
vtendum
est.
Feliciora
ingenia
aliquid
aptius
inuenient.)
"Distrahitur
res
in
partes
continui
quae
potest
vocari
discontinuatio,
aut
comminutio,
estque
alcolisatio,
laeuigatio
super
marmore,
granulatio,
corrosio,
quoque
interdum
vbi
amalgamatio
seruit
&
alii
modi
per
quos
pulueres
facimus.
Deinde
est
alia
distractio
in
membra
contigue
cohaerentia
tam
in
siccis,
quam
humidis,
vbi
erant
plura
confusa.
Segregationem
possumus
appellare,
quae
constat
ablatione,
&
subductione.
Vtraque
modos
habet
plures,
illa
depletionem,
exantlationem,
exhaustionem
e¬
lutionem,
emersionem,
detersionem,
auulsionem,
abstractionem
per
magnetem
&
similia,
ita
vt
possint
duae
species
ab¬
lationis
constitui,
per
humida
prior,
per
sicca
posterior.
Sunt
&
subductiones
variae,
iisdemque
distinctae
modis.
Nam
cum
sicca
subducuntur,
cribratio
potissimum
est.
Haec
enim
maxime
in
hoc
genere
in
artem
recepta
est,
habetque
in
metallur,
gia
plurimum
&
vsus
&
industriae,
vti
&
in
pharmacopaeia,
molitura
similibusque
artibus."
Reliqui
modi
sine
no¬
mine
sunt,
nec
opus
est
illorum
meminisse
n
hac
arte,
quod
polluantur
vulgari
nimis
amplitudine.
Quis
enim
verriculum,
&
scoparum
functionem,
rastro
rumque
&
sarculorum
inueheret
in
metho¬
dum
artis
nobilis?
Cùm
liquida
segregamus
subducendo;
excellit
Filtratio
per
colum
Chymi¬
cùm,
&
per
varsa
infundibula
calicesque
epistomiatos.
Inseruit
huic
rei
etiam
destillatio
per
lacinias,
Cognata
ei
est
defessio,
cùm
collectione
circa
fundum
vasis,
quomodo
fiunt
sedimenta.
Ita
se
habet
prior
pars
distractionis
in
continuis
vel
contiguis,
vbi
nulla
fit
substantiarum
mutatio,
sed
tantum
di¬
ductio,
vel
disiunctio
partium
quantitatis.
Altera
substantialia
separat,
reducitque
mistum
in
partes
compositionis.
Volebamus
eam
Reductionem
appellare,
nisi
huius
vocis
generalior
suisset
vsus,
Reso¬
Yy
3