248
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
III.
Resolutionem
quidam
dicunt,
eaque
appellatio
fauet
etiam
philosophiae
peripateticae.
Sed
quocun¬
que
sane
vocetur
nomine
duas
obtinet
species:
vna
est
reseratio
naturarum
omnibus
partibus
manen¬
tibus:
Et
ideo
naturae
quoque
ascribi
folet,
proprieque
opponi
mistionibus,
vt
placuit
philosopho¬
quoque
in
4.
meteor.
1.
altera
per
vim
peragitur
qua
nonnihil
deperdit;
&
dici
inde
potest
φθορα
seu
cor¬
ruptio
violenta,
aut
combustio.
Illa
est
putrefactio
&
disclusio,
quam
mysticam
quoque
nominant,
disiectionem
vel
disparationem
per
medicinam.
Combustio
est
calcinatio
duplex,
vna
per
actualem
ignem,
altera
per
potentialem:
Et
hic
sunt
corrosiones
per
acres
medicinas
in
calcem:
Deinde
cine¬
factio.
Hae
sunt
species
&
modi
distractionum.
Extractio
fit
per
prolectationem
(ita
in
praesens
accom¬
modamus
nomen)
vel
elambicationem.
Illi
assignamus
excoctionem,
in
qua
elixatio,
assatioque
pri¬
marium
vim
ad
extrahendum
habent:
Deinde
euocationem,
seu
eductionem
aut
extorsionem,
(voca¬
vti
libet)
cuius
sunt
expressio,
extillatio
per
vulnus:
exuctio
per
macerationem.
(Est
enim
haec
quasi
li¬
guritio
quaedam,
quae
sine
coctione
tantum
per
infusionem
in
humore
essentiam
sorbet
&
educit
ex
concreto.
Potest
iungi
elixationi,
quanquam
tunc
genus
excoctionis
est
incommodius)
seu
infusio,
si¬
mauis
vti
Medicorum
vocabulo.
Elambicatio
diuiditur
in
sublimationem,
&
destillationem
cuiusmo¬
modi
sunt
varii,
vt
ascensoria,
descensoria,
transuersa,
descensio
per
sartaginem
&
aliae
rationes.
His
classibus
distributa
est
solutio.
Coadunatio
duas
habet
Comites,
diuaporationem
&
exhalationem,
quanquam
non
perpetuas.
Nam
alicubi
in
vnum
fit
coitio,
nullo
expirante.
Diuiditur
autem
in
Syni¬
stasin,
&
Synthesin
seu
consistentiam,
&
compositionem.
Illa
habet
coagulationem,
&
concretionem:
haec
mistionem
&
compactionem.
Mistionis
formae
sunt
inceratio,
seu
imbibitio,
ibi
locum
habet
et¬
iam
tinctura,
seu
infectio
&
coloratio:
Deinde
synchisis
seu
confusio,
&
colliquatio.
Compactio
pera¬
gitur
potissimum
in
hac
arte,
in
corporatione,
cuius
modi
sunt
varii:
&
conglutinatione.
Tot
sunt
coa¬
dunationes
in
Chymia
maxime
vsitatae.
Qui
modi
foris
petuntur,
eos
describere
non
attinet.
Exaltatio,
quae
est
sublimatio
philosophorum
Chymicorum
duplex
est:
perfectiua
vna,
altera
gra¬
duatoria,
quae
&
gradatio.
Illius
species
sunt
renouatio,
quae
&
maturatio,
vt
digestio,
&
circulatio:
Deinde
regeneratio
per
fermentationem,
&
proiectionem,
quibus
speciebus
maxime
procurantur
famosissimae
illae
tincturae,
&
transmutationes
Chymicorum,
quanquam
mutatio
in
substantia
etiam
per
alia
artificia
interdum
instituatur,
tasemque
vim
habeant
etiam
mistiones.
Gradatio
multis
fit
modis:
Sed
excellunt
in
ea
in
siccis
quidem
cementatio,
&
fulminatio:
mi¬
nus
excellentes
sunt
afflationes,
vstulationes,
tostiones,
ignitiones,
etc.
In
humidis
est
ablutio
exaltato¬
rio
sensu
accipienda,
fitque
per
coloritia,
&
coelestia
menstrua:
praeterea
restinctio
in
liquoribus
gradan¬
tibus.
His
absoluitur
totum
enchiriae
magisterium.
Sat
multum
curarum
cogitationumque
impendimus
in
digestionem
illam
neque
tamen
tan¬
tum
nobis
tribuimus,
vt
vidèri
velimus
penitus
concoxisse.
Optandus
enim
nobis
Hercules
fortior
est,
qui
cum
hoc
Acheleo
decertet
peritius,
&
diuulsa
cornua
distribuat
conuenientius.
Chymici
vulgares,
&
quidem
Paracelsitae
multi
sunt
in
astronimia
inferioris
mundi
Sed
nondum
compertus
est,
qui
stel¬
las
seu
astra
in
ordinem
redigeret,
finibus
suis
circumscriberent
digereretque
certis
legibus.
Cogendi
tamen
erant
vt
artem,
ne
vagabundo
motu
dissoluteque
operando
quiduis
ex
quouis,
quovis
quo
quò¬
modo
facerent,
&
turpissimis
imposturis
Deo
hominibusque
amplius
illuderent,
CAPVT.
V.
De
elaboratione,
solutione,
eliquatione.
ONomatopoeiae
quibusdam
sunt
inuisae.
Sed
tamen
admodum
inseruiunt
artificum
breuita
ti,
quę
in
praeceptionibus
amatur
potissimum.
Interpreti
licet
rem
copiosius
exponere.
Satis
itaque
fuerit
artis
perito
dixisse
elaborationem
esse
operationem,
qua
res
rudis
crudaque
elaboretur
fiatque
ad
vsum
excellens.
Est
enim
elaborare
ex
illaborato,
rudi
crudoque
elaboratum
facere
&
formam
contrariam
per
laborem
artificiosum
inducere,
siue
id
fiat
alteratione
figurationeque,
siue
compositione,
augmen¬
to,
decremento.
Vt
in
natura
ita
&
in
arte
volebat
philosophus
haud
quicquam
fieri
ex
toto,
vtpote
se¬
cedentibus
inutilibus,
assumptis
idoneis.
Hoc
in
Chymia
quoque
fit
magna
ex
parte
(non
enim
omni¬
no.
Nam
aliquando
ex
toto
immutato
fit
totùm
nulla
re
abiecta,
nisi
interpretari
abiectionem
etiam
de
alteratione
velis,
vt
cùm
tota
auri
massa
figuratur.)
Quocirca
aliqui
dixerunt,
Chymici
esse
maxi¬
me
separare
purum
ab
impuro,
quod
est
extractionum
proprium,
si
impurum
nominamus
id,
quod
pręter
essentiam
puram
&
homogeneam
seu
interiorem
in
re
elaboranda
invenitur.
Quoniam
autem
superflua
detrahit
Chymicus,
deficientia
supplere
studet
&
qualitates
qualitatibus
aptioribus
permu¬
tat,
eductis
ex
potentia
natura
insitis,
vel
introductis
aliquibus,
vt
tota
ratio
elaborationis
constet,
alte¬
ratione,
augmento,
decremento:
ideo
diuiditur
in
solutionem,
&
coadunationem,
quae
&
coniunctio¬
dici
potest
aut
in
vnum
collectio.
Soluere
est
constrictum
ligatumque
libertati
suae
restituere,
demtis¬
que
vinculis
à
iugo
immune
facere.
Ita
soluuntur
iuncti
boues,
ita
nodi
dissipantur,
&
inclusa
liberan¬
tur.
In
natura
soluuntur
concreta
compactaque
ablato
termino,
&
glutinae,
quò
cohaerebant.
Constat
autem
ex
superiore
librò
terminatum
esse
humido
siccum,
&
vicissim
alterum
alterius
efficacia,
reti¬
neri
sub
certa
corporis
forma
operantibus
actiuis.
το
συνέχειν
formae
quidem
asscribitur.
Sed
instru
e¬
taliter
etiam
glutini.
Termino
ergo
sublato
vel
remisso,
ita
vt
contentum
dominetur
in
continens
&
id,
quòd
terminatum
fuerat
exuperet
terminans:
Solutio
eueniet.
Diximus
remitti
terminum,
vel
tolli.
Remissio
fit
per
calidum
vel
humidum
introductum.
Nam
frigore,
&
siccitate
erat
facta
constrictio.
Inde
duae
solutionum
formae
existere
debebant
principaliter,
remissio,
&
destructio.
Sed
Chymicus
quoque
analogas
operationes
non
praeterit,
&
multa
soluit
similitudine
quadam:
Multa
imperfecto
nexu