250
Comment.
Alchem.
Part
I
Lib.
III.
Fluxuum
simplicium
&
compositorum
cumulum
proposuimus
in
Alchymia.
Descripsit
&
Agri¬
cola
sales
artificiosos
eiusdem
vsus,
lib.
7.
de
re
metallica,
vbi
agit
de
examine
venarum
&
metallorum,
seu
probatoria
arte.
Notandum
in
electione
fluxuum
ad
mites
venas
vel
metalla
mitiores
accipi:
ad
perti¬
naces
venas
&
metalla
validiores
Ferrum
stibio
vel
sulphure
facile
funditur,
vti
&
chalybs.
Hinc
intel¬
ligitur
ratio,
cur,
vbi
arsenicum,
cadmia
venenata,
lapis
plumbarius,
stibium
est,
ferrum
additum
tu¬
tam
praestet
fusionem.
Mitis
fluxus
praeter
positos
in
Alchymia
est
hic,
qui
constat
"ex
aequis
portionibus
sa¬
ponis,
stibij,
&
halonitri,
quae
contrita
coquuntur
in
vitro
super
igni
paruo,
donec
cum
illis
coeat
sapo,
fiatque
lapideus."
Alius:
"Cape
salis
nitri,
&
fellis
vitri"
(ita
vocantur
communiter
salsae
vitrorum
spumae,
seu
recre¬
menta)
"pares:
contritis
adde
liquorem
salis
sodae,
seu
alcali,
vt
incorporentur.
Arefacta
iterum
tero,
&
imbibe
liquore
tartari
ad
placitum.
Tandem
igni
coagulato."
Hic
fluxus
peculiaris
est
in
reductione
caementatorum
metal¬
lorum:
sicut
in
reductione
calcium
lixiuium,
cui
sapo
incoctus
sit,
in
alcali
redactum.
Alius
aeris
venis
mitioribus
destinatur,
quem
quidem
posuimus
in
Alchymia,
sed
postea
inuenimus
exactius
descri¬
ptum
ab
Erkero.
Ita
vero
se
habet:
"Tartari
duae,
salis
petrae
vna
commisceantur,
&
in
ollam
calefactam
inijcian¬
tur,
vt
per
se
flagrare
incipiant.
Antequam
plane
refrigescant,
contere.
Cum
vti
voles,
misce
cum
vena
trita,
inspergeque
salem
dimidij
digiti
transuersi
crassitie.
Comprime
nonnihil,
&
tunc
recte
fundes
adhibito
igni
&
reliquis,
quae
oportet."
Tales
fluxus
aliquando
peculiaria
nomina
accipiunt
ab
vsu.
Nam
aliqui
vocantur
reductorii,
aliqui
cae¬
mentatorii,
item
descensorii.
Quod
enim
facilius
fluit,
data
via
facilius
descendit.
Adiuuans
hoc
fluxus
ex
argumento
dicitur;
&
talis
est
hic:
"Cape
lithargyri,
recrementorum
vitri,
salis
fusi,
plumbi
granulati,
scobis¬
ferri,
singulorum
tantundem.
Misce,
&
in
segregatione
descensoria
ad
regulum
vel
similibus
vtere."
Ad
auri
&
argentim
venas:
"Coque
tres
cineris
manipulos
in
aheno
ex
aqua.
Decoctum
funde
per
manicam
seu
saccum
cineribus
plenum.
Muta
cineres,
&
repete
opus
ter
quaterve.
Dilutum
coagula
in
olla
munda.
Par
venae
&
coaguli"
(alcali
vocant)
"mi¬
scentur."
Ad
orichalcum
&
aes:
"Orichalci
elimati
&
arsenici
singulae
selibrae:
Tartari
rubri,
&
salis
singuli
qua¬
drantes
commisti
colliquentur
in
catino
clauso,
ita
vt
operculum
in
vertice
foramine
paruo
sit
peruium.
Liquefacta
ef¬
funde
in
canalem.
Cum
vti
vis,
tere,
&
metalli
libris
adde
semuncias."
Ad
venas
auri:
"Tartari
rubri,
salis
petraei,
sa¬
lis
communis
pares
contritas
commisce.
Pone
in
catino,
&
funde
ad
aquae
limpidae
speciem.
Effunde
in
alucolum,
Cum
refrixit
massa,
tere.
In
vsu,
cape
venae
auri
(in
pyrite
vel
silice)
&
fluxus
istius
partes
singulas
lithargyri
vel
plumbi
granulati
duas.
Commisce
&
in
catino
lapideo
excoque,
effundeque
in
conum
pro
regulo."
Potes
&
stibium,
salem,
&
pyriten
auri
commiscere,
&
similiter
excoquere.
Ita
stibium
&
halonitrum
colliquefacta
effunduntur,
vt
coeant,
ad
vsus
eosdem.
Alius:
"Ferramenta
vetera
inijce
in
vrinam
per
mensem,
vt
nonnihil
corrodantur,
&
in
ferruginem
abeant.
Hanc
ipsa
vrina
deterge,
&
coagula.
Vbi
stibium
&
sulphur
iuncta
sunt
venis,
iquamam
ferri,
tonsum
&
salem
adde,
&
excoque
Ita
nihil
detrahitur
metallo.
Ad
venam
elutam
cuiuscunque
ge¬
neris,
praesertim
autem
auri,
quae
tenaciter
&
viscose
solet
profluere
ex
fornace:
"Faciio
liciuium
ex
pati¬
bus
calcis,
&
cineris
clauellati.
Solue
in
eo
salem
fusum
in
puluerem
redactum.
Inijce
etiam
saponis
ramenta:
coque,
vt
colliquescant,
&
agita
studiose.
Post
hoc
immitte
tartarum
album
calcinatum,
&
salem
petrae,
cum
delicuerint,
coa¬
gulae."
Etiam
tenacissima
vena
facile
domatur
hoc
fluxum
misto.
Carnorum
metallurgi
valde
commen¬
dant
fluxus
sequentes:
"Sulphuris,
fellis
vitri,
stibij
binae
drachmae,
salis
vrinarij
salis
fusi
salis
patrae,
lithargpri,
vitrio¬
li,
tartari,
calcis
viuae
(vel
salis
alcali
ex
lixiuio
saponariorum)
capitis
mortui
de
aqua
caustica,
aluminis
calcinati,
sin¬
gulae
semunciae,
aeris
calcinati
vncia
commisceantur.
In
vsu
compone
partam
vnam
venae,
duas
plumbi,
vnam
vel
dimi¬
diam
fluxus.
Include
catino,
&
insterne
fel
vitri
Veneti
Funde
in
anemia
vt
regulus
exeat."
Alius
ad
contumaces
venas:
"Glaream
fusilem
scobem
vel
squamam
aut
batituram,
seu
stricturas
ferri,
calcemque
commisce
paribus
portm¬
nibus."
Vel:
"Tartarum
salem
fusum,
salem
petraeum
contrita,
calcina
in
olla
vittata
ad
albedinem
crctae
candida.
In
vsu
miscetur
cum
pari
lithargyro,
&
duplo
venae,
addito
plumbo,
quantum
vena
exigit."
Contra
damna
Ribii:
"Co¬
que
sulphuris
halonitri,
vitrioli,
salis
fusi
pares
in
lixiuio,
vel
vrina
tribus
horis,
donec
sulphur
super
prunis
non
amplius
fumiget.
Coagula
in
puluerem."
Ad
quaslibet
venas:
"Arsenici
partes
sex:
sulphuris
rubei,
aeris,
singulas
contere,
&
in
catino
funde
ad
purum.
Effunde
in
conum.
Pulsa
pro
regulo,
cuius
vna
pars
additur
duabus
venae
ad
excoquendum
item
pro
regulo."
Alius:
"Salis
alcali
(vel
coaguli)
ex
lixiuio
saponariorum
(vel
etiam
salis
sodae,
aut
cineris
clauella¬
ti)
salis
petrae
puri
binas
libras:
salis
fusi,
tartari
ad
albedinem
calcinati
fellis
vitri
libras
singulas,
mistas
perfunde
li¬
xiuio
forti,
&
dimidio
mense
repone
indies
bis
terve
conturbando.
Tandem
desessu
facto,
purum
liquorem
deple,
&
coque
ad
siccum,
quòd
coagulare
dicunt.
Solue
coagulatum
aqua
pura,
&
recoque.
Coagula
denuo,
idque
quater
repete,
donec
candorem
aluminis
calcinati
nanciscatur.
Interpone
vero
colaturas
suas.
Serua
loco
sicco."
Alius
ad
auri
aliasque
venas:
"Calcis
viuae,
cineris
fagini
binas
libras,
salis
crystallini
selibram.
Solue
aceto
commistas.
Cola.
Coagula
in
pulue¬
rem
rubicundum.
In
vsu
vnciae
eius
adde
lithargyri,
pyritae
(cuiusuis
metalli
marcasithae)
singulas
semuncias:
sique
au¬
rum
est,
etiam
argenti
semunciam.
Excoque
in
anemia."
Ad
elutam
auri
venam
fit
fluxus
ex
calcis
viuae,
fu¬
liginis
caminariae,
salis
petrae,
singulis
semuncijs.
Salis
tartari
vncia,
puluerati
aeris
didrachmo.
Istis
mistis
additur
venae¬
oluicae
sescuncia."
Fluxus
niger
pro
aere:
"Tartari
libram,
salis
petrae
sesquilibram,
contritas
commisce.
Incende
su¬
per
lapide
toties,
donec
non
amplius
flagrent.
Tritis
adde
salis
fusi
selibram."
Quibus
lapides
fundere
per
medica¬
mina
consilium
est:
"Lixiuium
forte
parant
ter
fundendo
aquam
per
cineres
recentes,
&
per
colum
saepius
traijcien¬
do.
Id
coagulant.
Alcali
facto,
adijciunt
puluerem
crystalli,
saepe
post
ignitionem
aqua
frigida
restincti.
Item
cerussam
vel
plumbaginem.
Mista
haec
colliquant
ante
folles."
Vtilis
est
hic
fluxus
gemmariis,
&
qui
ex
crystallo,
silice,
&
similibus
nagisteria
concinnant.
Sed
&
puluis
glareae
&
crystalli
subtilis
catinis
solent
addi
vnà,
vt
ar¬
gentum
facile
lorbeatur
à
plumbo,
&
fundatur
vena,
cuius
rei
gratia
etiam
ex
aceto,
vrina
&
tartaro
coagulum
parant.
Quidam
capiunt
"minij
ex
plumbo
selibram,
aeruginis
semunciam,
silicis
albi
senis
horis
re¬
uerberati,
restincti
aqua
&
triti
sescunciam
miscent,
&
in
luto
armato
clausoque
catino
(relicto
tamen
in
operculo
par¬
uo
spiraculo)
colliquant
&
fundendis
metallis
addunt."
Vocant
plumbi
vitrum.
Aliqui
tantùm
tribuunt
flu¬
xuum
auxilio,
vt
sibi
duplum
polliceantur
ex
venis,
quàm
vulgares
excoctores.
De
talibus
autem
in
ma¬
gisteriis
videbimus,
vbi
simul
monebimus
de
natura
fluxuum,
&
indiciis
quibusdam,
ad
cognoscen¬
dum,
quae,
quibus
addere
oporteat.
Quae