Commentariorum alchymiae

413
256
Comment. Alchem. Part. I. Lib. III.
ad capita deliquescit, stillatque per tabulam in patinam subiectam, per quam confluit tandem in excipu¬
lùm. Ideo vero id excogitatum est, vt quòd non fluxit in superiore tabula, soluatur in inferiore, si vna sit
delapsum cum guttis, atque ita liquor fluat purior. Sed & in priore cista disponi illa acetabula possunt. Et
vt sane plaerique ingenio singulari, alius amat arenarum cumulos, alius terrae aggerem, alius aliud, in quo
ponat segmenta hemisphaerica etiam non pertusa. Ita enim disponunt, vt à capite defluat colligaturque
liquor parte ima, vnde exhauritur instrumentis vel linteolis. Nonnulli segmenta iuncta colligant, & fo¬
ramine facto, quod delicuit, emittunt. Aliqui suspendunt super vapore, vel in vapido aere super patinas:
& est mirifica in his parandis inuentio, cuius occasionem habent loca, & caeterae circunstantiae. C mon¬
strat tripodem super aheno collocatum, in quo virgulae sustinent vesicas materiae resoluendae. ita vero
interdum soluimus tartarum pulueratum: nonnunquam etiam remittimus seu irrigamus aromatum
pulueres, ad aquam & oleum eliciendum, maxime tunc saculo lineo. Sed liquores vesicam requirunt.
Vt vapor validius operetur, nec leui tactu praetereat, operculum D. imponendum est, per cuius ver¬
ticem pertusum se proripit spiritus. Si non placet tripodem adhibere, operculi cauitatem vncis multis
instrue, & perinde etit. E. patinam resolutoriam subiicit oculis. Ea ex lapide torno fieri potest, aut ar¬
gilla firma in soliditatem lapideam compacta. Sed & stannum seu plumbum candidum conducit, si ma¬
teria non est acris. In medio eius confluxus est: à marginibus tanquam subselliis & loculamentis colli¬
quiae veluti in lacum communem tendunt, nec est huius operosa procuratio, potestque transferri in
cellas, vel super aqua vaporante ahenis ollisve poni, modo calor non sit nimius, qui liquorem resoluit,
sed tepidus saltem, aut etiam vix sensibilis. Tegitur patina alia; & sic infodi etiam humidae terrae potest,
Verùm non est opus hac de re pluribus.
Tempus deliquii definitur ex natura rei resoluendae. Solidius compacta crassioraque, & quae re¬
motiora sunt à salis subtilis natura fluunt tardius. Quidam calces metallorum etiam in annum defo¬
diunt, vel in puteos condunt longo spacio, donec deliquescant. Sed diligens praeparatio per attenua¬
tionem, laeuigationem, reuerberationem, vel additamenta conuenientia tempus potest de
curtare.
Fines deliquii principales sunt, vt liquor existat variis vsibus accommodandus: isque interdum
essentiis comparandus: item vt vniantur per minima quàm exactissime, quomodo Geberus sua me¬
talla coniungit, calcinando, resoluendo, reducendoque: volunt enim sic difficilime separari: & expe¬
ctatur hinc quoque transmutatio. Alius finis est rerum depuratio, & vt quàm subtilissimae euadant: &
hic interdum aliis subordinatus est, seruitque essentiis per destillationem & alios modos perficiendis,
quanquam salis deliquium amplius attenuat & purificat, repetitis operibus, & multis colaturis. Per¬
agitur & extractio quaedam ope deliquii. Subtilis enim essentia defluit, subsistente crassitie & sordibus
Apparet itaque, deliquium magisteria & essentias conficere posse; magisteria, vt potabiles liquores,
transmutationes, commistiones, etc. essentias, vt alcali essentiale apprime elaboratum, tincturas liqui¬
das, etc. Quod autem transmutatorium sit, facile ostenditur, quia ex terreo corpore facit aqueum, pro¬
pter symbolum, quod est in vtroque. Et est reciproca via ex aqueo in terreum vicissim, quam reductio¬
nem vocant. Sed videndum est, vbi aliena humiditas subiit, & vbi propria res delicuit, & quae vna sunt
corrosa. Inde enim transmutatio vel alteratio, aut mistio censebitur. Tollit reductio humiditatem do¬
minantem, terminumque procurato sicco adiicit, agente calido sicco. Notandum igitur, quod vbi ni¬
hil deperiit reducto, aliena humiditas tantùm remiserit: vbi vero diminuta est quantitas, propria deli¬
quium fecerit. Cauenda in reductione adustio est. Itaque alicubi saltem tepor vel siccus aer satis est. No¬
minarur id coagulatio, de qua suo loco.
De his, quae diffunduntur vel diluuntnr multo humore, nihil attinet facere multa verba. Non
enim est artis, saccharum perfundere multa aqua, & sic soluere: aut aceto coquere lachrymas, aut
aqua pluuia aloen, indeque recoctione ad siccum reducere, modo adustionem tostionemque nimiam
vites in recoquendo, & vt purgentur ita soluta, saepius per filtrum traiicias, & obserues gradum ignis
pro aquae resoluentis copia, & natura rei. Sed de his praecipit coagulatio. Ad deliquium nulla alia ra¬
tione pertinent, nisi quia simile quid habent, non quidem simpliciter à αα α; sed tantum eorum re¬
spectu, quae per se difficilime aut plane non liquescunt, requiruntque ob hoc additamentum humo¬
ris, siue eiusdem, siue proportionalis, aut quem vsus monstrauerit. Nam interdum quod tardius lique¬
scit, irrigamus suo humore, qui prius profluxit, aut quem destillatio expressit, veluti in tartari calce non
satis elaborata, si fluxum maturare velis, affunditur liquor eiusdem pridem exceptus: si salem absyn¬
thii cito resoluere placet, additur nonnihil de aqua absynthii, & sic in caeteris. Propria enim conue¬
niunt magis, nisi vbi vsus requirit diuersa, & firmitas compagis postulat humorem penetrantem rese¬
rantemque potenter ligaturas naturae, in quo studendum, vt quantum fieri potest, acre medicamen
iterum subtrahatur, & liquor edulcoretur, siue in calce, siue alio modo. Ministrare enim debet, & per¬
acto ministerio decedere, non dominari, nisi aliud sit consilium.
CAP. VIII.
De ratione puluerandi.
Non videtur in puluerem detritio praeceptis egere. Itaque etiam in Alchymia eam reiecimus ad
Nexoterica, & tantum species quasdam subtiliores, quibus magis vtuntur Chymici, retinuimus. Vi¬
deamus tamen quaedam in genere, & postea si quid praeter ea, quae in arte sunt posita, suceurrerit, spe¬
ciebus suis addamus.
Philo¬