259
De
distractionibus.
quin
&
praetereuntium
nares
offendere
mouereque
non
raro
ex
notabili
distantia:
praecipit,
ne
ni¬
mium
comminuantur
aromata,
ne
succi
potissima
parte
perdita,
corpus
mortuum
sine
fructu
cogatur
mace
are.
Habent
&
Medici,
quod
annotent
in
contusionis
artificio.
Nam
colocynthis
nimis
pulue¬
rata
nocet
intestinis,
eaque
erodit.
De
ramentis,
scobe,
&
puluere
ligni
guaiaci
simile
quid
annotatur.
Nam
serratura
&
tusio
spiritus
oleosos
optimosque
dissipat.
Putant
aliqui,
se
animaduertisse,
distri¬
bui
pollines
purgantium,
nec
mouere
aluum;
quod
tamen
potius
inde
euenit,
quia
tundendo
facti
sunt
euanidi,
&
exhausti,
cumque
postea
seruantur
in
officinis
aliquandiu,
plane
inutiles
euadunt.
Quo¬
circa
purgantes
pulueres
nec
nimis
subtiliter
teri
debent,
nec
diu
asseruari,
nisi
munitissimis
vasis.
In¬
uenimus
aliquando
in
pyxidi
lapideae,
cui
puluis
zingiberis
erat
inclusus,
operculo
interius
oleum
zin¬
giberinùm
in
concauitate
coagulatum,
saporis
acris
euidentisque.
Id
vnde,
nisi
quia
halauit
spiritus
es¬
sentiales,
qui
cum
chartam
penetrassent
(duplex
enim
charta
intercedebat)
constiterant
in
solido
la¬
pide?
Praesertim
autem
Rhabarbarum
&
Mechiocana,
similisque
naturae
radices
nimiam
commine¬
tionem
auersantur,
vt
effectus
inanis,
vel
minor
opinione,
non
sit
asscribendus
distributioni
(quid
enim
in
liquoribus
diuisibilibus
vndiquaque
simile
potes
accusare,
cum
manifestum
sit,
per
totum
cor¬
pus
eos
vagari,
maxime
si
vini
spiritus
sit
adhibitus,
&
tamen
valide
purgant?)
Sed
errato
in
tritura
&
asseruatione.
Colocynthidis
ratio
alia
est.
Succus
extractus
non
ita
offendit
intestina,
vt
docet
expe¬
rientia,
quando
clysteribus
saepe
multum
ponimus
pulpae
nodis
ex
linteo
inclusum
absque
vlla
noxa.
Ramenta
vero
intumescentia
inhaerent
diutius,
suaque
acrimonia
vellicant
&
erodunt.
Chymici
qui¬
dam
dicunt,
tanti
esse
extractiones,
vt
integris
noxiis,
hae
sint
salutares,
voluntque
aliqui
hoc
exemplo
probare,
venenum
coniunctum
esse
misturis,
idque
in
corpore
latitare.
Sed
refutantur
contraria
expe¬
rientia
multorum,
vti
&
Yuca
Americanorum,
cuius
succus
lethalis
est,
corpus
panis
loco
in
alimo¬
niam
cedere
potest
Ex
dictis
intelligitur,
non
plane
contemnendam
esse
Chymico
contritionem.
Praeterea
quae
supra
monuimus,
de
praeparationibus
ad
contusionem,
magis
etiam
à
Chymico
sunt
obseruanda.
Vulgo
cremant,
torrent,
vtunt
venas
metallicas:
aliqua
ante
tritionem
sunt
candefa¬
cienda
restinguendaque.
Si
molere
quis
siliquas
&
stramina
velit,
is
cogetur
ea
aceto
macerare,
&
are¬
facere.
Qui
cornua
pilis
in
calcem
redigere
quaerunt,
aut
super
marmore
laeuigare,
frangunt
pertina¬
ciam
eorum
aceto,
vel
lixiuio.
Officinae
sericum
tusurae,
torrent
non
raro,
vt
carbo
potius
reliquus
sit,
quàm
sericum.
Qui
vero
circumspectius
laborant,
vstulant
parùmper,
deinde
forficibus
minutim
con¬
cidunt,
additisque
duris,
vt
margaritis,
vnà
in
pollinem
redigunt.
In
tanta
varietate
non
oportet
caecu¬
tire
tyronem
Alchymiae
studiosum,
aut
existimare,
aliis
manibus
&
curae
exotericorum
ista
esse
com¬
men
danda.
Imo
ipse
opus
aggredi
debet,
&
cum
vulgaris
sit
tritio,
possitque
viuis
aut
non
viuis
instru¬
mentis,
vel
etiam
rustici
crassissimi
lacertis
peragi,
non
tamen
vulgariter
&
imperite
est
tractanda,
Multa
facit
vulgus
sine
arte,
quibus
modum
iustum
praescribit
sapiens
&
peritus.
Non
ideo
Dialectica
negl
igenda
doctis
est,
quia
etiam
argumentatur,
&
caeteris
tationis
muniis
vtitur
ex
plebe
quiuis.
Cum
silicis
grumus
in
glaream
est
redigendus,
vt
sit
auxilio
oleis
destillandis;
candefactus
aquis
restinguitur
aliquoties,
postea
teritur.
Hoc
est
vulgi
quoque.
Sed
electio
&
modus
glareae
non
intelligitur
à
quouis.
Redige
in
pollinem,
&
misce
succino,
pici,
vel
similibus;
damnum
erit
praesto.
At
si
sabuli
granorumque
paulo
crassiorum,
nec
tamen
nimis,
forma
adhibeatur,
&
si
quid
pollinis
vna
est,
prius
elutum
separe¬
tur,
tunc
conferet
operi.
Rursus
si
ex
silice
liquorem
prolectare,
vel
eum
resoluere
velis,
non
subsistes
in
glarea
aut
sabulo
(arenarum
sunt
species,
&
quidem
sabulum
ponderosius
est,
quàm
glarea,
qualis
cernitur
in
riuis
elimibus,
&
littoribus
maris,
item
qualis
est
arena
vitraria:
Oriesi
vocant
Germani,
&
respondet
metallorum
ramentis,
per
alueolum
elutis
&
segregatis).
Sed
subtilissimum
laeuorem
fa¬
cies.
Huic
rei
inseruiunt
cribra,
manicae,
&
similia
instrumenta
vnà
cum
tabulis
marmoreis.
Nam
de¬
tritus
pollen
aquis
diluitur
copiosis,
&
traijcitur
per
lintea
angusta;
vel
etiam
siccus
decutitur
puluis,
vt
in
molendinis.
Sod
horum
artificia
in
Chymia
sunt
explicata.
Non
quaeuis
praeparatio
ad
commi¬
nuendum
competit
cuiuis.
Electio
vero
est
experientiae,
artis,
prudentiae.
Obstare
vero
huic
annotatio¬
ni
videtur
turba
Philosophorum,
quae
frequentissime
inculcat
quidem
TRITIONEM:
&
Rogerius
septies
terere
iubet
lapidem.
Calid
ait,
"nisi
conuerteritis
corpora
in
subtilitatem,
vt
sint
tactu
impalpabilia,
non
assequamini,
quod
quaeritis:
&
si
non
trita
fuerint,
reuertamini
ad
operationem,
quousque
terantur,
&
fiant
subtilia.
Diuisic
est
separare
partes
compositi:
&
cum
iam
corpus
fuerit
attenuatum,
&
subtile
rodditum,
exieritque
à
sua
densi¬
tate
&
spissitudine
ad
tenuitatem:
à
crassitis
&
corpulentia
ad
spiritualem
naturam.
Spiritus
commiscebitur
subtili¬
bis,
&
imbibetur
ab
eis,
vtrumque
euadent
vnum,
nec
separari
poterunt."
Ex
quibus
manifestum
est,
à
Chymico
etiam
proprie
&
interius
requiri
TRITIONEM:
sed
omnes
negant,
eam
peragi
manibus,
reprehen¬
duntque
eos,
qui
pilas,
limas,
molas,
marmora,
&
similia
parant,
pronunciantes
grauiter
ab
artis
insti¬
tuto
eos
longissime
abesse,
nec
assequi
sensum
philosophicum:
suam
tritionem
peragi
IGNI:
Azoth
&
ignem
sufficere.
Enimuero
in
arte
ista
sunt
solennia:
sed
oportet
intelligere,
tritionem
esse
duplicem
vnam
plebeiam,
quae
non
multis
indiget
praeceptis,
estque
plus
in
experientia,
rerùm
notitia,
caute¬
lis,
etc.
Alteram
arcanam,
de
qua
ipsi
speciatim
loquuntur
in
artificio
lapidis,
&
perficitur
calcinatio¬
ne
per
ignes,
vel
aquas
coelestes.
Calcinari
enim
&
teri
dicunt
mercurium,
cùm
igne
exiccatur,
vt
in
puluerem
fathiscat,
quomodo
fit
vulgariter
praecipitatus:
deinde
cum
progressu
coctionis,
&
addita
medicina
ex
humido
frigido,
in
calidum
siccum
transit,
&
fit
tinctura.
Sed
haec
intelligentur
rectius
ex
artificio
isto.
Caeterùm
monendus
est
tyro,
cui
terenda
chymica
committuntur,
ne
sit
nimis
temera¬
rius
aut
confidens,
vel
etiam
oscitans
in
opere.
Nam
metallica
halare
solent
spiritus
subtiles,
atque
et¬
iam
ramenta
tenuissima
vnà
diffundere,
quae
si
nulla
alia
ratione
vim
afferre
possent,
tamen
insinuande
se
in
partes
spiritales,
poros,
rugasque,
&
alios
recessus,
siccitate
sua
&
corpulentia,
quam
tandem
ac¬
quirunt,
accessione
semper
facta,
nocumentum
praebent.
Sin
autem
sulphurea,
arsenicalia,
stibiata,
hy¬
drargyro
sublita,
vel
etiam
illa
ipsa,
&
hydrargyrus
sublimatus,
cadmia
venenata,
galena
vel
vena
plum¬
bi
&
Zz
3