Diosc.
lib.
5.
cap.
59.
de
cinabari.
Vide
Plin.
lib.
34.
cap.
vlt.
Plin.
lib.
34
cap.
18.
260
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
III.
bi,
&
similia,
sint
terenda,
non
simplex
inde
existere
solet
noxa.
Nouimus,
qui
cum
sublimatum
laeui¬
garet,
versaretque,
etiam
magna
cum
cautione,
tamen
dentes
acciperet
nigros,
syalismi
principia
sen¬
tiret,
&
sternutationes
vellicationesque
narium,
&
iuxta
cerebrum
experiretur.
Adeo
subrepit
ille
spi¬
ritus
occulte.
Munire
tunc
non
tantum
pilas
decet
operculis,
sed
&
faciem
vesicis,
cauteque
attrahere
spiritum.
Non
autem
semper
est
occasio
permutandarum
operarum,
estque
interdum
pistillus
capien¬
dus:
sed
nec
si
marmore
&
cursore
vtaris,
adhibito
liquore,
te
satis
tutum
esse
à
talibus
credere
debes.
Nam
&
sic
calefacta
suspirant.
Quidam
antidotis
se
muniunt,
de
quibus
supra
dictum
est
in
pyrotech¬
nia.
Notandum
&
hoc
est,
cum
res
lentae
flexilesque
per
tritionem
comminuendae
sunt,
tostionem
qui¬
dem
aliquibus
prodesse,
&
eas
praeparare,
vt
obediant
pistillo;
sed
aliquibus
etiam
inutilis
est,
&
dam¬
num
affert.
Succurrit
autem
maceratio
in
aceto,
lixiuio,
muria,
&
huiusmodi
aliis.
Ibi
nota,
ne
aliena
calx
irrepat,
&
substantiam
vitiet.
Sales
elui
vicissim
possunt.
Itaque
induratio
per
hos
fiet
rectius.
Li¬
xiuium
si
vsurpare
velis,
habeto
rationem
eius,
ex
quo
est
factum,
&
confer
cum
maceranda
materia,
Hoc
in
aquis
metallicis,
liquoribus
calcium,
spiritibusque
acribus
quoque
est
ponderandum.
CAP.
X.
De
Laeuigatione.
ALcolismum
calcinationem
vocauimus,
ampliato
nomine
ex
more
Chymicorum,
cum
sit
puluis,
isque
ad
sensum
subtilissimus.
Cum
enim
nihil
aspredinis
&
corpulentiae
occurrit
tactui,
sed
to¬
tùm
pulueratum
est,
vt
tenerrima
farina,
alcohol
vocatur
impalpabile,
Graecis
ἀπίαστον,
ἄληπτον,
ἄναπτον
Subterfugit
enim
sensum,
&
nihil
duri
occurrit.
λεάνσεως
καὶ
ἀπολεάνσεως
vocabulo
vtuntur
aliqui
prolae¬
uigatione,
siue
super
marmore
fiat,
siue
alia
ratione,
quam
Dioscorides
in
Cerusa
attigit,
vbi
inquit:
"τὸ
γλοιῶδες
εἰς
ἀγγεῖον
ἐγχυτέον,
καὶ
ξηραντέον
ἐν
ἡλίῳ
·
εἶτα
ἀλεστέον
ἐν
χειρομύλλωνι,
ἢ
λεαντέον
ἄλλως,
καὶ
σηστέον
καὶ
μετὰ
ταῦτα
λοὶπον
τοῦ
στερεμνίου
λεπτοποιητέον,
καὶ
σηστέον
ἐνάλλαξ
τε
τὰ
αὐτὴ,
καὶ
τρίτον,
καὶ
τέταρτον
ποιητέον:
hoc
est,
Ruellio
interprete:
Crassamentum
transfundito,
&
in
Sole
siccato,
mox
trusatili
mola
terito,
aut
aliàs
tritum
cribrato.
Postea
quod
superest
duri,
in
tenues
partes
redigendum,
cribrandumque.
Vicissim
eadem
tertio
quartoque
facienda."
Talem
apparatum
habet
Plinius
lib.
33.
cap.
5.
de
Chrysocolla.
"Tunditur
in
pila,"
inquit,
"deinde
tenui
cribro
socernitur:
postea
molitur"
(intelligi
potest
laeuigatio
in
marmore)
"ac
deinde
tenuius
sic
cribratur.
Quic¬
quid
non
transmeat,
repetitur
in
pila,
dein
molitur.
Puluis
semper
in
catinos
digeritur
&
ex
aceto
maceratur,
vt
omnis
duritia
soluatur:
ac
rursus
tunditur:
deinde
lauatur
in
conchis
siccaturque."
Haec
ille.
Duo
haec
exempla
inpri¬
mis
proponenda
sunt
studioso
Chymiae,
vt
intelligat,
diligentia
&
labore
multo
esse
opus.
Obiter
no¬
tandum
ex
Dioscoride;
quòd
caerussa
primo
loco
succreta
melior
fit:
deinde
secundo,
&
hinc
caetetam
suo
ordine.
Nam
ea
res
indicat,
etiam
laeuigationis
esse
aliquod
discrimen,
&
Chymicum
non
omnia
perinde
aestimare
debere.
Primum,
quod
exit,
essentiae
comparatur:
&
de
hoc
monuimus
etiam
in
de¬
liquio.
Nam
tenuissimum
est,
&
tenerrimum.
Quod
sequitur,
quo
contumacius
tritioni
resistit,
eo
est
ignobilius.
Sic
ergo
possumus
laeuigationis
artificio
vti
etiam
pro
extractione.
Quod
autem
sit
tenerri¬
mum,
vsus
ostendit.
Nam
ocularibus
medicamentis
accensetur.
Deinde
cum
ait,
ἢ
λεαντέον
ἄλλως
in¬
nuit,
laeuigationum
plures
esse
modos,
ex
quibus
vnus
per
molam
fit
trusat
lem.
Sed
Plinius
in
hoc
non
subsistit.
Nam
insuper
etiam
cribrum
in
auxilium
accersit,
&
vim
aceti
ad
corrodendum,
si
quae
re¬
manserunt
tactui
renitentia.
Laeuigatio
ergo
vna
simplex
est,
vt
quae
terendo
in
marmore
cum
vel
sine
humore
peragitur,
sustinetque
vicem
molae:
alia
est
laboriosior,
&
coniunctas
sociasque
operas
habet
plures,
modo
pilas
requirens,
modo
molas,
modo
acetum,
cum
cribris,
sacculis,
&
aliis
colatoriis.
In
descriptione
medicinarum
ex
plumbo
proponitur
modus
alius,
tam
à
Plinio,
quàm
Dioscoride,
lib.
5.
cap.
47.
d"e
plumbo
eloto.
In
mortarium
plumbeum
aquam
inijciens
pistillo
plumbeo
terito,
donec
nigrescat
aqua,
&
li¬
mi
modo
crassescat,
aut
lutulenta
reddatur.
Linteolo
deinde
colato
aquam
superinfundens,
quo
facilius,
quicquid
est
resolutum,
incerni
possit.
Hoc
iterum
facito,
vsque
dum
satis
tibi
habuisse
videatur.
Vbi
consederit,
priore
aqua
effusa,
nouam
adijciens,
vt
cadmiam
lauato,
donec
nulla
extet
nigritia,
etc."
Plinius
cum
aqua
coelesti
terit,
donec
cras¬
sescat:
postea
supernatantem
aquam
spongiis
tollit,
crassissimumque
siccatum
diuidit
in
pastillos.
Sed
diligentior
est
Dioscoridis
ratio.
Notandum
praeterea
in
Pliniana
phrasi
est
VOX
SOLVTIONIS.
Solui
enim
dicit,
cum
per
acetum
omnis
duritia
vineitur,
vt
euadat
puluis
tactu
tenerrimus
&
mollissi¬
mus.
Expressa
autem
sic
est
Dioscoridis
διάλυσις
qua
vtitur
in
caerussae
modo
alio,
τὸ
λεῖον
καὶ
λεανθὲν
plae¬
rique
generis
nomine
TRITVM
dicunt:
sed
species
intelligenda
est.
In
armenio
lapide
τὸ
λεῖον
exponitur.
Ideo
vero
laeuigantur
res,
vt
commodioris
sint
in
medicina
vsus,
nec
offendant
duritia
vel
asperitate:
Deinde
praemittitur
haec
operatio
aliis
succedentibus,
vt
mistionibus,
deliquiis,
sublima¬
tionibus,
&
huius
generis
aliis,
de
quibus
suo
loco.
Consideranda
tandem
etiam
Nymphodori
ratio
est
apud
Plinium,
lib.
3
4.
cap.
10.
"Cadmiam
lapidem
quàm
grauissimum
spissumque
vssit
pruna:
exustum
Chio
vinè
restinxit
zuditque:
mox
linteo
cribrauit,
atque
in
mortario
triuit:
mox
aqua
pluuia
macerauit,
iterumque
triuit,
quod
subsedit,
donec
cerusae
similis
euasit,
nulla
dentium
offensa."
Haec
ille.
Vbi
quod
impalpabile
dicunt
Chymici,
ille
dentium
inoffensa
expressit.
CAP.