261
De
distractionibus.
CAP.
XI.
De
Granulatione.
GRanula
vocant
pilulas
minores
leuiusculeque
gelatas
inter
ea,
quae
ex
aëre
deferuntur
tem¬
pore
frigido:
Germani
appellant,
Scolossen.
In
arte
Chymica
&
docimastica
quasi
sicca
psecas
est,
species
nimirum
puluerationis
in
glaream
rotundam,
alias
crassiorem,
alias
minutiorem:
quin
&
non
sem¬
per
sphaerica
forma
quaeritur,
sed
nonnunquam
ent
latior
&
hemisphaerica
intus
caua.
Nomen
ex
natu¬
ra
in
artem
relatum
est
propter
similitudinem.
Interdum
sponte
fit,
cum
aes
ad
regulam
coquitur,
magnoque
impetu
sursum
fertur.
Puluerem
aeris
vocant,
&
florem,
cuius
vsus
in
medicina:
abusus
pro
puluere
bibu¬
lo
in
scripturis.
Plinio
est
flos
aeris
&
psegma,
quod
dicit
fieri
in
officinis
aerariis
iam
liquato
aere
atque
per¬
cocto,
additis
etiamnum
carbonibus,
paulatimque
accensis,
quo
facto
repente
vehementiore
flatu
expu¬
atur
aeris
quaedam
palea,
quae
excipiatur
solo
strato.
Docimastae
ex
plumbo
auro
argentato,
mistu¬
ris
monetalibus,
quas
pagamentum
dicunt:
insuper
etiam
monetis
improbis
iudicandis,
&
in
probas
vertendis
granula,
quae
&
granalia
factitant.
Bullulas
non
admodum
desiderant,
nisi
cum
magna
copia¬
electri
metallici
separanda
est
per
aquas
causticas.
Apertum
vero
est
lapides
fusiles
eodem
modo
in
puluerem
posse
redigi.
De
apparatu
locuti
sumus
tum
in
operationibus
manuaris,
tum
puluere
ma¬
gistrali
metallorum,
nec
nihil
in
docimasia,
ex
quibus
satis
eius
procurandi
administrandique
ratio
in¬
telligitur.
Illud
operationis
descriptioni
addendum,
quod
granalium
fiat
non
tantum
per
Catinum,
vel
ali
eum
ligneum:
verum
etiam
per
lebetem
&
pilas.
Lebetis
granulatorii
formam
proposuit
Er¬
kerus.
Fit
ex
argilla
firma
lebes
teres
latitudine
dodrantali,
cum
rima
in
latere
ad
marginem,
vt
follis
nasus
seu
rostrum
possit
commode
immitti.
Munitur
ferreis
circulis,
manubrioque
instruitur
annu¬
lato,
vt
regi
vertique
possit.
Intus
luto
incrustatur.
Qua
parte
rima
est
applicatur
folli
super
foco,
cui
plano
fundo
innititur.
Carbonibus
prunisque
additis
exeitatur
ignis,
donec
sic
satis
candeat.
Inde
per
cochleare
ferreum
misturae
metallicae
(pagamenti)
partes
ordine
iniiciuntur
super
prunas,
vbi
liquatae
se
surripiunt
ad
fundum.
Liquatis
submittuntur
plures
quoad
satis.
Fusum
metallum
agitatur
misce¬
turque
accurate,
&
lebes
manubrio
prehensus
effunditur
super
scopas,
seu
virgas
in
aquam.
Incommo¬
dior
est
haec
ratio,
quia
inaequali
valore
granula
cadunt,
&
plus
deperdunt.
Copiae
tamen
fundendae
occasio
interdum
eam
iniungit.
Quod
si
vel
hoc
vas,
vel
Catinus
inter
opus
fractus
fuerit,
&
metal¬
lum
effusum
conuersi
cineres
cum
quisquiliis;
luto
&
reliquis
segregantur
per
elutionem
à
metallo
puro.
Ita
si
aliquid
adhaeserit
vasis,
decussum
comminutumque
eodem
repurgatur
modo,
quo
Cad¬
miae,
das
Kräntz
/
(vt
Germani
vocant)
oder
Ofenbrueche.
Quomodo
in
specie
quodvis
metallum
sit
granulandum,
in
magisteriis
&
docimasia
exponitur,
Cur
autem
modo
rotundae
fiant
pilulae,
modo
bullatae,
&
recauae,
motus
naturaque
faciunt.
Notum
est
in
omnibus
liquoribus
rotunditatem
amare
naturam.
Est
.n.
haec
vna
ex
perfectionis
notis:
Et
natura
ad
formam
finemque
suum
per
se
contendit.
Pluuiae
guttae
&
dispersiones
aquarum
per
se
omnes
sunt
sphaericae.
Talis
est
&
granula
meteorica.
Talis
flos
aeris
regularis.
Et
in
metallis
ratio
eo
manifestior
est,
quia
rudimentum
materiae,
seu
cruda
eorum
materia
hydrargyrus,
exactam
obseruat
rotunditatem
etiam
in
minimis
guttulis,
&
halitu
cum
circa
vitra,
ferramenta
&
alias
res
concrescit,
non
minus
ac
vapor
halitusque
in
speculis.
Quid
ergo
miri
totundari
effusum
liquorem?
Etiam
in
alueis
cum
baculo
agi¬
tatur
in
sphaerulas
comminuitur.
Concauitas
autem
ex
motu
aquae
venit.
Cum
enim
in
eam
effundere
volumus
fusum
metallum,
prius
in
gyrum
vertitur,
&
in
illum
ipsum
vorticem
turbinemque
liquatu¬
ra
praecipitatur.
Notatum
tamen
à
nobis
est,
plumbi
guttas
crassiores
etiam
in
tranquillam
aquam
illa¬
psas
bullas
hemisphaericas
fieri.
Aqua
enim
quia
diuisu
facilis
est,
cedit,
sed
propter
congenitum
tu¬
morem,
partes
rotundas
exhibet.
Occurrit
ergo
delapsis
guttis
tumor,
repellitque
sua
frigiditate
&
corpulentia
feruentem
partem,
quam
dum
cedit,
comprehendit
aquam
sibi
occurrentem,
&
sic
excauatur,
Quod
autem
diximus
de
naturali
rotunditatis
appetitu,
non
leuem
habet
dubitationem.
Nam
grando,
quae
propius
terram
fit,
non
est
rotunda.
Deinde
in
matricibus
metallorum;
seu
locis
naturali¬
bus,
&
cryptis
terrae,
vbi
concrescunt
varii
liquores,
potius
cubicae,
&
pyramidales
formae
sponte
naturae
existunt,
quam
rotundae.
Idem
fit
in
niue
stellata,
in
congelationibus
chalcanthi:
vbi
rhombos,
teflel¬
las,
quadrata,
&
alia
vidimus:
in
halonitro,
&
similibus.
Sal
grumescit
quidem,
sed
cum
concrescere
re¬
cte
sinitur,
oblongam
vel
orbiculatam
figuram
acquirunt
grumi:
Ita
&
sal
vrinalis,
saccharum
candi,
ra¬
menta
sulphuris,
&
plurima
alia,
quae
videntur
aquae
esse
ex
dominio.
De
aere
dictum
est,
florem
eius
rotundari.
At
in
pyrite
aeroso
quadratam
figuram
cubicamque
potius
spectamus.
Et
cur
vitriolum
ex
ae¬
re
ipso
factum
non
habet
similem
naturam?
Nimirum
aliud
iudicium
est
de
concretis
succis,
in
quibus
saepe
metalla:
aliud
de
aqua
&
metallis
syncerioribus.
Mercurius
in
suo
fluore
cum
diuiditur,
rotundas
guttas
seu
partes
colligit:
sed
cum
in
crystalli
speciem
redactus
est
cum
succis
aliis,
non
amplius.
Cogi¬
tur
enim
tunc
se
accommodare
ad
comprehendens,
terminansque.
Suo
cum
terminatur
termino
in
totundum
colligitur:
cum
alieno,
non
item.
Nos
a.
in
talibus
succis
agnoscimus
aliquod
principium
Spi¬
ritus
vegetabilis
aemulum,
vel
proportionale.
Non
enim
adeo
ab
aqua
terraque
commistis
ad
constituendam
ex¬
certa
dispositione
interioris
naturae,
formam
absunt.
Succos
istos
terrae
potius
esse,
quam
aquae,
documen¬
ta
sunt
amplissima.
Niues
figurantur
spiritu
tum
intus
expresso,
tum
foris
praeterlabente.
Accedit
sicci
tas,
quae
cum
ad
rotundum
tenderent
diuisiones,
expresso
calore
humoreque
cum
spiritu
coarctauit
cor¬
pus,
vt
sic
planum
&
stellatum
euaserit
non
toto
orbe
continuato,
sed
interrupto.
Grando
inaequaliter
for¬
matur,
quia
partes
se
vrgent
mutuo,
&
altera
in
alteram
illata,
interceptaque
figuram
ex
alieno
accipit,
sic¬
ut
in
malo
medico
grana
stipata
item
efformantur
angulis.
Interdum
euenit,
vt
ex
confluxu
guttarum
ci,
cies
maugnę
quantitatis
in
aëre
fiat
&
delabatur.
Sicut
a.
in
figurando
niues
&
similia
spiritus
varie
va¬
gantes,
Zz
4