264
Comment.
Alchem.
Part.
I.Lib.
III.
mastiche
(vel
sulphure)
subiguntque,
&
hac
incensa
consumtaque
puluerem
eluunt.
Sed
de
modis
hisce
peculiaribus
inter
magisteria
verba
faciemus.
Malagmata
seu
Amalgamata
vocant
etiam
irrigationes
&
nutritiones
puluerum,
de
quibus
in
inceratione.
CAPVT
XIII.
De
segregationum
modis.
Qvi
in
arte
de
nouo
constituenda,
methodicoque
ordine
digerenda
laborem
sumit,
eum
saepe
ac¬
cidit
&
cum
suis
sententiis
opinionibusque
conflictari,
&
Aristarchorum
iudicia
momorumque
den¬
tes
vel
reformidare,
vel
experiri.
Nobis
id
euenit
tum
alias,
tum
etiam
in
doctrina
sepatationum
&
se¬
gregationum,
quae
vocabula
modo
eandem,
modo
diuersam
vim
habere
videntur,
ampliataque
à
nobis
ante
segregatio
est,
nunc
contra
placet
generaliorem
esse
separationem.
Videmus
enim
artifices
solutio¬
nem,
&
separationem
etiam
in
extracta
diuidere.
Dornaeus
in
artificio
supernaturali
vnam
ponit
me¬
taphysicam,
qua
elementa
purumque
ab
impuro
separentur:
alteram
vulgarem,
qua
qualitates
elemen¬
tales,
vti
loqui
solent
de
alteratione.
Illam
rursus
distinguit
in
eam,
quae
per
se
fiat,
vt
in
vino:
Et
aliam,
quae
cum
vehiculo
per
extrahentem
liquorem,
quae
diuifio
separationis
nomen
communius
facit.
Sic
vul¬
gari
lingua
separari
dicuntur
isthmis
maria,
veritas
falsitasque
indiciis
suis,
alia
cogitatione,
alia
detersio¬
nibus
elutionibus
(vt
incolae
Aegypti
loti
capita
papaueracea
putrefacta
lotione
separant
Plinio
li.
13.
c.
17.)
subsidentia,
etc.
Gręcis
quoque
ea
vox
multis
permutatur,
vt
sunt
διακρίνειν,
χωρίζειν,
άφορίζειν,
διαμεί¬
ζειν,
διαιρεῖσθαι,
ἀποσχοινίζειν
(funiculo
separare)
ἀφιστᾶναι,
ἀποσχίζειν,
ἀποκρίνειν
&
huiusmodi.
Segregatio
vero
quanquam
in
logicis
omnem
dissensum
comprehendat,
&
axiomata
segregatiua
discreta,
disiunctaque
diuersitates
&
oppositiones
in
dispositionibus
complectantur:
Vt
sic
nihil
possit¬
esse,
quod
aliquo
saltem
modo
non
est
vnum
vel
idem,
quin
segregationem
designet:
tamen
origine
sua
non
est
ita
amplae
significationis.
Est
enim
tantum
contiguorum
&
assistentium
seu
appositorum
&
socie¬
tate
aliqua
iunctorum
distractio
tanquam
è
grege
separatio.
Quocirca
eam
opponimus
distractioni
con¬
tinuorum,
&
comminutionibus.
Quod
si
forte
non
satisfacimus
omnium
iudiciis,
deponimus
vocabu¬
lum
apud
sequestrum
vsum,
qui
cum
volet
cum
penes
se
habeat
arbitrium
ius
&
loquendi
normam,
litem
decidet.
Interim
nos
methodi
euidentioris
causa,
&
segregationem
dicimus
cohaerentium
contigue
ap¬
positorumque
distractionem.
Ea
fit
pluribus
modis,
nec
minus
varias
habet
causas.
Quaedam
enim
segregan¬
tur
adminiculo
qualitatum
manifestarum,
quomodo
calida
à
frigidis
discedunt:
quaedam
substantiali
proprietate,
vel
quia
fugiunt
inimicum,
vel
amicum
prosequuntur.
Igni
tribuebatur
segregatio
hete¬
rogeneorum,
&
congregatio
similium
natura.
Plurimum
est
in
grauitate
&
leuitate,
quae
cum
non
sem¬
per
actus
suos
habeant
liberos,
sed
potentia,
ab
aliquo
constrictos
retentosque
adminiculis
adiuuantur,
veluti
cum
affixa,
vel
sustentata,
vel
ferruminata
dissociantur:
cum
resoluitur
gluten
macerationibus,
vel
consumitur
vstione,
vel
disrumpitur
violente.
Tunc
illa
discedunt
dissocianturque
naturae
suae
momen¬
tis
&
inclinatione.
Quaedam
iuuari
necesse
est
liquoribus,
vt
enatent
à
grauib.
aut
protrudantur,
quam
res
vsitata
est
in
metallophysiis
seu
venarùm
segregationibus
per
aquas
immissas
in
pilas
molarum,
vel
a¬
reas
planas.
Natura
quaedam
per
fermentationem
expellit,
quo
pacto
succi
impuritates
suas
secernunt,
&
maria.
Plantae
&
animalia
id
coctionis
praesidio
peragunt:
id
quod
philosophus
fieri
docebat
ent
in
natis
ex
putredine,
&
artis
operib.
Per
vim
a.
segregantur
adhuc
plura,
vbi
variarùm
operationum
auxiliares
copiae
coguntur
famulari.
Proflantur
euentilanturque
quaedam:
alia
trita
secernuntur,
excutiunturque
vel
per
se,
vel
cum
liquore,
&
propelluntur
deorsum,
vel
in
latus.
Alia
auelluntur
detergunturque
à
superficies
nonnulla
exhauriuntur,
emulgentur,
exuguntur,
exprimuntur.
Seruit
omne
genus
solutionum,
vt
fu¬
sio,
deliquium,
expiratio,
euaporatio,
sublimatio,
destillatio,
elixatio
&
similia,
quae
cum
propria
habeant
officia,
hic
coguntur
seruam
praestare
operam
in
segregandis
appositis.
Instrumenta
ad
eam
rem
quaeruntur
varia,
filtra,
cola,
cribra,
sacculi
manicaeque,
pilae,
magnes,
hy¬
drargyrum,
ouorum
candidum,
quod
sordes
sorbet,
fistulae,
spongiae,
areae
planae,
rutabula,
flabella,
van¬
ni,
forcipes,
aqua,
acetum,
lixiuium,
aquae
soluentes,
pulueres
seu
medicinae
segregatoriae,
&
huiusmodi
innumera,
quorum
quaedam
ministrant
pluribus,
quaedam
aliquibus
proprie.
Tanta
vastitas
vix
potest
artificiosa
methodo
digeri.
Cogitare
tamon
de
tali
quadam
dispositione
possumus:
Segregatio
fit
vel
natura,
vel
vi.
Natura
vel
manifestis
qualitatibus
&
maxime
grauitate
&
leuitate:
Et
vtrumque
per
se,
vel
cum
vehiculo,
&
auxilio
additi
liquoris,
aut
famulantium
operarum,
quibus
astri¬
cta
leuitas
immunis
redditur:
vel
in
terro
motu:
qualis
fit
in
appetitu
homogeneorum,
&
dissensu
ab
infestis:
deinde
etiam
in
fermentatione
&
coctione
naturali,
vbi
familiari
assumto,
reliquum
relinquitur
vel
propellitur.
Huc
pertinent
segregationes
per
magnetem
&
hydrargyrum:
item
efferuescentiae
ma¬
ris,
musti,
&
aliorum
succorum.
Praeterea
desessus
seu
subsidentiae,
vt
in
Geoplysiis,
etc.
quanquam
hic
aliquando
&
vis
adhibeatur.
Sed
per
vim
alia
auferuntur
detergendo,
abstrahendo,
auellendo,
defrican¬
do
&
similibus:
alia
decutiuntur,
proflantur,
desiiciuntur,
disturbantur,
deplentur,
effunduntur,
exhauriun¬
tur
fistulis
aut
spongiis
&
si
quae
sunt
his
cognata.
Sin
quis
malit,
ita
diuidat:
Quaedam
segregationes
sunt
siccorum,
quaedam
humidorum:
seu
quaedam
priuatae,
quaedam
communes:
Priuatarum
aliae
inseruiunt
siccis:
aliae
humidis:
siccis:
vt
cribratiò,
excussio,
euentilatio,
auulsio,
detersio,
magnetismus.
Et
detersio¬
ni
accensebuntur
ablationes
per
spatulas,
aut
cultellos,
conuersiones
&
similes
operae:
Humidis
a.
vt
percolatio,
effusio,
subtractio
per
ępistomium,
exantlatio,
absorptio,
enatatio,
subsidentia,
destillatio
per¬
lacinias,
segregatio
per
oui
album
(quam
est
clarificatio)
per
hydrargyrum,
per
aquas
infusas,
elixationem
iniectos
pulueres:
Et
ita
porro
per
ministras
operationes
deliquii,
fusionis,
&
reliquas
communes
segre¬
gationes
sunt,
quae
per
pennam;
cochlearia
&
similia
instrumenta
fiunt,
quibus
innatantia,
vel
insiden¬
tia
auferimus.
Proflatio
quoque
siccis
&
humidis
competit,
magis
tamen
siccis.
Praeterea
destillatio
&
sublimatio
quoque
seruire
vtrisque
possunt.
Nam
cum
hydrargyrus
arenis,
&
si¬
mili¬