267
De
distractionibus.
Vt
autem
cola
ita
&
filtra,
sunt
multa.
Cola
vinaria
ex
viminibus
erant:
Niuaria
ex
poroso
lapide.
Filtra
nobis
sunt
chartacei
cuculi,
ma¬
nicae
Hippocraticae,
vel
solae
vel
cùm
papyro:
Cribra
setacea
adiecta
charta
bibula:
Ollae
minutulis
fo¬
raminibus
ψεκαδιζουσυς
instratae
denso
linteo:
ollae
crudae,
seu
futes
(κεραμια
Aristot.
in
2.
de
Gen.
an.
6.)
rarae
patinae
ligneae,
ex
hedera
vascula,
lanae,
arundines,
stramina,
arundinùm
caudae,
serramenta
li¬
gnea,
arenae.
In
catinis
pertusis
vel
cribris:
frondes
laminae
metallicae
foratae
pilis
pertextae,
&
similia
multa,
de
quibus
in
Alchymia;
Et
excogitare
plura
indies
artis
vsus
potest.
Administratio
est
simplex,
vel
composita,
vniformis,
multiplex.
Simplex
simplici
fit
destillatione:
quae
si
tardior
fit;
filtrum
lu¬
tulentum
euasit,
&
ob
id
repurgandum
est.
Variat
autem
&
hoc.
Nam
initio
rarius
sumitur,
mox
densius,
tandem
densissimum,
siue
id
sit
ex
vna
materia,
vt
ex
lana
vel
lino:
siue
lineum
primo,
mox
laneum,
hinc
chartaceum,
tandem
ligneum,
in
quo
attendendum
est,
qualis
sit
liquor
quem
colare
volumus.
Imbecilliora
cola
facile
ab
acribus
liquoribus
corroduntur.
Oleum
haeret
in
charta
&
la¬
na
gossypina,
transeunte
aqua,
sed
si
acre
est,
etiam
ipsum
permeat.
Vnde
oleorum
aromaticorum
purgatio
per
gossypium.
Metallica
non
sunt
pro
corrodentibus,
vti
nec
lapidea.
Diluta
nitrosa
&
li¬
xiuia
per
cola
viminea,
vel
tabulas
ligneas
perforatas
iniecto
stramine,
interdum
&
linteò
colantur.
Hinc
excogitarunt
cupas
interstinctas
tabellis
&
capsis,
pro
colatoriis.
Componuntur
cola,
cùm
iun¬
guntur
multa,
sed
ita
vt
gradatio
quaedam
obseruetur,
&
angustius
sequatur
rariore
praemisso.
Sic
cu¬
pae
ligneae
triplicis
spacii
duo
habent
colatoria,
quorum
superius
foramina
habet
liberiora,
inferius
strictiora.
Bulcasis
suo
ministro
seu
seruitori
iniungit
tria
colatoria:
Primum
minus
ex
panno
rariore
seu
laxiore:
Secundum
majus;
spissiusque:
Tertium
amplissimum
stipatissimumque.
Haec
cum
in
formam
manicarum
coniiciuntur,
ita
sibi
adaptantur,
vt
triplex
fiat
colatorium.
Audiamus
de
hac
re¬
Seruitorem
ipsum:
(neque
enim
pudere
huius
debet
tyronem,
quandoquidem
multa
in
Chymiam
etiam
à
Paracelso
ex
hoc
sunt
translata.)
"Qui
vult
clarificare"
(inquit)
"aliquam
potionem
vel
syrupum,
quan¬
do
erit
completa
eorum
decoctio,
primo
colentur
cribro
setaceo:
deinde
suspendantur
colatoria
omnia"
(ista
tria
scili¬
cet)
"coniunctim,
vt
paruum
sit
intra
mediùm,
hoc
vero
insertùm
maximo.
In
superius
seu
paruum
collocentur
folia
cifolionum
vel
palmarum
excusso
puluere,
vel
pannus
ex
setis
equis
bene
collutus.
Suspendantur
à
pariete,
distentque
inter
se
tres
digitos,
subiectò
recipiente
vltimo.
Liquorem
infunde,
sineque
per
se
transire
absque
manus
auxilio
si
haeret,
elue
feces,
&
repone
colum,
donec
totum
decoctum
sit
traiectum.
Quae
substiterunt,
proiice
seruato
liquore
purò."
Haec
Bulcasis:
Facile
intelligitur
posse
tria
vel
plura
etiam
continue
iungi
sed
habiliora
sunt
separata.
Si
non
sunt
arcta
satis,
philyris
interpositis
satis
stipabuntur.
Tali
modo
etiam
plures
ollae
sibi
accommo¬
dari
possunt,
semper
minutioribus
foraminibus,
praesertim,
cùm
aquam
bibulam
ex
salsa
amarave
vel
lutosa
reddere
volumus.
Inferior
olla
sit
solido
fundo;
huic
incumbens
linteum
obtensum
foramini¬
bus
strictum
habeat:
tertia
imposita
secundae
fundùm
stramine
tectùm
obtineat,
ita
vt
pura
glarea
stramini
incumbat
crassitie
sex
digitorum.
Quarta
vel
prima
itidem
stramen
vel
stuppam
praetendat
fundo
perforato,
sed
sabulùm
aut
rasuras
ligneas
stramini
praemittat.
Si
placet
etiam
quintam
addere,
potes
solo
stramine
vel
serraturis
confertam.
Inferior
promittat
fistulam
ex
ventris
medio,
per
quam
colatura
decurrat
subinde.
Si
vina
pendula
aut
turbida
volumus
clarificare,
vtimur
colis
ex
viminibus,
quibus
lintea,
&
schidia
colurna,
vel
fagina,
aut
horum
lignorum
ramenta
praemittimus.
Quae
lentescunt,
diuerbe¬
rantur
prius
scopis,
vel
crebra
transfusione
franguntur,
deinde
colantur.
Sed
plurima
pars
alio
vti¬
tur
clarificationis
modo
praesertim
in
foeculentis.
Inliciunt
enim
silicum
glaream
aliqui:
nonnulli
lac,
alii
calces,
vel
cineres,
quidam
medicamina
certa,
ec.
Et
sic
subsidentiam
expectant.
Ista
enim
ad
fundum
trahunt
feces.
Rectius
per
istas
ollas
cum
sabulo
&
glarea
pura
transmitterentur.
Aquas
stillatitias
per
triplex
vel
quadruplex
colatorium
manicae
praemissa
charta
pura
repurgare
possumus.
Filtratio
iungitur
expressioni,
emulsioni,
tritioni
&
aliis
cum
succi
lenti,
&
spissiores
à
reli¬
quis
superfluis
sunt
segregandi.
Saepius
vero
tunc
seruit
extractionibus,
veluti
in
oleis
expressitiis
&
similibus.
Sol
Dispositio
filtrorum
iun¬
ctorum
cum
glarea
ad
vina,
aquas
minerales
&
alia
repur¬
ganda.
Luna
Dispositio
plurium
ma¬
nicarum
ad
aquas,
succos,
syru¬
pos,
decocta,
etc.
clarificanda.
Orificia
debent
ligneis
cir¬
culis
distendi,
&
manica
mani¬
cae
nodo
funiculisque
iungi.
CAP.
Aaa
image
118