269
De
distractionibus.
CAP.
XVII.
De
putrefactione.
Computrescere
est
continente
resoluto
terminum
concretionis
amittere,
&
resolui
in
partes
componentes
humore
dominante,
idque
propter
ambientis
calorem
maiorem
insito,
vel
vim
se¬
pticam,
quae
proprietate
sua
putredinem
infert,
vt
venenum
sepis
serpentis.
Id
quod
continet
coher¬
cetque
mistum,
ne
diffluat,
forma
est
secundum
Philosophos.
Hac
sublata,
putredinem
videmus
sequi
in
animalibus,
nisi
quid
prohibeat
foris
ingressum,
vt
balsamus
aut
aliud
medicamen,
quomodo
in
mul¬
ta
tempora
seruantur
cadauera.
Sed
intelligendum
est
cum
putredo
sit
misti
passio,
formam
crasinque¬
misti
continere.
Ea
manet,
quandiu
dominatur
calor
insitus
&
siccitas
connata
humiditatem
ita
tem¬
perat,
vt
vinculi
vice
fungatur.
Calore
ergo
spirituque
&
humore
congenitis
resolutis,
secessio
par¬
tium
ea
sequitur,
quam
putredinem
vocant,
si
nimirum
resoluens
non
violente
destruit
omnia
simul,
vt
in
combustione.
Deprehensum
est
id
fieri
maxime
naturaliter
calore
humido
&
constitutionibus
au¬
strinis:
Postea
etiam
externo
sicco,
sed
intus
humido,
qui
quidem
ab
illo
superetur,
&
euocetur:
Non¬
nunquam
contagio,
aut
venenò
septico:
aliquando
conclusione
&
negata
excrementitiae
expirationis
facultate.
Cùm
etiam
internus
calor
copiam
materiae
humidae
non
potest
regere,
itidem
fiunt
putre¬
dines:
Et
hae
referuntur
etiam
ad
circumstans.
Nam
quae
putrescunt
in
ventribus,
item
habent
calorem
obsidentem,
à
quo
putrefactionis
principium.
Sed
dispositam
materiam
esse
necesse
est.
Disponit
au¬
tem
eam
humor
excedens,
&
aqueus.
Nam
igni
&
acres
liquores
putredini
aduersantur.
Ex
his
primor¬
diis
Chymici
de
sua
putrefactione
solent
loqui,
eamque
determinare
&
circumscribere
finibus
certis.
Hinc
fit,
vt
putrefactiò
alia
sit
naturalis,
alia
artificialis.
Illa
propter
inuadentem
eausam
potest
distribui
in
simplicem,
&
venenatam:
simplex
in
conclusam
&
laxatam.
Artificialis
autem
quanquam
in
re
naturali
naturaliter
fiat,
tamen
quia
ab
externo
principio,
artis
scilicet
regitur
&
limitibus
includitur,
inde
ho¬
men
trahit,
&
ab
illa
distinguitur.
Vtrobique
quidem
ab
externo
oritur
prouocatio,
&
motus
primus
ad
putredinem:
sed
naturali,
dum
internum
principium
solicitatum
ab
externo
obsequitur,
egressoque
imperante
calore
humidoque,
sponte
sua
fertur
in
interitum,
motus
internus
appellationem
dedit.
Fie¬
ret
ipsum
in
arte
quoque,
nisi
haec
accederet,
&
motum
gubernaret.
Hinc
percipit
tyro
se
quidem
pro¬
curare
debere,
vt
putredinis
principium
naturaliter
fiat,
sed
progressum
arte
regere,
vt
cum
id,
quod
in¬
stituit
per
putrefactionem,
obtinuit,
non
sinat
procedere
motum.
Itaque
putrefactio
artis
non
absol¬
uit
motum,
nec
vltimum
terminum
attingit,
sed
citius
interpellatur:
Deinde
dispositio
artificiosa
&
agentium
ad
patientia
applicatio
itidem
artificialem
à
naturali
secernit.
Et
est
artificialis
propria,
vel
impropria:
alia
humida,
alia
sicca,
quae
&
mystica.
Propria
quidem
procuramus,
vt
secessio
fiat
par¬
tium
cohaerentium,
&
homogenea
ab
heterogeneis
seiungantur,
possitque
essentia
ab
alienis
separa¬
ri.
(Hactenus
enim
ministrat
arti
naturae
motus,
dùm
per
putrefactionem
conclusam
similaria
con¬
fluunt
soluto
vinculo,
&
sic
dissimilaria
separantur,
vt
&
vulgo
dicitur,
quod
corruptione
naturali
fa¬
cta
vnumquodque
feratur
ad
cognatum
genus)
sed
nec
id
quoque
semper
sinitur
progredi,
&
finem,
quem
ars
alias
permisit,
attingere.
Itaque
cùm
saltem
principium
motus
ad
solutionem
factum
est,
&
procliuitas
aliqua
procurata,
itidem
appellatur
putrefactio,
sed
impropria.
Nam
maceratio
duntaxat
est,
&
primus
gradus,
seu
via
ad
putrefactionem.
Ei
substituitur
aliquando
elixatio.
Nam
hac
citius
tol¬
limus
claustra
naturae,
quodque
alias
simplici
putrefactione
in
ambiente,
tardius
difflueret,
hac
putre¬
scit
velocius.
Etenim
quae
elixantur,
deponunt
calidum
humidumque
natiuum
in
succum,
&
sic
in¬
tra
se
fiunt
frigidiora
siccioraque,
nempe
naturali
dispositione.
Aliquando
principium
facit
putrefa¬
ctio
impropria;
Elixatio
opus
absoluit,
vt
in
destillationibus
quoque,
vbi
tria
concurrunt;
nempe
ma¬
ceratio,
elixatio,
&
elambicatio.
Ideo
conclusis
vasis
fieri
has
operationes
ars
imperat.
Neque
enim
essentiales
spiritus
perire
sinit,
nisi
constet,
eos
esse
venenatos.
Monet
Aristoteles
feruens
non
putre¬
scere.
Qui
ergo
calor
admoueri
debeat
putrefaciendo,
patescit.
Praecessisse
tamen
feruor
in
elixatione
potuit.
Multo
minus
frigidum
excessum
&
gelatum
soluitur.
Frigus
enim
homogenea
cogit.
Quod
fluit
moueturque
minus
cito
putrefit
stante.
Procuranda
ergo
quies
est.
Veruntamen
quando
iam
fa¬
ctam
aliquam
secessionem
putamus,
neque
volumus,
vt
ad
gradum
vltimum
procedat
motus;
agitare
certis
interuallis
conclusa
solemus,
tùm
vt
homogenea
congregari
queant,
tum
prohibeatur
partium
interitus
totalis,
antequam
ad
terminum
artis
sit
peruentum.
Siue
enim
simplicia
sint,
quae
putrefaci¬
mus,
siue
composita
multa,
constat
interdum
partem
parte
procliuiorem
ad
putredinem
esse;
fereque¬
quae
in
superficie
sunt.
Iuxta
aërem
mucore
corrumpuntur.
Itaque
miscendo
aequalitatem
inducimus,
&
nonnunquam
etiam
aliquid
salis
inspergimus,
qua
percipimus
putredinem
iusto
maiorem.
Praeter¬
ea
multum
minus
putrescit,
quam
paucum:
minuta
quoque
seu
contrita
&
contusa
facilius
integris.
In
maiori
amplior
est
ignis,
inquit
Philosophus.
Is
non
facile
exuperatur.
Deinde
contusio
humori
alieno
aditum
praeparat,
facitque,
vt
essentia
aequalius
etiam
ex
paruis
exeat.
Debet
itaque
in
vasis
non
nimia
esse
multitudo
materiae,
nec
nimia
crassities,
aut
magnitudo
partium.
Has
regulas
Chymico
suppedi¬
tat
uaturae
consideratio.
Quod
si
insuper
etiam
singularium
notitiam
habeat,
&
seiat
diuersitates
com¬
pagum
seu
concretionum
(aliud
enim
alio
firmius
est,
aliud
siccius,
calidius,
humidius,
salsius,
etc.)
ex
arte
administrare
hanc
operationem
poterit.
Hac
ratione
illi
quoque,
qui
de
putrefactione
sicca
(quia
fit
per
spiritum
siccum)
scripserunt,
non
omiserunt
naturae
contemplationem.
"Solutio",
inquit
Richar¬
dus,
"vniuersalis
operis
fit
per
putrefactionem
corporis
&
spiritus
in
calido
humido.
Putrefactio
enim
est
solutio
&
se¬
paratio
omnium
rerum
naeturaliter
inter
se
colligatarum,
perque
eam
partes
dissociantur.
Fit
per
solutionem
elemento¬
rum
terrae
&
aquae,
quae
in
genoratione
sunt
connexa.
Ista
separatio
in
corporibus
fieri
non
potest,
nisi
per
spiritum."
Haec
ille,
qui
fines
artificialis
putrefactionis
attingit
dum
nominat
aquae
&
terrae
solutionem,
vt
inde
partes
essentiales
producantur,
repurgentur,
&
iterum
ad
essentiam
puram
perfectamque
coniungantur
si
quidem
Aaa
2