413
270
Comment. Alchem. Part. I. Lib. III.
quidem separatas adhibere ad vsum non placet. Non vult in totum destrui, & in peregrinum transmu¬
tari corruptione totali. Riplaeus tamen alio modo scripsit putrefactionem esse corpotum interemtio¬
nem, & in composito lapide trium rerum diuisionem, qua corpora interemta ad corruptionem per¬
ducantur, & postea ad generationem reddantur apta. Nimirum perit mistum corpus; dum putrefit, sed
partes perire non sinuntur, sed ab elementari crassitie separantur. Hos fines spectamus putrefaciendo,
vt essentia, elementari, crassitie terrestrium aquosarumque partium, quae ad nobilitatem balsameam
perduci non potuerunt, occultata separetur; purificetur, & fiat Medicina ad salutem humanam aptis¬
sima. Quocirca extractionibus famulatur putrefactio estque ad eas via. In natura quae putrescunt; si ad
quid proficiunt consistentibus succis genitalibus procreatur animal spontaneum aut planta. Sed sae¬
pius nihil superest, nisi fimus & terra elementaris. Ars non finit dissipari virtutes in interiore substan¬
tia haerentes. Itaque & instrumenta sua ita accommodat, vt separatio citra destructionem homogeneae
naturae in essentiis peragi queat. Id quod soluendum est praeparatur prius fracturis, & contritionibus:
Postea conueniente humore perfunditur, cuius officium est suo excessu siccitatem auferre; & aliqua
contritione occulta penitus misturam reserare: Insuper etiam vt pyromachus & plumbum in metal¬
lorum excoctione exeuntem essentiam aliqua familiaritate in se allicere & sartam tectam vsque ad separa¬
tionem praestare. Ille humor adiuuatur calore; nec raro, vt diximus, elixantur in eo res extrahendae.
Opus autem est vase concluso ad hoc negotium. Id vitreum debere esse, vel lapideum experientia do¬
cuit, ex eo genere quod supra inter vasa digestorium, putrefactoriumve appellauimus, siue simplex id
sit, siue geminum. Negauimus in frigore putrescere rem facile. Ambiens ergo debet esse calidum. Iam
aestate calor temporis, hyeme vaporarii inseruire potest si libet vitrum his exponere, quo optimo mo¬
do id procuretur, Chymicus consideret. Sed pro vaporario ars excogitauit instrumenta commodiora:
Cognitum est fimi & putridarum rerum contagio putrescere res velocius. Talibus vas infoderunt, vt¬
que calor non destitueret rem, nec inaequaliter moueret, adiecerunt calcem viuam. Ne iniuriis expo¬
situm esset opus, capsas inuenerunt, easque locis tutis reposuerunt. Ne deficeret calor calce semel ex¬
hausta, quaternis diebus eam cum fimò renouarunt. Inde est concinnata dispositio fimi equini ad pu¬
trefaciendum, & macerandum maxime, comparata; sed ingeniosius ab his, ab illis simplicius. Loco fi¬
mi vsus ostendit balneum maris, vel vaporis, quod tamen sumtuosius est, magisque varium habet ap¬
paratum. A fimo metuendum est inquinamentum propter putridi contagium. Balneum est secu¬
rius, atque insuper etiam Pelicani digestorii vim habet, & separatoriae destillationis: quin plures sco¬
pos implere potest, quam fimus, quanquam studiosius, maioreque cum impensa sit continuandum.
Humidus in vtrisque calor est, sed eo regendùs gradu, qui conuenit solutioni. Primus quidem dicitur
totus; sed discrimina habet non tantùm per se, sed & respectiue seu relate ad res putrefaciendas, quo
maior debet esse Chymici experientia & vigilantia, vt obseruarè possit iustitiae legem, & suum vnicui¬
que attribuere. Variis quidem modis instrumenta excogitari possunt; Et sicubi internus habitus Idea¬
que operis bene comparata est, facile est addere externum vestitum, & multa docent coguntque face¬
re circumstantiae. Sunt aliis diplomata, aliis aheni fornacarii & vesicae cum caeteris. Fimum quidam ca¬
psis ligneis includunt, vel abacis: alii serobibus ingerunt; Calcem addunt nonnulli, ignem alii. Aliquam
formam & nos proponamus, tùm fimi, tum balnei putrefactorii.
Triplex fimi informatio re¬
praesentatur. Jupiter cum hypocau¬
si, vt sine calce modicus ex pru¬
nis paucis calor subministrari
possit. Prunae sunt Iuniperinae,
eaeque inuolut ae proprio cinere¬
eae instruuntur in [sic] pyriaterio,
quod postea clauditur ostiolo; In
cinerario quoque exiguum potest
relinqui spiraculum. Figura ideo
maiora habet foramina, vt ad a¬
lios quoque vsus accommodari
queat, & interdum introspici mo¬
dus ignis. Ita simus subinde inca¬
lescit. Sed ne exiccetur aut are¬
fiat, quinis diebus irrigandus est
aqua calente. luna Secunda forma
vndique conclusa, calorem ex fer¬
mentatione fimi, vel gigartorum, siliquorum hordei, &c. accipit; Et distribuitur in duas capsas. Infe¬
rior pro foco est, vnde calor potissimum surgit; Superior item habet fimum, sed in cuius medio recum¬
bat vitrum cum materia. Fimus ternis vel quinis diebus in inferiore est renouandus. Nonnunquam
calx viua ei substernitur. Secunda capsa, quae primae inferiori imponitur, fundum habet multis forami¬
nibus pertusum. Itaque etiam eius locum sustinere vas vel cupa lignea potest, ita adaptata, vt remo¬
ueri reponique possit. Nam cum fimus redintegratur, vel mutatur, prior aufertur cum vitro; Et sepo¬
nitur. Interim fimus adornatur. Aliqui non reponunt biduo, donec feruere incipiat & fermentari seu
incalescere fimus. Hoc potissimum praecipitur in opere arcano, quanquam aliqui per fimum accipiant
Mercurium. Super fundo perforato collocatur tripes sustinens vitrum. Deinde fimus equi (sine stra¬
mine, isque comminutus, & interdum etiam excoctus vel elutus) circumponitur; vt in eius medio pu¬
trefactorium quiescat, semper ab inferiore parte assurgente vapore calido. Prominet autem fistula pu¬
trefactorii,
image 121