413
280
Comment. Alchem. Part. I. Lib. III.
possunt, vt foenum, vestis, fimus madens; non plane sunt extra omnem ignis potentiam, vti conuenit
mixta diuersas vires exerere pro partium suarum diuersitate. Ventrem Struthionicum, cui argentum
viuum comparant, dicunt etiam proprietate naturae, licet non sine caloris auxilio atterere nomismata
aurea, ferrea & similia; & ossa digeri à bestiis quodammodo notum est. Nemo tamen artificum hunc
modum tentat, cum nequeat esse in potestate artis & arbitrii.
Patet ex dictis, etiamsi diuersis virtutibus potentialis calcinatio peragatur, tamen posse totum
hoc genus ab igni potentiali nomen sibi vendicare, tum propter similitudinem, & conuenientiam
effectuum, tùm modo quodam, quo excellentior species nomen suum caeteris quoque solet com¬
municare. Vtile vero est tyroni istorum meminisse, vt consideret discrimina calcinationis. Quia
enim instrumentalis operatio est; Et instrumenta seu media potentialia non sunt vniusmodi, siue
medicinam quaerat sic calcinando, siue magisterium aliud; aut etiam essentiam, consideret diligen¬
ter, per quod ad effectum contendat. Debebat quidem calx ipsa per se simplex & sincera fieri: sed
impressio aliquando elui tota, & separari non potest valido alterante in sui naturam cedere cogente
id, quod alteratur. Graue ergo empyreuma, vel similis affectio in elaborata calce non raro relin¬
quitur. Nec confidendum est edulcorationibus rectificatoriis omnino, quasi vndiquaque tolli per eas
possit inducta qualitas. Vidimus stibiatas & vitriolatas potestates obliteratas adeo, vt omnem gustum
fallerent. Sed cognouimus postea tardo progressu eas resumsisse vires, & paulatim inuexisse grande
inquinamentum. Ita si vel gutta spiritus vitrioli, vel tenue ramentum liquescens in charta vel veste se¬
mel imbibita est, licet putes refractam eius vim aut abolitam, tamen vires recuperat, & circulo sen¬
sim ampliato in spatia se dilatat & rodit. Ea vi est & hydrargyrus sublimatus, cum similibus, vt hoc
bene notandum sit illis, qui talibus medicinis morbos pellunt, exuperante tandem harum potentia,
& corpus nostrum sensim demoliente, cuiusmodi fortasse fuit medicamen Paracelsi, quo initio re¬
leuati, post annum interiere. Illam ipsam maliciam visa est in aliquibus exercuisse Ambaldi panacea¬
ria cinabaris.
Primum itaque calcinationis huius discrimen notabile rectè sumitur à mediorum discrepantia:
vt sit quaedam per medicinas validas, & cum sint suspectae alicuius malignitatis; aduersantèsque nobis
proprietatis, alienas ab internis vsibus: Quaedam vero per familiariores, mitioresque, quae tamen in
vsu habent determinatum modum. Paracelsici quoque audacissimi omnium in offerendo mineralia
medicamina, ex crebra infamia didicerunt illa appellare corrosiua; haec non corrosiua; Et sunt illius
generis hydrargyrus sublimatus, oleum chalcanthi corrosiuum, aquae causticae ex alumine, vitriolo,
sale petrae & affinibus: Huius, aquae descensoriae, seu spiritus descensorii ex lignis solidis, qui vim nitri
habent: succi acidi limoniorum, Berberum etc. Sales resoluti vel concreti, quorum vsus in victu quo¬
tidiano; item solutum fecularum vini etiam nitrosum: spiritus vini alcalisatus, & huiusmodi multa
cum aceto, spiritu aceti, melle & si quae sunt alia, quanquam diligenter videndum, quo haec quoque
sint praeparata modo. Nam ex melle & faeculis vini corrosiuae aquae fiunt, neutiquam ad internas me¬
dicationes vtiles. Ita radicatum acetum fugiendum hoc scopo, & potius communiter destillatum,
& spiritus eius vsurpandus liquor salis, & spiritus sulphuris, spiritusque vitrioli, internum quidem
vsum habent, sed circumspectum, maxime si sal violentis ignibus est in spiritum soluentem redactus,
Ille vero, qui fit per raphanum per deliquia, tutior est. Sed de his monebimus sigillatim; cum praxin
docebimus.
Alterum discrimen calcinationis huius est ex forma operationis. Varia quidem haec potest esse
vt per mercurium modo amalgamationis, de qua supra; per vaporem: per caementationes: per im¬
mersiones in aquas acres: per impastationem seu inunctionem & similes: sed inter eas excellit calci¬
natio per vaporem, & aquas acutas seu acres liquores: Et huic formali discretioni lucem affert illa prior,
qua considerantur diuersitates potentiarum in mediis. Diximus quidem in Alchymia de istis calcina¬
tionibus, quae videbantur: sed nonnullis lucem afferre etiam ampliorem studebimus.
CAP. XXI.
De calcinatione per fumum seu vaporem.
Fvmigationem hanc appellauimus, quod potestate & acredine fumorum, quibus res calcinanda ex¬
ponitur, peragatur. Nouimus fumùm (καπνὸν) per se ardentium secretionem esse, & quidem
lignorum primùm sicut philosopho placuit in 4. met. 9. vbi καπνὸς θυμίασις σώματος ξυλώδους/GR], vel ξύλων
dicitur: θυμίασις vero ὑπό θερμοῦ καυστικοῦ κοινὴ ἔκκρισις ξηροῦ καὶ ὑγροῦ ἀθρόως hoc est: "Halatio communis sicci &
humidi excretio confertim facta à calido vstiuo. Vnde necesse est etiam fumùm sicci humidique esse. Tales
exhalationes non solum ex ligneis secernuntur ignium resoluentium virtute, sed & mineralibus, vt
metallis, atramentis, salibus, alumine; imo & sulphure, & bitumine variisque terris mistis, ex
quibusdam vruntur, halitus prodeunt spirituosi simul & vapidi, quibus interdum accedit spiritus
flammae & violentiorem efficit naturam.
Fumus lignorum etiam per se est satis acris, adeo, vt callos exterat & mordeat, videnturque spiri¬
tus descensorii ex lignis non ex alia materia esse. Id autem non propter combustionem per se, sed re¬
solutionem nitrositatis & salium, aliorumque succorum in lignis existentium, quibus accedit spiritus
à flamma penetrans & corrodens. Sed ars hunc excludit vasis, quantum potest, & ex lignis, metal¬
lis, & aliis mineralibus acres liquores synceriores elicit, quos si consideres etiam acceptos re¬
feras fumosae naturae & exhalantibus salium, atramenti, aluminisque spiritibus. Tanta horum
cogna¬