287
De
Extractionibus.
tamen
est
elixatio
liquorum,
vti
&
auri,
sicut
indicat
Philosophus,
quia
succus,
qui
est
in
humore,
in
ali¬
quam
formam
transit
vi
ignis,
qui
foris
circumstat
ambitque
&
calefacit.
Differunt
elixationes
finibus.
Fiunt
enim
gratia
cibi,
vel
potus
vel
medicamenti.
Neque
vero
et¬
iam
omnia
hic
concrescunt,
quanquam
genus
coctionis,
cuius
praeceptum
catholicum
erat,
coctum
crassius
&
siccius
fieri,
id
requirebat:
sed
quaedam
spissantur,
quaedam
tenuia
manent
vel
etiam
fiunt
li¬
quidiora.
Non
fit
elixatio
sed
pollutio
potius,
cum
calor
in
humido
ambiente
non
dominatur,
vel
quia
nimium
est
humidum,
vel
dissipatur
ille,
&
expellitur.
Haec
Philosophus
de
elixatione,
quae
artifici¬
bus
Chymicis
admodum
sunt
grata,
praesertim
quod
attinet
declarationem
per
coctionem
naturalem
in
ventriculo
animalis.
Intelligit
enim
Chymicus
suam
extractionem
per
elixationem
perinde
fieri
ac
cum
naturalis
calor
ex
materia
cibi
elicit
chylum
&
succum
alimentarium.
Ibi
primum
est
materia
elixabilis,
nimirum,
quae
talem
habet
succum
tali
compage
conclusum,
vt
&
nutrire
&
per
elixationem
extrahi
possit.
Consequens
est
aurum,
lapides,
arenas,
&
similia
inepta
esse
ad
coctionem
ventriculi.
Praemisit
autem
natura
molitores
dentes,
quibus
frangitur
cibus,
vt
succum
eo
facilius
reddat.
Dein¬
de
addendus
est
humor
externus,
qui
istum
cibum
circumstet,
&
intro
quoque
penetret.
Non
enim
potest
sine
hoc
fieri
elixatio
&
succi
prouocatio.
Is
calidus
esse
debet
actu
eo
gradu
caloris,
vt
domi¬
netur
cibo.
Potentia
quoque
calidus
melior
est:
sed
tamen
calor
etiam
foris
suppeditatur
à
ventricu¬
lo,
corde
&
epate:
nonnunquam
is
roboratur
fomentis.
Peraguntur
haec
omnia
vase
destinato,
in
quò
se
tangere
mutuo
possint
agens
&
patiens.
Postquam
ergo
peracta
est
elixatio
ista
humor
externus
suc¬
cùm
interiorem
assumsit;
Et
tunc
instituitur
separatio
relictae
fecis,
à
succo,
qui
cum
humore
vehi¬
tur
ad
alias
officinas,
vbi
fit
digestio,
assimilatio,
seu
maturatio,
separationesque
nouae,
vt
abundantia
humiditatis
tollatur,
id
quod
duplici
accidit
beneficio.
Praeterquam
enim
quod
idem
liquor
extracto¬
rius
&
elixatorius,
distributoriusque
fuit,
etiam
deductorius
est
excrementorum
acrium
biliosorum
salsorumque.
In
hunc
modum
omnino
Chymicus
suas
quoque
extractiones
per
elixationem
aut
ma¬
cerationem
instituit,
vt
non
videatur
ipse
excogitasse;
sed
à
natura
sumsisse.
Primum
eligit
materiam
extrahendam,
eamque
praeparat,
vt
coquus
&
masticatio:
aliena
detra¬
hit;
optima
assumit,
eaque
comminuit,
&
si
iudicat
difficiliorem
fore
compagem,
eam
frangit
etiam
pluribus
laboribus,
vt
vaporatione,
macerationeque
in
suo
menstruo;
si
quidem
proprio
succo
abun¬
dat,
si
non
addit
suum,
quod
ex
artis
praescripto
&
vsu
scit
esse
conuenientissimum.
Nec
raro
id
pau¬
lo
acrius
est
&
penetrantius,
vt
reserare
nexus
soluereque
potenter
ligaturas
naturae
possit.
Hinc
in¬
cludit
cucurbitae
elixatoriae,
cauetque,
ne
quid
per
orificium
exeat.
Vt
enim
natura
stomachum,
ita
ipse
vitrum
claudit;
sed
tamen
hac
adhibita
cautione,
vt
si
venenati
suspectiue
spiritus
vna
sint,
hoc
sinat
prius
secedere.
Deinde
suo
liquori
calorem
addit
foris
praebito
foco
vel
balneo.
Artificiosiores
enim
fiunt
extractiones
per
diplomata
&
balnea
seu
vapida,
seu
mersoria,
imo
&
tutiores,
quam
per
ignem
nudum
modo
sinat
materia.
In
eo
aliquando
versatur
ingeniosius,
vt
quidam
putant.
Nam
eli¬
xat
non
tantùm
per
humorem
circumstantem
ita
vt
ei
res
fit
immersa,
sed
etiam
per
vaporem.
Por¬
tiones
à
filis
suspendit
ex
operculo
super
liquorem
in
imo
bullientem,
vaporantemque,
qui
vapor
insinuat
se
in
materiam,
concrescensque
in
aquam
stillat,
&
simul
deducit
succum.
Sed
non
in
mul¬
tis,
nec
omni
consilio
id
valet.
Fortior
est
immmersoria
elixatio
si
praecesserit
comminutio.
Peracto
opere,
si
totus
succus
exhaustus
est,
recte
est:
sin
minus
repetitur
opus
contusione
noua,
men¬
struoque
mutato.
Nonnunquam
prior
succus
malitiae
quid
habet.
Itaque
modica
elixatione
euoca¬
tur
&
profunditur.
Sequens
vero
accurate
extrahitur
propter
vtilitatem.
Negat
Aristoteles
lac
&
mustum
elixari,
nisi
metaphorice;
Et
sane
Chymicus
quoque
ista
alio
fine
decoquit,
nimirum
vt
coagulet,
vel
separet,
quae
res
tamen
similis
est
elixationi.
Negat
&
aurum,
lapides,
&
ligna
elixa¬
ri,
Sed
Chymici
inuenerunt
certa
menstrua,
quorum
beneficio
&
ista
queant
elixando
extrahi,
tam¬
etsi
macerationi
debitae
potius
soleant
subiici,
sed
quàm
facile
in
elixationem
mutes.
In
lignis
non
est
haesitandum.
Nam
apertum
est
horum
scobes
extrahi
per
elixationem
posse.
Coctione
absoluta
insti¬
tuitur
separatio
essentiae
à
reliquiis,
vti
in
natura,
&
ea
itidem
duplex.
Aliquando
tamen
menstruum
cum
succo
relinquimus,
vel
totum;
vel
aliqua
ex
parte.
Seruilem
hic
operam
habent
expressio,
&
cola¬
turae:
Interdum
&
destillatio
&
aliae.
De
Assatione
ea
scribit
Philosophus,
quae
non
videntur
extractioni
conuenire,
sed
potius
ad¬
uersari.
unchecked
(inquit)
unchecked:
"Assatio
est
coctio
à
calore
sicco
&
alie¬
no."
Differt
enim
ab
elixatione
siccitate
caloris
ignei
&
externi,
cum
in
illa
adhiberetur
calor
per
hu¬
morem,
&
insita
humiditas
euocaretur;
sed
in
assatione
potius
resumitur,
ita,
vt
assatum
intus
sit
hu¬
midius,
quam
elixatum.
Foris
enim
siccitas
est,
intus
humiditas,
contra
in
elixato
foris
humiditas,
in¬
tus
siccitas.
Est
&
in
artificiosis
maioris
operis
assare;
quàm
elixare,
quia
plus
hiegotii
&
curae
requirit
calorem
assando
intus
forisque
aequalem
adhibere,
cùm
quae
propiora
sunt
igni,
citius
siccentur,
quam
remotiora:
Et
maxime
hoc
pugnat
cum
extractione,
quod
dicit:
unchecked
unchecked:
"Coeuntibus
externis
poris
humor
insitus
non
potest
secerni,
sed
intus
concluditur
cum
conniuerint
meatus."
Quocirca
Chymicus
hinc
sperare
extractiones
non
potest.
Ecquid
ergo
in
stateusi,
seu
imperfecta
pollutaque
assatione
aliquid
praesidii?
"Vstulatio"
(schmei¬
chen
Germani
vocant,
aut
sengen)
inquit,
"deficiens
assatio
est
propter
caloris
penuriam,
quae
euenit
vel
quia
ignis
externus
iusto
minor
est,
vel
quia
aqua
interior
copiosior
existit,
quam
vt
vinci
à
calore
externo
possit,"
hoc
est,
vtrobique
calor
non
sufficiens,
qui
quidem
motum
incipere
potest,
sed
non
perducere
ad
finem
&
as¬
sationem
complere.
Vstulatur
ergo
res
non
assatur.
Cum