292
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
IV.
procuratur,
idque
certis
partibus
tantum.
Nam
aliquando
ex
surculis
ramisque
euocatur
suecus:
ali¬
quando
ex
scapis
&
stemmatibus:
interdum
corticibus,
nonnunquam
radicibus,
idque
corticibus
tan¬
tum
vel
etiam
carne,
&
non
vna
forma
semper,
vt
ostendunt
specierum
nomina.
Excauatio
enim
fit,
cum
corpulentę
carnosę
radices
aliquâ
excauantur,
vt
scrobe
in
se
recepta
hu¬
mor
confluat,
id
quod
de
Thapsia
sic
narrat
Dioscorides
ὀπίζεται
περιορυχθεῖσα
καὶ
κοιλανθεῖσα,
αὐτὴ
ἐν
ἑαυ¬
τῇ
θολοειδῶς
ἡ
ῥιζα
καὶ
πωμαζομένη,
πρὸς
τὸ
καθαρὸν
μένειν
τὸν
ἀπὸν:
Radix
in
fornicis
speciem
in
se
excauata
co¬
operitur,
quo
merus
succus
confluat.
Ei
tamen
etiam
comperit
ἔγκοψις
τοῦ
φλοιοῦ
Scarificatio
est,
cùm
raditur
cortex
vel
membrana,
vt
exudet
liquor.
Non
totum
corticem
detra¬
here
oportet
in
arboribus,
sed
lacunis
saltem
interradere,
vel
ineidere,
vt
nihilominus
nutrimentum
ad
arborem
perueniat,
quae
in
cortice
videtur
vitale
humidum
obtinere.
Vnde
eo
illęso
experimur
ma¬
los,
salices
pinastros
tędas,
etc.
viuere:
Sed
detracto,
mori.
Respondent
enim
tales
cortices
carni
anima
lium
&
lignum
internum
ossibus,
quae
carnis
(vtpote
teste
Aristotele
in
2.
de
par.
an.
8.
principii
&
cor¬
poris
per
se
animalium)
sustendandae
gratia
sunt
data.
Itaque
saepe
corrosa
ligna
sunt
&
excauata
in
quer¬
cubus
&
aliis,
quae
tamen
beneficio
corticis,
quanquam
alicubi
incisae
apertaeque
vigent
&
frondent,
Hinc,
qui
picem
colligunt
vulnera
plura
in
longum
infligunt
arboris
cortici
etiam
vsque
ad
ligna,
quae
plaerumque
putrescunt,
aut
teredinibus
&
cossis
in
cibum
cedunt.
Est
tamen
diuersa
diuersarum
na¬
tura.
In
papaverum
capitibus
incisurae
in
longum
addunt
cuticulae
detractionem
per
rasuram,
vel
sca¬
rificationem.
Id
&
in
scapis
&
foliis
potest
institui.
Terebratio
perforat
corticem
&
lignum
simul.
Castratio
praecidit
summitates
coliculorum
vel
surculorum,
foliorum,
radicularum,
quae
stolo¬
num
instar
principali
radici
adhaereat,
vt
viuere
queat
planta,
&
abunde
stillare.
Vt
enim
Bulcasis
ait,
o¬
portet
vt
vulneretur
arbor
vel
herba
ad
lac
vel
lachrymam
excipiendam,
dum
viget
adhuc
in
terra,
non
postquam
euulsa
est,
aut
mortua.
Vocari
&
truncatio
potest
vel
amputatio
aut
praecisio,
quae
in
anima¬
libus
est
mutilatio.
Vulneri
vasculum
applicatur
ita,
vt
inde
stillent
paulatim
guttae.
Id
summitatibus
reflexis
in
arcum
alligatur:
radiculis
supponitur.
Punctura
ictibus
vulnus
infligit,
idque
aliquando
ex
interuallo
per
hastilia,
vt
in
Euphorbio,
in
quo
primum
locum
puncturae
designant:
postea
elutum
ven¬
trem,
aut
vtrem
ei
iungunt:
tandem
iaculis
vel
hastis
inflictis
sauciant,
&
ex
vulnere
profluit
succus
in
vtrem.
Ita
grauem
halitum
plantae
&
virus
declinant.
Nec
refert
etiamsi
caesim,
quoque
&
aliis
modis
dicas
peragi
posse
idem.
Apertionem
vel
incisuram
fieri
necesse
est,
quocunque
id
peregeris
artificio,
Competit
autem
alius
modus
alii
plantae
magis.
Instrumenta,
quibus
fit
vulneratio,
non
sunt
vniusmodi.
Negatur
balsamus
ferrum
pati.
Nimi¬
rum
ferrum
&
aes
atramentosis
succis,
salibusque,
ex
quibus
etiam
spiritus
halant,
cum
incaluerunt,
gra¬
ues,
aduersanitur
Plantarum
vitae.
Itaque
&
facile
inquinantur,
&
in
ferruginem
soluuntur
succorum
com¬
mercio,
vt
patet
vel
plebi
poma
secanti
cultris
è
ferro,
praesertim
impuriore.
Chalybs
minus
fuscat,
quia
purior:
sed
non
ideo
est
omnino
immunis.
Nec
orichalcum
placet
ob
eandem
causam.
Aurum
argen¬
tumque
&
electrum
minus
sunt
suspecta.
Vilius
peragitur
opus
ligneis
veruculis,
&
osseis,
lapideis
ve¬
cultellis.
In
pinastris
&
taedis
ferramenta
vulgo
adhibentur.
Quibus
coliculi
praecisi
cruentare
cogun¬
tur,
celeritas
motus
de
noxa
cauet.
Itaque
forficibus
mutilatio
institui
potest.
Nec
est
par
omnium
cau¬
sa,
refertque
nobilem
Plantam
balsami
(Nota
Theaphrastum
libr.
9.
cap.
6.
de
Plantis
scribere,
quod
bal¬
samum
incidatur
vnguibusferreis:
Sed
Plinius
libr.
12.
c.
26.
ita:
Inciditur
vitro,
lapide,
osseisve
cultellis.
Ferro
laedi
vitalia
odit.
Emoritur
protinus.
Eadem
amputari
superuacua
patiens.
Incidentis
ma¬
nus
liberatur
artifici
temperamento,
ne
quid
vltra
corticem
violet,
&c.
Notant
autem
etiam
recen¬
tium
historiae,
non
interire
sectione
ferri.
Videtur
ergo
Plinius
de
ferro
impuro
sentire,
&
laceratio
ne
succique
ferri
receptione
potius,
quam
de
simplici
incisione)
ita
laesisse
vt
intereat:
Esulam,
la¬
ctucam,
&
similes
ignobiles
non
refert.
Quod
si
inquinamenti
quid
cepit
vulnus,
elaboratio,
vel
prio¬
rum
guttarum
profusio
remedio
est.
Possunt
praecepta
dari
castratoribus,
vt
ferramenta
abstergant
saepius,
ne
succus
mora
trahat
virulentiam,
quàm
postea
imprimat
vulneribus
nouis,
sicut
culter
into¬
xicatus.
Sed
vinitores
id
negligunt,
quibus
Chymicum
nostrum
putamus
fore
circumspectiorem,
at¬
que
etiam
tenuia
monuisse,
saepe
profuit.
Tenera
vnguibus
quoque
oboediunt,
ne
penuriam
&
sum¬
ptus
obiicias.
Vasa,
quibus
excipitur
succus,
item
nec
aerea,
nec
ferrea,
nec
orichalcea
oportet
esse:
Nec
pla¬
cent
plumbea
in
acribus.
Ramenta
enim
quadam
calcinatione
corrosoria
trahuntur:
Et
quia
mercu¬
rialia
sunt
potentia
viciniore,
cauendum
hydrargyri
vitium
est.
Fictilia,
lignea,
aurea,
argentea,
lapidea,
coriacea,
membranacea
modo
non
raritate
nimia
transmittant
liquorem,
aut
aliena
qualitate
vitient:
praeterea
etiam
cornea
&
vitrea
famulantur
satis
commode.
Minus
tamen
suspectùm
stannum
plum¬
bo
est.
In
aliquibus
supersedere
hac
cura
magister
potest,
nempe
concrescentibus
circa
vulnus,
vel
a¬
liam
partem
Plantae,
&
his,
quibus
infodit
scrobem.
Exhauriendus
tamen
hinc
succus
est
laciniis,
vel
argenteis
cochlearibus
paruis,
vel
lana
arborea
&
similibus.
Interim
collector
in
Thapsia
&
Euphor¬
bio
admonetur
prudentiae,
ne
quid
detrimenti
accipiat
ab
halitibus
exulcerantibus
faciem,
quae
vesi¬
cis
munietur.
Monent
autores
stillas,
quarundam
Plantarum,
vt
esulae,
non
excipi
vasculis,
sed
ficubus
prunis
dulcibus
&
similibus,
in
quibus
certo
numero
concrescendo
postea
vna
deglutiantur
pro
me¬
dicamento.
Quomodo
elaborandus
sit
potro
succus,
dicetur
in
ipsa
praxi
speciali,
vbi
commentando
attin¬
gemus
etiam
inquisitionem
&
accuratam,
distinctionem
succi,
liquoris
visci,
lachrymae,
stactes,
χυμοῦ
χυλοῦ,
ὀποῦ,
sanguinis,
opismatis
&
caeterorum.
Quaestio
est,
an
non
etiam
alia
ratione,
quàm
non
manuaria,
possit
procurari
opismus.
Ex
placitis
philosophiae
Aristotelicę
discimus,
materiales
affectiones
mistorum
peragi
vi
agentium
dominantiumque
quali¬