296
Commentar.
Alchem
partis
I
Lib.
IV.
dustrii
Chymici
extractis
addunt
olea
corrigentia
ex
aromatibus
vel
extractos
horum
succos.
Non¬
nulli
menstruum
sic
alterant,
vt
simul
extrahat,
&
noxam
corrigat
alterando.
Est
&
aliquid
in
modica
extractorum
insolatione,
qua
spiritus
noxii
secedunt,
pro
qua
nonnulli
vsurpant
diuaporationem.
A¬
lii
aquas
Theriacales
saepe
mutatas
inde
destillant.
Mineralium
virtus
tolli
potest
exhalatione.
Sales
abluuntur
aqua
dulci.
Ostendetur
autem
in
praxi
singularium,
quid
cuique
conueniat.
Hac
ratio¬
ne
per
macerationem
facimus
extracta
simplicia
&
composita,
liquida,
arida,
succulenta.
Imo
non¬
nunquam
ex
eodem
simplici
diuersas
essentias
elicimus
non
alia
arte.
Quae
vulgo
ex
decoctis
&
infu¬
sionibus
expressionibusque
abiiciuntur,
ea
calcinant,
&
sales
inde
colligunt.
Hos
elaboratos
redduns
succo
si
placet.
Eadem
maceratione
etiam
extrahuntur
olea.
Solet
committi
errratum
graue
in
officinis,
quando
extracta
per
destillationem
machinantur.
Certum
enim
est
essentias
in
fundo
subsistere,
&
non
separari
à
fecibus.
Illi
vero
boni
viri
contenti
sunt
qualicunque
spiritu
cum
aqua
eleuato.
Non
parùm
delinquunt,
qui
extractiones
compositas
in¬
stituentes,
mineralia
vegetabilibus
&
animalibus
iungunt,
eodemque
menstruo
aurum
tentant
extra¬
here,
&
cinamomum,
cum
necesse
sit,
aurum
inter
sordes
manere,
&
abiici.
Videndum
sedulo
est,
quae
eandem
rationem
ext
ractionis
sustineant,
&
quae
diuersam
diuersis
liquoribus.
Si
compositum
po¬
scitur,
extracta
iam
absoluta
possunt
commisceri,
siue
forma
soluta,
siue
coagulata.
Quaedam
commo¬
de
confunduntur,
cum
adhuc
sunt
in
suis
menstruis.
Alia
imbibuntur
aut
aliter
concorporantur
secun¬
dùm
modos
adunationum.
CAP.
VI.
De
Elambicatione.
VOx
Elambicationis
Fallopio
specialiter
significat
destillationem,
quod
elambendo
humorem
peragatur:
Vnde
vasis
operculum
elambicus
dici
creditur.
Alias
destillatio
per
lacinias,
seu
lin¬
guam
bubulam
idem
habet
nominis,
quod
magis
cum
re
conuenit.
Lambere
enim
lingua
solemus,
paulatimque
humorem
delingere.
Eius
simulacrum
habet
ista
operatio
per
pannos
linguiformes.
lu¬
ste
itaque
lambicatio,
Graecis
ἐπιλίχμασις
nuncupari
poterit.
Sed
apud
Mesuen
Alembicus,
vel
A¬
lembicus
instrumentum
sublimatorium
destillatoriumque
est,
aliis
capitellum,
opertorium,
opercu¬
lum,
ἄμβιχ
κόγχας,
λοπὰς,
paropsis,
calix,
&c.
qui
imponitur
cazolae,
Aluteli,
ventribus,
cucurbitis,
ollis,
etc.
(Ita
enim
appellantur
vasa
sublimationum
&
destillationum,
in
quibus
est
materia.)
Hinc
A¬
lambicatio,
vel
vt
ad
latinam
originem,
tonumque
perducatur,
elambicatio
dicta,
communem
vim
habet
ad
sublimationem,
&
destillationem.
Ignis
enim
vtrobique
elambit,
exhauritque
resolutum
suc¬
cum,
&
transfert
in
vas
superius
ex
inferiore,
quasi
illud
ex
hoc
lamberet
more
aëris
calidi
elambentis
humorem
terrae
&
in
altum
mittentis.
Inde
crediderit
aliquis,
alembicum
dici
Penulam
quibusdam,
quod
quasi
peniculo
exhauriat.
Sed
à
caudata
nasutaque
figura,
aut
pendendo.
(Penis
enim
veteri¬
bus
cauda
est,
ad
detergendos
pulueres)
potius
deduxerimus.
Cùm
autem
à
lambendo
alembicum
dicimus,
metaleptica
est
locutio.
Quod
enim
ignis
resoluentis,
extrahentisque
&
expellentis
est,
id
accipienti
tribuitur
instrumento.
Non
tamen
in
omni
sublimatione
&
destillatione
Alembicus
adhi¬
betur,
vt
patet.
Itaque
putandum
est
à
crebriore
&
euidentiore
apparatu
id
nomen
commune
fieri,
&
quia
hoc
operculum
in
vtroque
est
in
vsu.
In
Alchymia
appellamus
PROLECTATIONEM
ab
opere
specia¬
lioris
extractionis,
quae
fit
proliciendo
succum
intus
occultatum
per
resolutionem
humidam
vel
sic¬
cam
operante
igneo
calore,
vt
manifesta
fiant
prius
abscondita.
Non
deiicimus
hanc
quoque
vocem
de
gradu:
Sed
liberum
eius
vsum
permittimus
artis
gnaris
citra
exautorationem.
Auicennae
inter¬
pres
sublimationem
vocat,
siue
destilletur
aqua,
siue
in
sublime
agantur
spiritus
sicci.
Nec
desunt,
qui
istam
locutionem
imitantur.
In
vtroque
opere
sublime
petunt
spiritus.
Inde
commune
nomen.
Ve¬
rum
tamen
vsus
frequentior
obtinuit,
vt
sublimatio
dicatur
duntaxat,
cum
in
sublimi
quod
eleuatum
est,
concrescit,
manetque:
Destillatio
cum
liquore
seruato
defertur,
quanquam
&
hoc:
aliqui
per
ventrosos
alembicos
in
sublimationem
solam
mutauerint.
Verum
enim
vero
doctrinae
gratia,
seruan¬
dum
discrimen
est.
Quocirca
sit
iam
nobis
seu
prolectatio,
seu
elambicatio,
extractio
essentiae
per
transmutationem
in
spiritum
concretilem,
qui
leuitatis
naturalis,
calorisque
comitantis
adminiculo
propulsuque
in
sublime
fertur,
&
ibi
consistit.
Essentia
enim
intus
abscondita
in
misto
est,
quod
hoc
instituitur
modo,
quanquam
eueniat
saepenumero,
vt
etiam
alieni
humores,
&
excrementitia,
vel
es¬
sentiae
inquinam
enta,
perniciosique
spiritus
sic
separentur,
quae
est
abusio
quaedam
eius,
cuius
finis
per¬
se
&
principalis
erat
medicina
intrinseca
cum
virtute
substantiali,
formalique
proprietate,
ad
salutem
hominum
comparata,
quò
pacto
segregatorium
distractoriumque
fit,
quod
per
se
erat
extractorium.
Sed
&
aliorum
gratia
procurari
potest
prolectatio,
veluti
repurgationis,
fixionis,
rectificationis,
exal¬
tationis,
etc.
Transmutationem
fieri
dicimus
more
Aristotelico,
qui
aquam
&
terram
in
spiritus
resoluta
di¬
cit
transmutari.
Veteribus
physicis
(fors
&
Chymitis)
placuit.
Rarefactio,
&
attenuatio,
quàm
aper¬
tissime
ostendit
Hydrargyrus.
Hic
enim
ex
cucurbita
in
subtilissimos
halitus
redactus
per
alluuiecu¬
las
consistit,
donec
Psecadum
more,
tandemque
guttarum
facie
concrescat
in
testudine,
in
quam
est
impactus,
neutiquam
mutata
natura,
sed
non
est
iam
de
his
disserendi
locus.
Ignem
esse
causam
agentem
palam
est,
qui
tamen
adhibetur
gradibus
modoque
differente.
Spiritus
in
sublime
tendunt
facultate
non
vna.
Est
aliquid
in
leuitate:
aliquid
in
appetitu
loci
superioris
propter
spacium
laxius