303
De
Extractionibus.
propter
non
inebriat.
Quodcunque
autem
vinum
inebriat
proculdubio.
Paruam
autem
habet
exha¬
lationem,
quapropter
&
emittit
flammam,
&c.
Sed
Aristoteles
agens
de
vaporabilium
&
exhalabi¬
lium
discrimine,
vinum
dicit
halabile
esse
instar
olei.
Id
probat
duplici
specie,
nempe
dulcis
(gene¬
rosi,
quale
Graecum,
Creticum,
Maluaticum)
&
vulgaris
(
τοῦ
τυχόντος)
Illud
halabile
esse
inde
patet,
quia
pingue:
pinguedo
vero
exhalat,
cumque
separata
est,
relinquirur
humor
aequiuoce
vinum,
non
vniuoce;
quia
saporem
vinosum
abiecit.
Nemo
dicet,
vere
vinum
dulce
vinosum
saporem
non
habe¬
te;
nemo
negabit
idem
inebriare,
qui
modo
vnquam
dulcia
vina
(non
mustum;
aliud
enim
γλεῦκος,,
aliud
οἶνος)
vltra
satietatem
bibit.
Quomodo
vino
integro
subtraberet
Aristoteles,
quod
eius
tan¬
quam
proprium
est?
Haec
de
nobili
vino.
Alterum
quoque
vulgare,
vbiuis
obuium,
est
exhalabile;
sed
non
multum
reddit
exhalationis.
Esse
vero
halabile,
argumento
est,
quod
separata
eius
subtilis
substantia
inflammari
queat.
Haec
sunt
&
Aristotelis
instituto,
&
veritati
ipsi
consentanea,
&
sic
debent
restitui,
non
amplius
corrumpi
so¬
phismatibus
vini,
quod
tamen
argumento
Aristotelis
rationem
vini
non
potest
defendere,
quasi
ille
de
cadauere
vini
potius
voluerit
verba
facere,
quàm
vino
integro.
Et
vnde
quaeso
cognouit
ardere
vi¬
num?
Num
ex
simplici
coctione,
in
cuius
procuratione
inflammatum
sit,
sicut
pix
aut
oleum?
Sed
id
non
accidere,
pariter
norunt
caupones
&
copae.
Non
enim
ardet
halitus
decocti,
quia
multo
vapore
est
perfusus.
Ex
Dioscoride,
Galeno,
Plinio,
&c.
adduximus
testimonia
in
opere
epistolico.
Hoc
saltem
ad¬
damus,
cum
lib.
33.
cap.
9.
scribat
artem
monetas
iudicandi
probandique,
adulterae
ne
sint,
an
legitimae,
inuentam
placuisse,
quanquam
sola
artium
doceret
vitia
discere;
implicite
simul
videri
destillatoriam
statuisse.
Neque
enim
sola
coticula,
nec
cineritio,
vt
loquuntur,
seu
fornacula,
&
hydrargyro
omnis,
monetae
&
misturarum
metallicarum
valor
cognosci
exquisite
potest;
sed
requiritur
&
iudicium
per
aquas
fortes
&
quartationem.
Illae
vero
destillatorio
opere
conficiuntur.
Intelligitur
autem
à
Mario
Gratidiano
lex
probandi
denarios
lata,
postquam
monetam
M.
Antonius
triumuir
adulterauit,
&
iam
aurei
argenteique
&
cerei
nummi
diu
in
Republica
fuerunt
in
vsu
populari.
Porro
si
de
causis
destillationis
dicendum
est,
efficientium
vna
calor
est,
altera
frigus.
Nam
in
proprie
dicta
destillatione
solutio
rarefactioque,
seu
attenuatio
&
prolectatio,
vel
etiam
expulsio
fit
per
calorem,
cui
coniuncti
sunt
aliquando
etiam
spiritus:
sed
coagulatio
est
opus
frigoris
analogi.
Coagulatus
liquor
insita
grauitate
defertur.
Itaque
&
haec
aliquod
momentum
confert,
&
nomen
operi
largitur,
licet
potius
externum
quid,
&
motum
essentiae
iam
factae
extractaeque
accidentarium
procuret.
De
istis
qualitatibus
dictum
est
in
pyrotechnia.
Adiuuant
opus
instrumenta
vasaque
ser¬
uilia,
vt
fornaces,
catini,
cucurbitae,
alembici,
excipuli,
fistulae
anguinae,
&
huiusmodi
alia,
de
quibus
item
supra.
Materiam
necesse
est
halabilem
esse,
aut
vaporabilem:
quia
omnis
propria
destillatio
perficitur
resolutione
in
spiritus,
&
coagulatione
succedente
in
liquorem.
Sed
non
quaelibet
hala¬
tio
aut
euaporatio
intelligitur.
Quia
enim
per
se
essentiam
quaerimus
specie
liquoris
aquei
vel
oleo¬
si,
non
sordibus
&
excrementis
volaticam
rem
volumus,
sed
parte
essentiali
&
succo
interno
humi¬
doque
primigenio,
quod
isto
modo
queat
ab
elementari
impuritate
separari.
Si
tamen
cum
essen¬
tia
est
externum
quid,
quod
totum
possit
in
halitus
vaporesque
facilius
promptiusque,
quàm
essen¬
tia
resolui,
&
hac
subsistente
separari,
inuersa
quodammodo
fit
destillatio,
&
accidentarius
spectatur
finis;
quae
tamen
res
potius
distractio
est,
quàm
extractio,
vt
cum
menstrua,
phlegmata,
aliaque
su¬
peruacanea,
assistentia
potius,
quàm
mista
remouemus
ab
essentiae
puritate.
Quod
si
difficilius
labo¬
riosiusque
in
halitum
resolui
se
patitur
succus
essentialis,
adiuuamus
promouemusque
opus
praeparatione
&
additamentis,
veluti
tusione,
putrefactione,
liquoribus
aquosis
adiectis,
sale,
plumbo,
calce,
sabulo,
subu,
&
huiusmodi
aliis,
non
quidem
in
genere
omnibus,
sed
his,
quibus
sigillatim
istae
res
conue¬
niunt,
vt
cognoscetur
in
praxi.
Quoniam
autem
fundamentum
destillationis
est
potentia
resolutio¬
nis
essentiae,
in
vaporem
vel
halitum,
videamus,
quae
Philosophus
de
istis
annotauit,
&
cum
nostris
conferamus.
Dupliciter
ille
disterit
περὶ
ἀτμίδος
καὶ
ἀναθυμάσωες:
vno
modo
quatenus
sunt
meteoro¬
rum
materia
&
corpora
imperfecte
mista;
vt
cum
aqua
aporat,
aut
terra
humida:
vel
halitus
calidi
sicei
vaporibus
misti
in
sublime
vehuntur;
vnde
meteora
aquea
vel
ignea,
etc.
alio
modo
quatenus
ex
mistis
calore
resolutis
educuntur,
de
quibus
in
quarto
meteorologico,
vbi
ἀτμὶς
dicitur,
ἡ
ὑπὸ
θερμοῦ
καυστι¬
κοῦ
εἰς
ἀέρα
καὶ
πνεύμα
(τοῦτ'
ἐστὶ
ρὑῦσις
σευνεχὴς
ἐπὶ
μῆκος
ἀέρος)
ἔκκρισις
ἐξ
ὑγροῦ
διαντική:
vapor
est
à
calido
com¬
bustiuo
in
aerem
&
spiritum
excretio
ex
humido
madefactiuo
(in
I
meteor.
vapor
est
exhalatio
ex
aqua,
cuius
narura
calida
humida,
potentia
velut
aqua.)
Sed
"θυμίασις
ἐστιν
ἡ
ὑπὸ
θερμοῦ
καυστικοῦ
κοινὴ
ἔκκρισις
ξηροῦ
καὶ
ὑγροῦ
ἀθρόως:
Exhalatio
est
à
calido
aestiuo
communis
excretio
sicci
&
humidi
simul"
(in
I.
meteor.
exhalationis
na¬
tura
est
calidum
siccum,
potentia
velut
ignis,
magisque
spirituosa
ex
terra
Solis
calore
elicita.
Hinc
θυμια¬
τὰ
dicuntur
corpora,
quae
sic
obtinent
humiditatem,
vt
nequeant
expirare
absque
ignitis
([GRχωρὶς
πυρου¬
μένων
sine
incensis,
vel
vt
nos
dicimus,
sine
adhibito
igni)
vnde
vtraque
excretio
dicitur
fieri
à
calido
comburendi
vim
habente,
quanquam
halabilia
etiam
temporis
diuturnitate
expirent,
&
quaedam
are¬
fiant,
quaedam
fathiscant
resoluanturque
in
terram,
consequens
est,
halitus
exire
ex
combustilibus,
qualia
sunt
ligna,
ossa,
pili,
etc.
quae
vsta
fumant:
postea
etiam
ex
pinguibus,
siue
per
se
inflamentur
ar¬
deantque,
siue
illis
iunctis:
item
vnctuofis,
vti
subtiliter
discernit
Philosophus,
illisque
tribuit
fuligi¬
nem,
his
nidorem:
&
illius
generis
sunt
adipes,
olea,
cerae,
resinae,
pix,
lachrymae
pingues,
&c.
huius
car¬
nes,
&
similia:
quibus
tamen
coniuncta
etiam
humiditas
vapida
est.
Solummodo
vaporabilia
sunt
aquea
ex
praedominio.
Vinum
ambigit.
Generosum
enim
&
dulce,
exhalabile
est:
sed
crudum,
aquo¬
sum,
vulgare,
potius
vaporabile.
Sed
&
multi
succi
sunt,
qui
vtriusque
naturam
participant.
Haec
Chymicus
quoque
ita
in
natura
esse
deprehendit.
Nam
cum
destillationis
consilio
in
combustili¬
bus
(mineralibus,
animalibus,
vegetalibus)
elaborat,
halitum
elicit,
qui
coagulatus
calidam
sic¬
cam
exhibet
essentiam,
admisto
nonnullo
humore
vapido,
ne
consistat
in
concretione
sicca,
vt
subli¬
Ddd