304
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
IV.
sublimata;
sed
maneat
liquor
oleosus.
Cum
vero
vaporabilia
tractat,
euocat
aquae
consistentiae
li¬
quores.
Quae
mediae
sunt
naturae,
aquam
&
oleum
praebent
simul.
Itaque
noster
artifex
iisdem
in¬
sistit
naturae
vestigiis,
quibus
Philosophus,
sed
hic
superficialius,
ille
exquisitius.
Non
enim
tantum
ex
singulis
singulas
differentias
extrahit,
hoc
est,
ex
halabilibus
calidas
siccasque
excretiones
extor¬
quet,
ex
vaporabilibus
aquosas;
verum
etiam
ex
multis
vtramque,
&
praeterea
etiam
essentias
siccas,
&
spiritus
acres,
qui
eum
habeant
consistentiam
&
fluorem
aqueum,
tamen
igneae
&
adurentis
sunt
potestatis.
Vt
autem
operum
talium
effector
calor
est
Aristoteli,
isque
combustiuus,
seu
qui
eo
gradu
esse
possit,
vt
etiam
comburat
rem,
&
destruat:
ita
etiam
Chymico,
sed
qui
rem
arte
aestimans,
iuxta
axio¬
mata
principiaque
suae
facultatis,
omnibus
certum
modum
praescribit,
itaque
agit,
vt
nihil
temere,
sed
prudenter
periteque
egisse
deprehendatur.
Neque
enim
comburit
res,
nisi
cum
ex
cineribus
&
calci¬
bus
essentias
quaerit:
nec
dissipat
spargitque
in
aërem,
sed
determinato
elaborat
fine.
Aristoteles
com¬
bustilia
Suialè
fecit:
sed
Chymicus
etiam
ex
his,
quae
ardere
nec
per
se,
nec
cum
aliis
vulgariter
pos¬
sunt,
exugit
halituosas
substantias,
seu
igneas,
vt
in
aquis
fortibus
apparet.
Oleosas
tamen
ex
combusti¬
libus,
licet
ob
affectionem
&
misturam
non
semper
actum
assequantur.
Finis
destillationis
iam
patet.
Essentiam
enim
ex
misto
Chymicus
extrahere
destillando
satagit,
eamque
forma
liquoris
oleosi
aquosi,
vt
fiant
aquae
stillatitiae,
olea
&
spiritus,
quasi
mediae
naturae
in¬
ter
aquas
&
olea.
Num
autem
tota
essentia,
omnisque
rei
virtus
ex
destillabilibus
hac
operatione
queat
extrahi,
dubitant.
Nam
purgandi
facultas
ad
alembicum
non
ascendit,
nisi
in
paucis,
vti
do¬
cent
Fernelius,
Cordus,
&
alii
exemplo
vegetabilium
purgantium.
Chymicus
tamen
mutata
destil¬
lationis
forma
fortassis
etiam
hic
aliquid
conari
poterit,
id
quod
in
mineralibus
certe
facit,
ex
quibus
seu
ascensoria
seu
strata
destillatione
potest
elicere
vacuantia,
quae
tamen
fortassis
Medici
ex
catharti¬
corum
numero
excluserint,
vt
mercurialia,
stibiata,
atramentosa,
&c.
de
quibus
iam
non
est
disceptan¬
di
locus.
Vim
purgantem
aiunt
in
magis
terrena
materia
succoque
inesse,
quam
per
alembicum
exeat,
quae
tamen
per
macerationes
praeclare
vna
cum
succo
educatur.
Sed
hoc
dogma
redarguit
Rhaba¬
bari
coctio,
cuius
reliquiae
non
purgant,
Deinde
exempla
infra
sequentia,
quae
in
spiritu
eam
esse
docent,
qui
in
vegetalibus
est
volaticus,
in
mineralibus
magis
fixus,
vt
in
sale
petrae,
lapide
armeno,
cyaneo,
hydrargyro,
&
caeteris.
vbi
minus
magisve
constans
inuenitur.
Verum
haec
lis
pendeat.
Nec
est,
vt
se
ostentare
velit
Chymicus,
&
vanam
gloriolam
quaerere
ex
vno
opere,
quasi
sicut
in
lapidis
ar¬
tificio
vna
commendatur
coctio,
vnum
vas,
fornax,
ignis,
&c.
ita
&
in
caeteris
se
habeat.
Ideo
ars
con¬
stat
praeceptis
variis,
vt
varia
possit
efficere,
vnumquodque
autem
suo
opere
&
modo
per
se
&
primum.
Cum
fateantur,
ex
floribus
perfici
&
pruni
syluestris
facultatem
produci
etiam
destillando,
vi¬
dendum
de
solutiuis
amplius
est,
&
an
non
deficiat
inuestigatio
potius,
quàm
naturae
potentia.
Neque
enim
catholicum
erit,
quod
Cordus
scripsit,
solutiuam
facultatem
inseparabiliter
inhaerere
terrestri
corpori,
&
relinqui
in
fundo.
Illis
exemplis
non
est
inseparabilis.
Deinde
maceratio
&
coctio
separat,
vt
docent
infusiones
&
decocta
purgantia.
Terreum
Rhabarbari
corpus
non
purgat;
succus
pur¬
gat:
purgare
negatur
aqua
inde
extracta.
Sed
quando
extrahitur?
Cum
radix
peraruit.
Fiat
experi¬
mentum
in
recente,
vt
in
istis
floribus.
Aceti
phlegma,
&
aquam
seri
lactis
abluere
potius,
quam
pus¬
gare
dixeris.
Sed
destilletur
esula
succulenta,
elleborus
recens,
cortex
sambuci,
ebulus,
&
similia,
cum
adhuc
alimentarium
obtinent
liquorem.
Non
dubium
est,
si
recte
peragatur
opus,
etiam
pur¬
gantem
vim
fore
in
aquis.
Garzias
tale
quid
de
Rhabarbaro
annotat,
quod
licet
non
affirmet,
non
tamen
abludere
à
vero
videtur.
Euonymus
lib.
2.
"Quidam
apud
nos
destillat
aquam
rosaceam,
quae
aluum
soluit
ex
rosis
rubris.
Purgat
autem
primo
prodiens
liquor.
Vomitum
purgat
aqua
florum
pomorum
Arantiorum."
Paraeus
lib.
26.
chirurg.
cap.
7.
ex
Rhabarbaro
recente
&
viridi
purgantem
aquam
ponit.
Hieronymus
Rubeus
sect.
I.
cap.
12.
item
aliquas
recenset,
licet
non
probet.
Astrictoriam
vim
magis
terrenam
esse,
multis
probari
potest
exemplis.
At
ea
per
destillationem
educitur,
vt
indicat
aqua
Faufelis
apud
Garziam,
qua
alui
profluuia
sanauit,
tanquam
singulari
medi¬
camento.
Torrendo
perit
purgans
Rhabarbari
potestas.
Exhalauit
ergo.
Halabilia
destillationi
sunt
opportuna.
Sed
haec
mittimus.
Relinquit
destillatio
etiam
salem
in
mistis.
Itaque
is
alia
industria
est
eliciendus.
Fines
accidentarii,
&
consequentes
à
quouis
facile
intelliguntur.
Formas
persequemur
in
speciebus.
Locum
in
principio
operis
designauimus
in
officina.
Tempus
modo
natura,
nimirum
cum
absolutae
recteque
dispositae
sunt
materiae,
ostendit,
modo
consilium
&
necessitas
iniungit.
Quan¬
diu
vero
durent
destillationes
particulares,
ignis
regimen,
apparatus
totusque
processus,
in
singulis
ar¬
guunt;
&
est
aliquid
in
praeparatione
diligente
&
assiduitate.
Quidam
non
tantum
comminuunt
in
tegra
destillanda;
sed
&
si
natura
eorum
fert,
in
pulmentum
vel
succum
extractum
redigunt,
quem
primam
destillationis
materiam
esse
dicunt.
Alia
cum
sale
diu
macerant
in
humore
suo,
vt
plane
soluta
compage,
citra
putredinem
tamen
extrahatur
essentia.
Quaedam
cito
reddunt,
quod
exigitur,
quaedam
non
nisi
post
labores
repetitos,
aut
putrefactiones.
Defectus
profluxionum
stillarumque,
&
mutationes
colorum,
&
signa
vasorum,
praeterea
etiam
reliquiarum
considerationes
tyronem
informabunt.
Quibusdam
certum
pondus
mensuraque
prae¬
finita
est,
eam
experientia
&
vsus
inuenit,
&
discitur
praeceptis
specialibus.
Quando
mutanda
sint
va¬
sa,
mutatio
liquorum
indicat,
nisi
volumus
vno
excepta
omnia,
postea
segregare
repetiss
operibus.
Extant