413
305
De Extractionibus.
Extant passim in libris destillatoriis (sunt enim tanto numero editi, vt cumulatim in omni
fere bibliopolio prostent, gratulante vendicanteque sibi quolibet aliquid singulare) variae regulae
& admonitiones, quarum tamen varietate saepe perturbatur tyro, tantum abest, vt erudiatur. Prae¬
cipiunt de loco, ibi instituendam esse destillationem, vbi aedificia & pomaria sint à flammarum
halituumque iniuria immunia: vtendum esse prunis electis, lignisque non semiputribus graueolen¬
tibusque, nec carbonibus scrobe suffocatis, nec lithanthrace, aut glebis Frisicis, ne destillatio cor¬
rumpatur terro odore. Excludit quidem halitus illos externos solers vasorum conclusio: sed cum
res imponuntur, & extrahitur stillatitius liquor, non potest prohiberi inquinamentum, nisi trans¬
lato vase. Deinde spiritus igneus materiam resipiens per poros subire potest indeprehensos. lu¬
bent itaque cucurbitis & alembicis vitreis bene coctis, bonaeque materiae, solidisque, & non vesica¬
tis operari, aut fictilibus lapideis potius, quàm aere plumbato. Videat laborator, quo luto iungat
vala, caueatque, ne, quod fieri solet, humiditas luti, quo alembicus & cucurbita, rostrum &
conceptaculum conglutinantur, liquorem vitiet. Id enim saepe fieri animaduertimus non tantùm
in validis destillationibus, quibus etiam rostra excandescunt, verum etiam modestis, vt cum Rhodo¬
stagma conficitur, & similes aquae, quas olere lutum fornacarium deprehendimus, quia impruden¬
ter hoc illitum fuerat iuncturis, partimque etiam in interiora irrepserat propter inaequalitatem la¬
biorum alembici & patinae. Detur ergo opera, ne lutum euaporet, sitque prius rite siccatum, ante¬
quam ignis succendatur; aut si id cauere non possumus, saltem interponamus, quae vetent intro ir¬
repere; aut cum eo liquore id irrigemus, qui nihil inferat detrimenti, & alienae qualitatis. Si exacte
conniueant labra vasorum, & se mordeant mutuo, minus id timendum, vt & in balneo & cornibus
Hermeticis.
Monent aliqui, cucurbitas aliaque vasa prius, quàm imponatur materia, calore modico exiccan¬
da esse, ne vapor eorum misceatur essentialibus spiritibus. Itaque aliquandiu iam accensis prunis va¬
cua sinunt, donec expirent. Cucurbitae non farciendae, implendaeque materia nimia. Aliquando
medium vacat; aliquando pars tertia; nonnunquam duae tertiae pro ratione diuersarum compa¬
gum. Ignis gradatim suscitandus, regundusque arte. Mensuram ei praescribunt ex guttarum fre¬
quentia vel mora. Sed incertum hoc est, nec in omnibus aequale, siue quod res sint impares, siue
praeparationes, additamenta, dies. Macerata enim & succulenta spirituosaque citius apparent, & ca¬
dunt densius. Diebus pluuiis & addito sale, plus guttarum exilit. Itaque non potest esse catholicum,
quod de tactibus decem inter guttas scribunt. Est cum sex, septem, octo, mediocri igni numeramus,
in quibus duo & tria nimium significant. Aliquando octodecim & viginti intercedunt, quod in qui¬
busdam iustum est, in quibusdam tardius.
Animaduertimus saepe colligi liquorem in alembici margine, ibique morari: mox principio
moto, trahi caetera, & sic vna vice multas simul cadere guttas; mox iterum intermissionem fieri, &
sigillatim stillare, quod etiam in hydrargyro euenit. Causa manifesta est. Non enim tantum res diffe¬
runt, calorque est inaequalis, sed & aeris motus, tranquillitas, alembici collocatio procliuior, rectior,
asperitas, visciditas intus haerens, resolutio & praeparatio partium inaequalis; concretio guttarum dif¬
ferens, & alia multa.
Spiritus subtiles aliquando citius in receptaculo, quàm alembico apparent. Si conspiciuntur in
alembico, rectis lineis defluunt, vel parallelis, vt II. Crassiores corriuantur ad formam literae Pytha¬
goricae, & ramorum YYY. Itaque haec praeceptio non potest in omnibus locum habere. In qui¬
bus tamen potest, operam dant artifices, vt rostrum alembici vel retortae parumper extet in collo con¬
ceptaculi, quod debet esse perspicuum, vt casus guttarum obseruari queat.
Quae destillata empyreuma redolent, iubentur apertis nonnihil vasis loco frigido humido repo¬
ni. Ideo diligentiores ea claudunt membrana acu perfossa. Alii imponunt conuolutam chartam sa¬
tis leuiter. Sunt, qui apricent, idque in aliquibus non est inconsultum, nempe non empyreumatis
tollendi causa, sed si quid crudi phlegmatis, aut turbidae aquositatis inest; quod non possit omnino se¬
parari, concoquatur, digeratur, attenueturque, vel secedat ad fundum, vt postea liquor essentialis
pure depleatur. Sane separanda cruditas est per circulationes, repetitasque destillationes artificiosas,
ad exemplum spiritus vini & olei terebinthinae, praesertim si liquores sunt calidi. In frigidis videndum,
sit ne vis in spiritu frigido, vt in aceto, an in succo corpulentiore.
Qui oscitanter destillant, non attendunt, in quo sit virtus, saepeque volentes perdunt, quod ma¬
xime erat conseruandum, sicut in aceto fit, vbi dicunt, phlegma prius exire, inde sequi acetum: sed fal¬
luntur. Nam spiritus frigidus ex hoc, vt & ex caphura primo omnium prodit; inde sequitur aquosi¬
tas; tertio acetosus liquor; quarto igneus succus seu spiritus aceti radicatus: sic in vino & caeteris.
Hoc obseruantes alii, diligenter exceperunt halitus primos, & deprehenderunt, sicut ex vino,
ita ex aliis calidis posse flagrantes liquores extrahi, statim primo loco, non secundo, quo fiunt aquae &
olea vulgaria: & si vno vase omnia sunt excepta, tamen postea repetitis industrie destillationibus seor¬
sim exhibent spiritum, mediam naturam, & phlegma, sicque ex vno destillato liquore tria fa¬
ciunt.
Veruntamen quia vsus medicus interdum indifferens est, vel ita sunt res comparatae, vt etiam
phlegma sufficiat, nedum hoc cum media natura; quin aliquando spiritus sint nocituri (sunt enim
mirificae aegrotantium affectiones, sympathiae, antipathiae) ideo prudentis erit imperare pharma¬
copoeo, quidnam ex vsu siet. Neque enim volumus Chymicum adeo solutum ab omni lege esse, vt
pro se faciat quoduis, sed ad vsum respicere, ne quid faciat, cuius non appareat vtilitas manifesta. Et ideo
etiam interdum necessitatibus sese debet accommodare, vt in potestate artis suae habeat, prout res po¬
stulat, sic vel aliter praeparare essentias.
Fit in¬
Ddd 4