image
148
313
De
Extractionibus.
strum
cannae,
per
quod
meat
primae
destillationis
halitus
&
liquor.
10.
Tubus,
per
quem
plus
materiae
incorrupto
opere
submittitur,
debet
vltra
limbum
penetrare
in
collum
vesicae.
11.
Cannae
pars
secun¬
da,
quae
sustinet
vicem
rectificatorii,
accipitque
calorem
competentem
à
fundo
partis
subiectae
per
ha¬
litus.
12.
Operculum
fistulatum
pro
alembico.
13.
Tubus,
per
quem
infunditur
spiritus
vel
liquor
semel
destillatus,
vt
rectificetur.
14.
Anguina.
15.
Fistula
cui
anguina
iungitur,
quae
transit
per
frigidarium,
16.
alia
fistula,
in
quam
rostrum
inseritur,
quod
ex
canna
exit.
17.
Refrigeratorium
ahenum
solennibus
duobus
recta
transeuntibus
perfossum,
&
aqua
frigida
plenum.
18.
Frigidarium
secundum,
quo
com¬
pensatur
anfractus
serpentinae.
19.
ampulla
spiritus
vel
olei
rectificati.
20.
ampulla
primae
destillatio¬
nis.
Quibusdam
officinis
quadratus
furnus
aptior
est.
Talem
accepimus
Babeberga
ab
amico
nostro
Sigismundo:
A.
Cinerarium.
B.
Intus
existens,
sed
foris
deli¬
neata
craticula
in
medio
latitudinis
fornacis,
quae
à
lateribus
paulatim
circumducta
est
in
ventrem
in¬
star
peritonaei,
cuius
exitus,
vt
in
homine
est
posti¬
cum,
ita
hic
crates,
quae
cineres
carbonumque
re¬
crementa
egerit.
C.
ostium
hypocausti
supra
craticulam.
D.
sciagraphia
vesicae
abeneae.
E.
Canna
ptu¬
narum.
Cętera
sunt
manifesta
ex
pictura
praece¬
dento.
CAP.
XII.
De
Stufa
sicca.
"Stupham"
(inquit
Baccius
lib.
7.
de
Therm.
cap.
25.)
"à,
Graeca
et
mologia
quidam
apposite
deriuant,
quasi
STIPA.
quod
arctissime
hae
concamerationes
pro
seruando
calore
stipari
soleant."
Vocat
nimirum
ita
Thermulas,
seu
bal¬
nea
calida
conclauibus
vndique
obstructis,
ne
vapores
subterfugere
queant,
parata,
quasi
ex
Gręco
στυφειν,,
quod
est
astringere,
obturare,
cogere,
&c.
appellationem
traxerint
(aut
à
strigmentis,
quae
fricando
in
ejus¬
modi
balneis
abradi
solent,
στύμματα
dicta,
seu
spissamenta)
dicitque
privatas
alias
esse,
alias
publicas
seu
mercenarias
apud
Germanos
familiares
in
hybernis,
non
ad
lauandum
tantùm,
sed
&
hyemale
frigus
mitigandum.
c.
16.
ait
stupham
vocari
stipatum
conclaue,
succensis
à
tergo,
vel
sub
camino
ignibus
conca¬
lescens,
cuius
loco
veteres
vsi
sint
hypocausto
communi
ad
caeteras
aedium
partes
calefaciendas.
Item:
"Quocunque
artisicio
concalefactus
aër
careat
noui
aëris
spiraculo,
fit
stupha.
Stupharum
ritus
apud
Germanos
varius
est:
Solent
communiter
caminum
à
tergo
stuphae
concameratum
habere,
vnde
calor
è
suppositis
ignibus
per
fictilem
testam,
aut
vitrum
penetret,
foueatque
conclusum
aërem,
etc.
c.
17.
stupham
siccam
nominat
cum
in
cubiculi
angulo
ponitur
tugurio¬
lum
lectisterniis
&
toralibus
circumtensis,
quod
nudus
subintret
aeger,
vbi
in
sellula
sedens,
mox
subditis
per
ministros
claris
rutilisque
carbonibus,
&
conspersis
odoramentis
sudet
ad
tolerantiam,
adaperta
solum
à
facie
interdum
cortina,
vt
aliquem
frigidi
aëris
respiratum
accipiat.
Stupham
humidam
illam
ipsam
appellat
capsam,
si
humidi
in
sudatorio
vapores
sint,
nempe
decoctis
in
capaci
lebete
herbarum
fasculis,
etc.
eoque
bulliente
supposito:
aut
lapidibus
(pyrite,
molari,
etc.
)
seor¬
sim
feruefactis,
in
lebetem
iniectis,
extinctisque.
vt
ignei
vapores
excitentur.
Talibus
stuphis
ille
macerat
morbo
gallico
affe¬
ctos,
etc.
&
aliquandò
in
dolio
sudationes
procurat
aut
furno."
Haec
ille.
A
Graecis
didicerint
loqui
Germani,
seu
Teutones,
an
aliunde
appellationem
traxerint,
non
est
res
magni
momenti.
Nos
idiomate
nostro
po¬
pulariter
vocamus
Stuben
/
triclinia
nostra,
&
refectoria,
potissimum
fornacibus
contra
vim
frigoris,
quod
nobis
familiarius
est,
quàm
vtilius,
aut
gratius,
instructa,
vt
succensis
ignibus
aëris
calidi
beneficio
frua¬
mur.
Saxones
fors
latinorum
more
à
fine
quodam,
et
Dörnsten
qui
tostrinas
à
torrendo
nuncupant.
In¬
de
differentię
multae,
ex
quibus
et
sunt
laconica
&
vaporaria
seu
hypocausta,
balneaque
talia,
siue
com¬
clauibus
totis
in
hunc
vsum
destinatis,
siue
doliis,
cupis,
&
paruis
quibusdam
cellulis:
Estque
nobis
siccum
balneum
idem
quod
laconicum
&
sudatorium,
quando
in
calido
aut
feruente
aëre
sudamus,
siue
id
fiat
ha¬
litu,
siue
vapore:
Balneum
humidum
est,
cum
aqua
soliis
vel
labris
contenta
lauamus.
Ad
imitationem
&
similitu¬
dinem
horum
operum
Chymici
quidam
suis
destillationibus
nomina
imposuerunt,
&
Germanorum
vocabu¬
lo
stuphas
(stubas:
Ita
enim
vulgariter
pronunciamus)
dixerunt
destillatorias,
cum
fornace
cacabaria,
veluti
in
triclinio
igne
sicco
peragitur
destillatio,
qualem
Matthiolus
scripsit
in
vsu
esse
apud
Venetos,
&
Nea¬
politanos,
quorum
furnum
depinxit
specie
fornacum
in
nostris
vaporariis
ex
compactis
cacabis
concauis
extru¬
ctarum.
Ab
hac
significatione
propiore
digressum
postea
est,
&
stuphae
siccae
destillatio
vocata,
quocunque
furno
per
ignem
siccum
&
immediatum
(nam
in
stubis
ignis
adhibeatur,
sine
balneo,
cineribus
&
huius¬
modi,
sola
testa
cacabaria,
fornice
vel
similibus
interpositis)
destillaretur,
maxime
si
simul
res,
ex
qua
destillatum
petitur,
absque
humore
in
destillatorium
inferretur,
quo
pacto
rosas
&
alia
vulgo
destil¬
lant.
Postea
quae
per
vesicam
administratur
operatio,
nonnunquam
item
stupha
sicca
nuncupatur,
quanquam
aquae
adiiciantur
materiis.
Baccio
haec
esset
stupha
humida,
vti
&
destillatio
per
vapo¬
rem.
Affinis
foret
item
destillatio
ad
radios
solares,
quia
item
sicco
peragitur
calore.
Sed
intelligeudam
est,
stuphas
tunc
magis
vocari,
cùm
fiunt
destillationes
in
fornace,
igne
vesicam,
aut
aliud
vas,
in
quo
mate¬