Matthiolus,
Rubaeus,
Paraeus,
qui
omnibus
praefert
bal¬
neum
Se¬
bicii
agri¬
cultura
bal¬
nearios
de¬
stillatores
sanientiores
plumbariis
&
vesica¬
riis
facit.
Lege
ipsum
Portam
lib.
17.
Magiae
vbi
de
cato¬
ptricis
agit,
&
in
praefa¬
tione
dicit
vstoria
spe¬
cula
non
in
radiorum
coincidentia,
sed
in
longis¬
sima
distan¬
tia,
non
vstio¬
nes,
sed
ter¬
rificos
ignes,
&
fulgura.
iaculari:
cap.
4.
con¬
cauiis
specu¬
lis
metalla
liquefacit,
&c.
Ita
c.
16.
14.
15.
etc.
318
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
IV.
naturae
in
pauca
contrahere:
ea
vero
maxime
inhaereat
spiritui
&
humido
radicali,
quę
obsequuntur
ex¬
terno
calori
facile,
vt
docet
putrefactio
Aristotelica,
praesertim
si
fracta
fuerit
compages,
resque
ita
com¬
minuta,
vt
retineri
spiritus,
calor
&
innatum
humidum
(quae
tria
simul
educi
pridem
decreto
pripati
sancitum
est)
non
possit;
Vaporarium
primas
defendere
iudicatum
est.
Relinqui
sane
elementarem
hu¬
miditatem,
quod
phlegma
vocant,
in
re
soluta
necesse
est.
Non
enim
habet
vim
medicam,
quam
spe¬
ctamus,
&
sua
praesentia
essentialem
liquorem
retundit,
impurumque
facit.
At
calor
balnei
resoluit
exi¬
reque
etiam
aquositatem
cogit.
Repudiandum
ergo
balneum.
Sed
nec
recipiendum
in
solidioribus
quoque
tenacioribusque.
Ex
his
enim
item
phlegma
elambicat,
relicta
substantia,
cui
euehendae
longe
est
impar.
Hinc
factum,
vt
in
quibus
essentialis
virtus
in
superficie
est,
vt
in
violis
aliisque
floribus
&
her¬
bis
teneris,
quod
digiti
frictu,
odoreque
&
sapore
explorant
(si
enim
euanescit
&
dissipatur
leui
tritu
ha¬
litus,
est
in
tenui
parte
sin
durat,
interius
haeret)
vaporario
destillare
iubeant:
In
quibus
autem
compa¬
cta
est,
pertinaciusque
fixa
est,
ea
committantur
cineribus;
vel
arenae,
&
quia
phlegma
quoque
vna
exit,
id
post
liminio
separant
balneo,
vt
sic
hoc
functionem
plane
seruilem
retinuerit,
inque
paucis,
quae
me¬
diae
naturae
esse
censentur,
adhiberi
commode
posse
iudicetur.
Sic
balneum
de
gradu
deiicitur,
iubeturque
in
postremis
esse.
Sed
rursus
emersit
auspicio
&
propugnaculo
eorum,
qui
periculo
facto
aeque
bonas
aquas
ex
balneo
&
rore
vapido
extraxerunt,
praetenderuntque
tam
validum
posse
esse
vaporem,
quam
balneum;
Et
rursus
tam
mite
balneum,
quam
imbecillis
est
vapor.
Vt
item
non
mediis
tantum
rebus
in¬
seruiret,
rectificatoriumque
esset,
sed
&
firmioribus
competeret
arenas
ei,
vel
stipulas,
herbas,
cineres,
etc.
miscuerunt,
&
in
gradus
diuiserunt
intensionis
&
remissionis.
Hinc
in
pharmacopoliis
raro
audias
à
vulgatis
Medicis
aliud
destillatum
postulari,
quam
balneo
factum,
ipsis
tamen
seplasiariis
vesicas
&
ci¬
neres
frequentius
clam
vsurpantibus.
Bulcasis
in
aqua
rosacea
ligna,
carbonesque
in
dubium
vocari
fecit
cum
voluit
balneo
subiectis
carbonibus
destillatam
esse
odoratiorem,
quam
balneo
&
lignis,
quę
accu¬
santur
fumi,
&
inconstantis
flammae.
Alii
crimen
mitigant,
quia
medium
nihilominus
aequalem
calo¬
rem
seruet,
nisi
intermittatur
plane
ignis.
In
vesica
vero
haeret
conuitium.
Hoc
ex
superioribus
facile
potest
dilui,
astipulante
industria
&
assiduitate.
Bulcasis
quoque
remedium
inuenit
primo
ignem
sar¬
mentis
procurando
vsque
ad
medium
destillationis;
deinde
claudendo
furnum.
Et
est
re
vera
contentio¬
leuiuscula,
&
potius
inertiae,
imperitięque
culpam
monstrat,
quam
ipsius
ignis.
Scire
Chymicum
fas
est,
quando
stramine,
sarmentis,
lignisque
debeat
vti,
&
quando
carbonibus,
nec
minus,
qua
solertia
defectus
sit
compensandus.
Qui
ligna
ideo
damnant,
quia
modo
adurat
eorum
calor
materiam,
modo
relinquat;
modo
aquam,
modo
etiam
oleum
excludat
&
empyreuma
procreet,
cogitare
debebant,
idem
peccatum
in
carbonibus
quoque
euenire
posse,
nec
vitium
esse,
si
oleum
cum
aqua
prodeat,
sed
si
id
recte
fiat,
artis
vir¬
tutem.
Si
non
libet
vti
oleo,
separetur
ab
aqua,
inque
suos
vsus
reponatur.
Cineres
dicuntur
aquam
constan¬
tiorem
reddere
&
aequalius
dispositam
mistamque.
Itaque
balneum
iterum
infamat
nomine
facile
cor¬
tuptibilium
aquarum.
Dicitur
enim
spiritus,
qui
per
medium
se
insinuat
se
coniungere
cum
spiritibus
illius,
&
afficere
destillatum,
non
obstante
compage
vitrea.
Quocirca
aqua
instabilis,
vitium
hoc
inferet
in
aquas
herbarum.
Cinis
autem
spiritibus
salsis
constantiam
donabit.
Illae
saepius
rectificandae
erunt,
&
à
phlegmate
liberandae;
hae
vix
semel.
Sed
procliuius
peccatum
in
cineribus.
Valeat
hic
quoque
industria
&
diligentia,
delectusque
materiarum,
cum
vsus
consilio.
Quae
seruanda
diu
sunt,
calida
plaerumque
sunt
&
cineribus
recte
elaborantur
si
perite;
Quae
mox
in
vsum
transferuntur,
suntque
talia,
vt
balneum
elicere
vim
intimam
possit,
committuntur
huic.
Vesica
mediam
habet
constitutionem
ad
frigida
&
calida
pro
vt
multa
vel
pauca
aqua
additur,
&
destillationis
actus
procuratur.
Talia
itaque
quia
externum
princi¬
pium
habent,
&
ab
arte
industriaque
magnam
veritatem
possunt
accipere,
non
facile
ita
simpliciter
sunt
culpanda.
Destillationem
per
fimum
suspectam
reddit
foetor.
Sed
ô
ridiculas
ineptias.
Non
talem
fimum
Chymicus
legit,
qui
foeteat.
In
eius
locum
magnis
cum
laudibus
euehunt
aliqui
oleae
expressae
recre¬
menta,
vel
vinacea.
Veruntamen
rectificatoria
&
circulatoria
haec
potius
sunt,
quam
destillatoria.
De
Solis
calore
etiam
portentosa
quaedam
legimus
encomia.
Quia
enim
essentia
quinta
quaeri¬
tur,
simileque
facile
elicit
simile
&
in
suam
naturam
immutat,
non
alio
calore
debere
fieri
quintas
essen¬
tias
persuasum
est.
Sed
tales
Praecones
in
coelum
scandere
Promethei
more
iubeamus,
vt
ibi
impolluto¬
sole
destillent.
Qui
radius
apud
nos
calet,
inquinatione
elementari
tantam
vim
acquirere
potest,
vt
eos¬
dem
effectus
habeat,
quos
ignis
flammeus.
Vtimur
autem
eo
in
aliquibus
destillationibus,
resolutioni¬
bus,
digestionibus,
circulationibus
&
separationibus.
Iohannes
Baptista
Porta
Solem
dicit
optimam
aquam
elicere
multisque
remediis
conducibilem,
quia
ignis
verum
esse
commutet,
&
calidas
adurentesque
qualitates
conciliet.
Hoc
argumento
calorem
illum
igneum
facit.
Itaque
non
maiore
iure
aget,
quàm
alius
ignis,
si
caetera
sint
pariter
comparata.
Si
item
conciliat
adurentes
qualitates,
seu
procreat,
id
quod
Ari¬
stoteles
in
combustis
terris
fieri
scribit,
&
lotio
lixiuio,
cineribus
caeterisque,
videndum
est,
quàm
bona¬
faciat
remedia.
Sin
ita
conciliat,
vt
mitiget
&
ad
aequalitatem
perducat,
id
non
calori
solis
deberi
sciat,
sed
modo
artificioso
eius
adhibiti.
Ocularia
medicamina
tam
praeclara
alio
igni,
si
non
absit
industria,
possunt
fieri,
quam
radiis
solaribus,
quos
ait
esse
mitiores;
&
dulciores,
non
certe
ita
comperti
Aethio¬
pibus,
&
quos
feruens
cancer
deurit,
in
zona
torrida:
Vti
nec
Germanis,
quorum
syluas
aliquando
Sol
scribitur
accendisse.
Addit
plus
aquę
in
Sole
excipi,
quia
vapores
soluti
ilico
descendant,
secus
ac
in
igni,
cuius
vi
ascendere
cogantur.
Etiam
hoc
imperiti
iudicis
est.
Non
plus
petendum
ex
materia
est,
quam
inest.
Non
copias
spectat
magister,
sed
virtutes
etiam
in
parua
mole.
Illud
ascendere
&
descendere
par¬
ui
est
momenti,
potestque
gradibus
ignis
&
mediis
aeque
facile
procurari.
Si
dum
igni
extrahuntur,
la¬
teribus
haerent
&
refluunt
in
feces,
artis
principia
violantur.
Neque
enim
si
id
fit,
probe
instituta
est
&
procurata
destillatio.
Tandem
videtur
ideo
praeferenda,
quia
rem
familiarem
nullo
afficit
dispendio,
ficque
sine
lignis,
carbonibus
&
artificis
assistentia.
Negligenter
ergo
fit,
nec
potest
plus
praestare,
quam
acediae