413
image 155
319
De Extractionibus.
acediae furni. Compendia pauperibus sunt grata, sed cauendum, ne per ea dispendium lucremur. Quo¬
circa nec haec argumenta tanti sunt, vt caeterae destillationes loco moueantur. Retinemus autem sola¬
rium in arte propter ante dictas causas, siue ascendendo, siue descendendo aut in latus sit destillandum
in quibus ea res locum habere potest.
Dicitur autem destillatio per parabolam, quia fit reflexio radii solaris ex centro coni secundum
lineam rectam, quae aequidistat à tertia coni linea, quam dispositionem Geometrae vocant parabolam
è regione scilicet correspondentem, de qua legi potest Cardanus in 16. de subtilibus; Et Baptista Porta
in 17. Magiae cap. 15. 16. & 17. Hieroni Alexandrino οαραβολὴ ἐστι τομὴ τοῦ κώνου ὀρθογονίου
Proponitur triangulus orthogonius ἰσοσκελὴς loco coni, A. B. C.
vertex eius seu apex A. Basis B. C. Et semidiameter B. D. Centrum
coni D. Ex hoc radius reflexus in E. Parabolam constituit, & interse¬
cat conum ad rectos angulos, linea D. E. Aequidistante lineae A. C. In
medio sectionis parabolicae ad literam F. Collocari potest, quod pa¬
rabolice destillare volumus, imo ita etiam calorem per gradus auge¬
re. Nam debilior fit radius, quo altius surgit, donec tandem absor¬
beatur in medio inani, relinquatque regionem aëris superiorem fri¬
gidam. In puncto F. vim comburendi habet, si à speculo parabolico
repercutiatur, quod collocatum sit ad centrum coni vbi D. litera. Sic inter speculum & solem statui¬
tur vitrum, continens materiam. Eius collum, si quidem destillare placet, non rectificare, digerere aut si¬
milia peragere, extra radium posito receptaculo committatur, potestque distingui tabula, & fundus ex¬
cipuli in aqua frigida in vmbra tabulae locari. Caeterum speculi loco vsurpantur etiam globi crystallini,
ita circa vitrum in arena dispositi, vt ex illis radius reflexus similiter calefaciat. Alii lenticularia vasa, &
concauas pelues, clypeosque & similia adhibent; Sic cum per igniaria specula & tabulas pilasque. In¬
cendi possint castra hostium, naues, aedes, &c. radiusque varia accommodatione possit gradum accipe¬
re, consequens est, ea arte item instrui solarium destillatorium posse in exedra Soli Orienti, Meridiano¬
& Occidenti obuersa, sicut innuimus in primo libro, quando Chymico aedificium parauimus. Qui ex¬
actiorem parabolae vel intersectionis coni parabolicę rationem vult cognoscere, Portam & Cardanum
locis dictis consulat, cum Euclydaeis catoptricis aliísque, qui ea de re commentaria ediderunt. Vulgo
istam ακειβειαν non obseruamus stricte. Nam quocunque modo Solis calorem rebus adaptare possu¬
mus, siue parabolice id fiat, siue collectiue nouoque cono, vel alio modo, vtimur praesente bono. Co¬
gnitum etiam plebi est in concauis, plus, minus, colligi radios, fierique calorem validiorem. Non sem¬
per scrupulose centra & axes quaerimus. Gradum caloris exoptatum inuenisse sat est.
Veruntamen ne videamur obstrepere velle eruditis, resumamus illa, quae de hac re tradidisse
volunt.
Scribit Iohannes Baptista Porta, ignem accendi reflexione, & refractione, simplici speculo &
composito, dumque vult à reflexione incipere, exemplaponit speculi concaui, vel potius conchae vi¬
treae hemisphaericae, post quàm positus fomes ignem concipit, item columnae, & pyramidis; postea se¬
ctionis parabolicae. De refractione acturus iterum producit Cylindrum crystallinum & pyramidem: pro
quibus possit esse cyathus aquae plenus. Praeterea Sphaeram crystallinam, & portiones eius, vt lenticu¬
latem formam perspiciliorum, ec. pro qua possit esse phiala aqua plena rotunda, vitrea, Soli opposita
insuper patabolam crystallinam, & nescimus quem alium modum in infinitum fere ignem accenden¬
di, quod promiserat etiam per speculum quoddam parabolicum; vt hac ratione non sit difficile homi¬
nibus coelo bellum inferre, & vtrumque polum inflammare. Promissa sunt mirabilia; sicut & cum de
reflexione per sectionem parabolicam ait speculum tale omnium maxime esse combustiuum, & ta¬
men aliquoties fortiores facit refractiones. Quae item exempla posuerat in reflexione cap. 15. lib. 27. ea
reperuntur in refractione cap. 19. eiusdem libri, Vt sic videatur hic Autor non multum curasse id discri¬
men. Sed omnibus consideratis, patet velle eum reflexionem fieri cùm parabolae sectione in punctò
vnò ab omnibus suae superficiei partibus coeunt radii: hoc est, cum in speculo concauo vel conuexo ita
colliguntur radii vt vniti in vno puncto reflectantur, inde secundum rectam lineam parabolae in co¬
no, tanta vi, vt argentum aurumque ignire, plumbum vero etiam liquefacere, combustilia vero & cre¬
mia incendere queant: Sed refractionem, quando in concaua figura, vel solida perspicua, siue tota sit
crystallina, siue ex perspicuo vitro aqua impleto; radii quidem coniunguntur, sed non in vno puncto
vitri coeunt, verùm quarta parte diametri parte, vt fingere necesse sit, colurum in vitro factum; ex se gi¬
gnere nouum conum vel triangulum; cuius basis incipiat à superficie vitri à Sole auersa, vertex vero
desinat in obiecto incensiuo. Est tamen diuersa ratio cylindri, pyramidisque ac Sphaerae, vel segmento¬
rum eius. Hic enim in apicem punctumque tandem concurrunt radii concepti & transmissi, sed ibi li¬
nea: Per orbem planum vitreum sunt imbecilles, nisi ductibus in punctum tendentibus quos etiam ra¬
dii sequuntur, aut collectis inaequalitate marginis. Nam tunc ex orbe vitreo solent in ima parte, qua
duplicatur extremitas resplendere; aliquando & in medio, pro diuersa Solis exaltatione. Parabole ve¬
ro non tantum in reflexione locum inueniet, verum etiam in refractione. Nam tunc Sphaera vel vitrum
perspicuum Solis vicem subit, & in conos nouos colligit radios, quorùm intersectiones à speculo, vel
re simili (siue plana sit, siue connexa) possunt fieri ad angulos rectos iuxta requisitum figurae parabo¬
licae. Hos ergo duos modos deprehendimus Chymico ad destillationem parabolicam in Sole vti¬
les esse.
Aristotelici aliter disserunt de reflexione & refractione; Et illam vocant repercussum radiorum
Solarium, quo intensior fit aestus, si fiat rectioribus lineis, quae est Geometrarum parabole: hanc vero
lumi¬
Eee 3
Parabolo
interfectio
coni ad an¬
gulos restos.
Ellipsis in¬
tersectio eius¬
dem ad an¬
gulos acutos:
Hyperbolae
intersectio
amblygonia
seu ad ob¬
tulos.