413
Lib. 2. c. 61
Lib. 33. c. 9
Lib. 3. Met. 2.
Vide & c.150
image 156
image 157
320
Comment. Alchem. Part. I. Lib. IV.
luminis seu colorum, qua fingunt secundum opinionem opticorum ex oculis egredi radios, & in re
laeui, (velut aqua, aëre aut simili) exceptos refringi ad corpus lucidum, Solem puta vel aliam stellam;
Vnde fiat, vt non res videatur, sed lumen rei terminatum in superficie opaci, putemusque inesse aliquid
systasi, cum mera sit Emphasis seu apparitio similitudinis, vt in Iride. Plinius vult manifestum esse, ra¬
dium Solis immissum cauę nubi repulsa acie in Solem refringi, & colorum varietatem in Iride mixtum
nubium aëris, igniumque fieri: Imagines quoque in speculis reddi repercusso aëre atque in oculos re¬
gesto. Sed Aristoteles ἀνακλασιν vocat tam reflexionem, quam refractionem. De coloribus enim coeli,
& aëris Irideque scribit, τὸ ἄπον τοῦων πάντων ταὐτό εἶναι. πάντα γὰρ ἀνάκλασις ταῦτ' ἐστι:: Anaclasin vero ad
Solem fieri dicit vel aliquod aliud splendens. In I. Meteor. cap. 5. colores aëris statuit euenire ἀνάκλασιν
δεχομένου τοῦ ἀέρος, idemque tribuit speculo tali, vt colores sine forma recipiat. Inde sententia de specu¬
lis, quam Seneca recenset. lib. 1. q. nat. cap. 5. imagines non esse in speculo, sed ipsa aspici corpora retor¬
ta oculorum acie, & in se rursum reflexa. Itaque anaclasis haec erit refractio, repercussio, retorsio, vel
etiam reflexio vt loquitur Seneca. In I. Meteor. 3. Vbi de vera radiorum reflexione sermo est, itidem vsur¬
patur vox ὠνακλάσεως. Dicit enim Philosophus mediam aëris regionem frigidam esse διὰ τὸ μηθ' οὗτος
πλησίον εἶναι τῶν ἄστρων θερμῶν ὄντων, μήτε τῶν, ἀπὸ τῆς γῆς ἀνακλωμένων ἀκτίνων αἱ κωλύουσι πλήσιον τῆς γῆς συνί¬
στασθαι διακρίνουσαι τῇ θερμότητι τὰς συστάσεις. γίνονται γὰρ αἱ τῶν νεφῶν ἀθροίσεις οὗ λήγουσιν ἢδη διὰ τὸ σχίζεσθαι εἰς ἀχανές
αἱ ἀκτίνες etc. Quocirca Aristoteli, Senecae & aliis quibusdam nihil differt refractio & reflexio, & vor¬
vtraque tam systasibus, quam emphasibus tribuitur, cum vtrobique radii hic fingantur, ex oculo pro¬
dire, ibi sint. Verum haec non multùm faciunt ad institutum, nisi quod dignum sit liberaliter erudito
homine posse verba philosophantium intelligere & interpretari. Catoptricis permittendum est, vt suo
iure vtantur. Itaque & noster Chymicus, cum in Sole laboraturus est adminiculo radiorum eius, refle¬
xionem fieri statuet, cum è regione tertii lateris imaginarii trigoni vel coni ab aliquo solido conuexo
aut concauo potissimum, resultabit, radius attingetque rem destillandam vel aliter elaborandam eo si¬
tu, vt inter Solem, & locum reflexionis interiaceat, veluti cum peluim aeneam ita disponimus; Vt in
ea collecti, nec transeuntes radii, repercutiantur ad vas illis radiis obstans, vt in hac figura:
Cum refractione agere volet, operam
dabit, vt vas post medium collectionis eo
in loco disponatur, quo conus tefractus
pertinget, vt sic globus crystallinus, vel vi¬
trum cum aqua quaeque similis sunt vsus,
inter Solem & vas continens intercedat,
quanquam & in hoc modo varietatem
quaerat artifex, iamque per se radium pro¬
curet simpliciter, iam ex accidente multi¬
pliciter, quemadmodum in priore quoque
docuit Porta, posse per obliquum & ex lon¬
giore interuallo parabolicam reflexionem
institui. Itaque cum rectifi are aquas stilla¬
titias in animo est, non vnum punctum radii applicant vitro, sed multa globis crystallinis multis, ali¬
quando parabolam reflexioni iungunt, cauitates quaerunt Sphaericas, vel angulares: Arenis fulciunt
specula, conchas, galeas, clypeos: tabulas ponunt: Pilis aeneis ferrisve committunt vitra & Soli ac¬
commodant, quas varietates vsus docere potest. Refractio post concham vitream sic potest pro¬
curari:
In exedris vel moenianis suspendantur collocenturve
certo ordine ampullae aqua plenae, & qua conus radiorum
deprehenditur efficax esse, ibi collocabitur rectificanda
materia suò vitro ad medium, vel tertiam partem contenta¬
Neque enim implendum nimis est, ne perrumpant spiritus.
Aliquando iuuat collo applicasse frigidarium, vt repulsi ha¬
litus refugiant, consistantque, praesertim in circulationibus
per cucurbitam duplicem, vbi etiam tertia duntaxat pars
impleri consueuit, conusque refractionis in medium mate¬
riae dirigi. Conuenit autem destillatio per radios Solares ma¬
gis descensoriae; quam ascensoriae: Postea etiam inclinato¬
riae, cuius vmbraticam delineationem; in retorta designa¬
uimus: Descensoria exemplum apud Baptistam Portam est:
idque nos postea in hunc Commentarium transferemus. Ascensoriam si quis requiret, in Solario fa¬
ciat capsam concauam à fronte apertam, è cuius regione Scaphium ex orichalco collocet pro parabo¬
la. In capsam inferat cucurbitam, ita, vt collum eius post tabellam lateat, capitellumque sustineat, cum
rostro dependente intra parietem solarii vel tergum capsae. Eo modo plures quoque cucurbitas dispo¬
nere licet, singulisque subiicere coronam stramineam in qua requiescant. Cum Sol situm mutabit ita
vt radii non amplius reflectantur eo robore; quòd desideratur, aliter cucurbitae collocabuntur. Praesta¬
ret autem capsam illam in Maeniano mobilem esse, vel versatilem vt cum Sole circumagi pro necessi¬
tate posset. Quod si fimi interuentu id peragere libuerit, non deest eius procurandi ratio, modo id prius
aqua calente fuerit irrigatum, & postea Solis radiis ex malluuiis, vel speculis, aut alueis, cylindris, vel quibus
vtile fuerit figuris, repercussis expositum. Sed & in locis humilibs apricis tamen, & declluibus cumuli
arenarum in formam pulpiti vel puluinaris concinnari possunt; & tabula coëreeri. Solem respicient
ventres;