413
Finiren refiniren fein brennen etc. a fine & perfectione dicta.
326 Comment. Alchem. Part. I. Lib. IV.
non rarò ab ignium vi aliquid contrahant labis; Et vna saepe prodeant impuritatis elementa, vel ta¬
et cmenta eorum: nec non aliquando praemittamus in receptaculo medicamina: repurgationem, sepa¬
qiotren tem rationem, alterationemue denuo instituendam esse, nemo non videt. Ita metallurgi postquam ex¬
coxerunt metalla etiam artificiosissimè, tamen non statim obtinent pura sed coguntur pluribus ordine
ignibus finem perfectionis (quod finire vocant, Germanis Finiren / refiniren (vt de saccharo loquun¬
tur) fein brennen / quod à fine est, quasi velint ad regulam & perfectionem perducenda esse) eis in¬
ducere, licet alius finis sit vsus politicus, alius essentiale Chymicorum institutum. Quae autem cor¬
rectiones & perfectiones cuique debeantur, in praxi monetur. Alias notum est quaedam denuo de¬
stillari, alia insolari, alia separari & rectificari destillando, vel apricando; alia aliter purificari. Solenne
fere est per descensum praeparata, corrigere segregatoriis artificiis, & destillatione ascensoria vel in¬
clinatoria.
CAP. XVII.
De Descensoria destillatione per manicam.
Cvm varietas magna sit descensoriae transudationis, ad methodum trahenda est distinctione accu¬
ratiore. Quoniam itaque operatio maximè inde aestimatur, quòd inuerso modo ignis sursum
sit, resolutio deorsum, quo & stillae feruntur, appellabimus vnam Rectam, alteram obliquam: vtram¬
que apertam, vel conclusam. Aperta illa erit, in qua vas recipiens & mandans simul in conspectum
veniunt, hoc quidem superius, illud inferius in quodam fornice, vel suffurnio, hoc est sub foco ei¬
istente crypta, aut camera, in quam dependet vas inuersum, committiturque excipienti libero. Du¬
plex haec rursum est; vna per aestuarium, altera per balneum. Aestuarium vel ab igni est, vel à sole,
Illud iterum cum, vel sine aqua & refrigerio. Absque aqua peragitur per manicam, ampullam, cucur¬
bitam, ollam, in quorum locum succedunt interdum & alia vasa. Sine aqua etiam fit sartagine per lin¬
tea, vittas, & similia; item per conchas, & pelues. Iam de descensoria per manicam. Huic apta sunt,
quae reddunt oleum & aquam simul, vt ligna nec nimis recentia, nec arida; sed medio modo se haben¬
tia, nisi abundent oleo. Deinde etiam semina maiora, rasurae pingues corticum, cortices ipsi, carnes etc.
Fiat vas ex argilla tenace instar manicae hippocraticae, ex tereti amplitudine in apicem fistulatum desi¬
nens. Ei adaptetur operculum ansatum. Longitudo ita distinguatur, vt acumen circulo à caeteroe
corpore sit abscissum, transeatque per fornacis pauimentum. Deinde tria spacia formentur, similiter
circularibus lineis foris notata (non enim diuisio penetrare debet, sed foris tantùm signari, vt solent
mensura) sic erunt vestigia triùm ignis graduum. Quartus est in operculo, sed primus natura. Postea
construatur focus in medio perforatus tanto hiatu, quantum requirit manicae collum. Sub foco sit
Camera ab antico patens ostio satis amplo. Potest & postico peruia esse. In ea locandum est concepta¬
culum. Cùm extruitur, satis altus fiat fornix vt ministrare etiam aliis descensoriis possit. Concepta¬
culum vero humilius aut altius statuemus subiectis puluillis altis, humilibus pro ratione operis. Pla¬
num foci claudatur lateribus in quadrum directis, ita vt muri tam alti sint, vt exaequent summitatem
manicae non tantùm, verum etiam vno atque altero digito exuperent. Foco constructo vesica cutua
ab aliquibus iubetur fieri, vt per eam liquot decurrat in decliue, sicque simul fiat destillationis per ta¬
bulam imitatio. Nam sordes in vesica haerent: liquor delabitur. Talem in aduersariis Sigismund
Schnitzeri deprehendimus. Sed nobis consultius videtur; aqualiculum ei substituere, si quidemole¬
um tantum exposcimus. Nam aqua simul defensionem & correctionem praestare potest. Sin autem
etiam spiritum descensorium volumus per se exceptum; satis idonea est vesica sicca, vti eam depinge¬
mus. E vitro aut figulina terra vitrata eam esse conuenit. Nam metallica vi acriùm spirituùm calci¬
nantur, fitque vt liquor tamenta trhit, tametsi haec in rectificatoria destillatione, vel etiam separatione
simplici amoueri queant, Vesica ista firmatur reticulò ad parietem alligato. Pro ea excisum ligneum
scabellum seruierit commodius, ita vt sub co sit recipiens. Cùm opus procurandum est; manica im¬
pletur materia, quae si minutior est, quam, vt haerear, vel transmittat liquorem, iux:a apicem periusa
lamina erit instruenda, & opera danda, ne nimis densus consessus, stipatioque materiae meatum inter¬
cludat. Deinde operculum affigitur luto, ignem sustinente, ita rimis interceptis, vt nullus penetrate
spiritus possit. Postea accommodatur pauimento foci, commissuraeque farciuntur luto. Circunda¬
tur tandem manica cineribus siccis, vsque ad operculum, ita vt complanata omnia sint circa eam; tan¬
tum muri paululum emineant. Compositis omnibus rectè, & vesica cum conceptaculo agglutinata in
camera; paucae prunae admouentur manicae operculo, nimirum tres aut quatuor, vt sit calor gradus
primi. Eas successiue augebis, donec appareat aqua decurrens per vesicam in conceptaculum, cum¬
que aliquandiu destillauerit; accedes ad gradum secundum, cineresque remouebis à manica vsqne
ad circulum vel notam in ea designatam, & aggeres prunas; in principio paucas, postea plures, vt re¬
quirit gradus secundus. Ita oleum aquae mistum prodibit, quod cùm itidem aliquiousque durauerit,
transibis ad gradum tertium, iterum cineres tollendo, & prunas ordine apponemdo; itaque perges
etiam vsque ad quartum. Hac arte paulatim exhauris quicquid liquidae inest essenti ae, nec tam violen¬
ter agis, vt alioquin fieri solet, cum nuda statim vasa ignibus circumdantur. Peracta operatione, sines
frigefieri vasa, exemtosque carbones in aliò vase terreo igne teuerberii in cineres rediges: transmuta¬
bisque substantias. Nam Mercurium, Martem & Saturnum, oportet conuertere in Lunam, Solem
& Iouem, iuxta artis transmutatoriae praecepta, vasorum delineatio sequitur.
A. Exci¬