342
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
V.
perfecti,
proculdubio
etiam
compositio
huius
gratia
inuenta
fuerit.
At
hoc
concesso.
arguuntur
sim¬
plicia
defectus
pulchri
&
perfecti,
quae
nihilominus
Chymici
promittunt
in
illis
quoque
cum
statiant
naturae
defectus
excessusve
compensandos
esse
artificiosa
προσθέσει
καὶ
ἀφαρέσει
idque
non
tam
molo
au¬
cta,
quam
virtute,
vt
πρόσθεσις
sit
potius
qualitatum,
quam
quantitatum,
&
sic
non
respicienda
sit
com¬
positio,
qua
corpulentia
crescit,
sed
qua
potestas
medica.
Sed
aliud
est
ἁπλῶς
de
rebus
iudicare,
aliud
προστι.
Itaque
vtrisque
sua
perfectio
proposita
est
elaboratque
simplicia
ars
fine
bono,
&
coagmentat
compingitque
pro
vt
experientia
&
ratio
optimum
esse
demonstrauit.
Itaque
hinc
natae
sunt
compo¬
sitiones
disciplinae
solennes,
&
polychrestae,
quas
ars
etiam
principali
fine
propter
vsum
comproba¬
tum
instiruit,
&
sine
quibus
ipsa
imperfectior
erat
futura.
Deinde
sunt
aliae
compositiones,
quas
nec
cessitas
in
praxi
singulari
nobis
aliquando
extorquet,
vel
etiam
iudicium
ex
conuenientiore,
vel
aliqua
circa
vsum
circumstantia
imponit,
quales
sunt
fortuitae
&
extemporaneae,
quas
saepe
quidem
Medi¬
cus
praescribit,
non
raro
tamen
etiam
Chymicus,
siue
vt
famulentur
seruiantque
caeteris,
siue
etiam
principaliter
agant.
Saepe
euenit,
vt
vnius
simplicis
motus
non
sufficiat
ad
exequendum,
quod
pro¬
posuimus,
vt
vt
glorientur
nonnulli
de
catholicis
artis.
Saepe
id,
quod
commodum
fuerat,
non
est
ad
manum.
Non
raro
sic
non
placet,
sed
alio
modo:
Veluti
requiritur
sapor
alius
color,
consisten¬
tia,
copia
ad
diluendam
virtutis
excellentiam,
&c.
Interdum
vnius
simplicis
virtus
maior
est,
quam
desiderabatur:
aliquando
plures
agentis
sunt
potestates,
quae
non
omnes
praesenti
instituto
sunt
congruę,
ne
quid
dicamus
incidere
posse
necessitates
huiusmodi,
vt
etiam
ens
veneni
in
auxilium
sit
protrahendum,
veluti
in
externis
morbis,
cuius
virtuti
frenum
est
iniiciendum,
ne
progrediatur
vltra
quam
Medicus
intendit.
Quae
res
ergo
Medicum
Hippocraticum
cogit,
inuitatve,
vt
modo
so¬
lennes
compositiones
asseruet,
modo
extemporaneas
instituat,
ea
etiam
Chymicum
invadit.
Vter¬
que
imitator
naturae
est
in
multis.
Huius
morem
&
pulchritudinem
componendo
exprimere,
&
ma¬
gicam
quandam
sapientiam
mirabilibus
operationibus
repraesentare,
non
raro
volupe
est
&
iucun¬
dum,
idque
feliciter
potest
assequi,
per
arcanas
quasdam
rerum
inter
se
conciliationes.
Omnino
quod
Hermes
dicebat
in
tabula
Smaragdina,
ideo
componit
fixa
volaticis
vnitque,
vt
perpetrentur
miracula
rei
vnius,
&
efficacissima
omnium
fiat
medicina,
vnde
gloriam
&
opes
inuenire
postea
queat
artifex.
Huc
pertinet
&
coelestium
cum
terrenis
coagmentatio,
extractioque
essentiae
aethereae
per
menstruum
coeleste
virtutis
catholicae,
de
qua
multus
est
Lullius,
dum
Planetas
coelo
affigit.
Clissi
&
elyxiria,
Balsamique
artificiales
cogunt
Chymicum
non
tantùm
eiusdem
in
natura
simplicis
separa¬
tas,
elaboratasque
partes
denuo
ad
vnitatem
perducere:
&
coagulare:
Sed
&
diuersarum
essentias
copulare,
vt
arte
exuperet
etiam
naturam.
Qui
magicis
attractionibus
directionibusque
student,
et¬
iam
hoc
fine
inter
se
componunt
metalla,
vel
gemmas
metallis,
vitra
&
huiusmodi
multa,
vt
familia¬
ritatem
quandam
concilient,
quam
sequatur
magnetica
superiorum
in
inferiora
attractio,
tam
in
virtutibus
coelestibus,
quam
vt
aiunt,
spiritibus
seu
intelligentiis.
Sed
hic
finis
ab
artis
synceritate
est
alienus.
Naturalem
Chymiam
volumus,
quae
potentias
naturae
sequatur,
iisque
se
accommodet,
non
magicae
superstitionis
assertricem
artem,
non
cabalisticas
naenias
&
daemoniorum
euocationes.
Spiri¬
tus
aliis
adminiculis
solicitantur
de
quibus
Theologia,
&
daemonica
illa
magorum
professio.
Ita
er¬
go
se
res
habet,
Chymicum
coadunare
&
componere
vel
seruitii
causa,
vt
quaedam
compositiones
fi¬
ant
idonea
principalium
operum
instru
menta,
veluti
quando
facit
aquas
gradatorias,
soluentes,
coele¬
stes,
etc.
Vel
vt
exhibeat
έργον
suae
artis
perfectum
intentione
principali,
siue
illud
postea
saluti
huma¬
nae
contra
morbos
affectionesque
praeter
naturam
ministret:
Siue
adminiculum
sit
vitae
humana
ad
necessitatem,
vel
ornamentum.
Illo
consilio
egregia
medicamenta
sunt
excogitata
ad
anteuerten¬
da
mala,
vel
propulsanda:
aliquando
&
nutrimenta,
confortantiaque
in
omni
genere
praesentis
vel
imminentis
imbecillitatis,
vbi
excellunt
illa,
quae
totam
naturam
sartam
tectamque
contra
venena
quaelibet
praestant
gestando,
assumendo.
Hoc
fine
assecutus
est
Chymicus
praesidia
vitae,
&
ornamen¬
ta
externa,
veluti
cum
gemmarum
simulacra,
&
metallorum
varias
misturas
inuenit
ad
pulpita
tem¬
plorum,
&
aularum,
splendidarumque
aedium
tabulata
exornanda:
cum
inopiam
vitę
subleuat
admi¬
niculis
licitis
ex
metallorum
transmutatione,
qua
se
Musae
olim
contra
tyrannorum
furores
auato
rumque
hominum
insidias
sustentarunt.
Sed
non
est,
vt
de
singulis
hic
loquamur.
In
practicis
sese
of¬
feret
magna
copia
magisteriorum
&
essentiarum
talium.
CAPVT.
VI.
Quibus
artificiis
coadunatio
perficiatur.
VT
ex
multis
inter
se
discrepantibus
vnum
fiat,
praeparatio
tum
alias
requiritur,
tùm
maxime
in
Chymia,
quae
artis
arcanę
ingeniosissimaeque
existimatione,
excellens
quid
promittit.
Non
id
di¬
cimus
tantùm,
quod
in
popularibus
mistionibus
pręcipitur,
studendum
esse,
vt
res
iungendę
sint
mi¬
stiles
possintque
exacta
ratione
in
quandam
substantię
homogeniam
per
quandam
partium
comminu¬
tionem,
vel
vt
aliqui
voluerunt,
ad
minima
redactionem
coire:
Magis
enim
mistilia
sunt,
quę
diuisibilia
magis
possintque
tota
totis
exquisite
confundi,
vt
duo
liquores
symbolici:
deinde
vt
sint
genere
eadem,
spe¬
cie
contraria,
obtineantque
qualitates
actiuas
passiuasque,
quibus
se
tangere
&
agere
patique
mutuo
queant:
Quę
interdum
lectione
magis,
quam
pręparatione
ingeniosa
constant:
Sed
omnino
vt
electio
ad
scopum,
&
praeparatio
Chymica
singulis
afferat
propiorem
congrediendi
potentiam,
quam
plaera¬
que
ante
in
abstruso
habebant,
nec
nisi
in
actum
euocata
compingi,
inque
vnum
conflari
recte
po¬
terant.
Nam
Chymicus
aliquando
quidem
etiam
externo
contactu
iungit,
sicut
magnes
ferrum
libi
associat,
&
aurifex
bractea
aurea
inducit
argentum
hydrargyri
interuentu:
Verum
interiores