345
De
Compositionibus.
to
pernicies
Durionum;
Theriaca
quorsum
miscetur
praecipitato?
Illa
si
bona
est,
purgantibus
adimit
motum
vacuatorium.
Dictum
est
frenare
inhibereque,
non
tollere,
nisi
re
destructa,
quomodo
interit
concha
vini
confusa
mille
amphoris
aquae,
&
interitu
simul
vim
perdit.
Nihilominus
tamen
si
deleteria¬
res
fuit,
suspicio
manet.
Quocirca
cum
Paracelsus
adiecto
halonitro
corrigit
arsenicum
crystallinum,
halitu
copioso
excitato
dissipatur
quidem
venenositatis
acumen,
sicut
cum
serpentes
assantur
vel
eli¬
xantur:
sed
cum
non
quoduis
in
quodlibet
abeat,
verum
in
determinatum,
quod
interdum
vires
reci¬
pit,
vt
atramentum,
seu
per
se,
seu
in
sublimato
etiam
represso
&
domito
(vel
vt
antimonium,
quod
item
redit
ad
ingenium)
tales
compositiones
non
sunt
satis
tutae,
si
per
se
in
ventrem
sint
demittendae.
Alia
ratio
est
Theriacae,
quod
constat
mundi
libera
experientia,
quo
furiosior
fuit
ille
Paracelsicus,
qui
confictis
criminibus
eam
voluit
excutere
ex
manibus
hominum,
&
sua
deliramenta
substituere,
male
in
hoc
secutus
magistrum
Paracelsum,
cui
aliquando
multum
fiduciae
est
in
ista
compositione.
Verum
haec
paucis
attigisse
sufficiat.
De
aliis
coadunationibus
per
conglutinationem,
&
similia,
non
est,
vt
dieamus.
Monendus
sal¬
tem
tyro
est,
vt
diligenter
attendat,
quid
cui
allinat,
ne
more
Aegyptio
aut
Persico
eultellos
floresque
i¬
venenet
in
detrimentum
humanae
salutis.
Itaque
&
incrustatores
debent
esse
circumspecti,
&
qui
vapo¬
ribus
halitibusque
peragunt
misturas.
Sed
vt
delicias
physicas,
floresque
perspateticos
nonnihil
contemplemur,
&
argutis
quoque
in¬
geniis,
quod
placeat,
proponamus,
in
palaestram
producimus
diuisionem
coadunatorum
seu
composi¬
torum
in
separabilia
&
inseparabilia,
cùm
non
loquamur
de
compositione
formarum
qualitatumque
in
materia
esse
natarum;
sed
mistilibus
substantiis
materiatis,
quanquam
Paracelsici
adeo
delirent,
vt
nihil
materiatum
aut
corporeum,
quodque
alterari
&
pati
à
contrarietatibus
elementaribus
possit,
ad¬
mittant,
sed
meras
formalitates
proprietatesque
ad
rauim
vsque
inculcent,
quos
Anticyras
ire
recte
iusserimus.
Ne
separari
posse
composita
negemus,
magnis
argumentis
obtineri
posse
persuasum
est
nonnullis.
Aut
enim
componendo
interitus
fit
simplicium,
aut
saluis
mistura.
Quod
interit,
nullam
constituit
compositionem,
nec
homogeneam,
nec
heterogeneam.
Quomodo
enim
totum
sit,
cuius
partes
non
sunt?
Manent
ergo
partes,
potentia
quidem
per
se
suae
naturae,
sed
actu
sub
iure
&
foedere
naturae
nouae
per
mistionem
contemperationemque
productae.
Talia
quae
sunt,
omnia
separationis
potentiam
retinent,
adeo,
vt
etiam,
quae
natura
miscuit
inimitabiliter
homini,
tandem
resoluantur,
aut
vi
corrumpente,
aut
naturali
putredine,
quo
fiente,
quodque
simplex
ad
suam
redit
classem,
dissipato
termino.
Hoc
etiam
in
sacris
literis
celebre
est,
reuerti
ad
sua
principia
partem
compositionis
quamli¬
bet.
Illud
ipsum
in
quolibet
misto
per
artem
procurant
Chymici,
dum
non
tantùm
elementa
educunt,
sed
&
substantiales
partes
interioris
craseos,
quae
principiorum
dignantur
appellatione.
Si
id,
quod
Deus
&
natura
composuit,
resolubile
est
in
sua
prima,
nec
Chymicus
obtinet
potestatem
sublimio¬
rem;
consequens
est,
aut
separabile
esse
omne
eius
compositum,
aut
opere
nullam
mistionem,
sed
ge¬
nerationem
corruptionemque
prodiisse,
in
quibus
non
redit,
ex
quo
corruptum
aut
generatum
quid
est,
nisi
κατ’
αναλογίαν
και
?ύος:
veluti
ex
carne
bouis
non
exit
gramen
id,
quo
pridem
est
pastus;
&
si
ex
corrupta
nascitur,
non
est
idem
specie,
sed
genere.
Plura
possunt
contra
illud
dogma
excogitari;
ve¬
rum
libasse
haec
oblectamenti
causa,
quia
varietas
&
digressio
ad
liberaliora
delectat,
sufficit,
vt
paucis
philosophemur.
Ingens
est,
&
vltra
omnem
diffidentiam
Dei,
sacrarum
literarum,
naturaeque
authori¬
tas.
Hanc
primum
excutiamus.
Scite
admodum
disputat
apud
Platonem
Timaeus,
mundum
à
suo
fabro
ex
omni
igni,
aëre,
aqua,
terra,
ita
esse
compositum,
vt
nullam
cuiusquam
istorum
partem
aut
vim
extra
reliquerit,
idque
ea
ra¬
tione
fecerit
primum,
vt
totum
hoc
animal
quam
maxime
perfectum
ex
perfectis
partibus
esset:
Dein¬
de
vt
vnum:
postremo,
ne
quis
ipsum
morbus
aut
senectus
attingeret;
quia
viderit,
eam
esse
naturam
corporis,
vt
importuna
caloris,
frigoris,
aliarumve
rerum
nimis
vehementium
accessione
laedatur,
&
in
morbos
seniumque
depulsum
deficiat:
legantur
&
reliqua,
quibus
ρμμα
factus
mundus,
animam
dicitur
accepisse
ex
eodem,
altero,
&
substantia
diuidua
indiuiduaque
compactam
(seu
ex
consenta¬
neo,
dissentaneo,
veroque
immutabili
in
definitione
&
diuisione
commistam.)
Hunc
mundum
Plato
aeternum
duratione
statuit,
vtpote
qui
non
possit
resolui,
siue
corpus
spectes,
siue
animam,
siue
totum
compositum,
nisi
voluntate
potestateque
eius,
qui
composuit.
Inde
molliter
sequitur,
hominem
non
posse
mundum
reducere
in
sua
principia,
nisi
voluerit
Deus.
Quocirca
non
omnium
compositorum
mistionem
in
sua
potestate
habebit,
siue
Dei
fatum
respicias,
siue
natutam.
Quaere
iam,
si
totum
sol¬
uere
nequit,
num
partem
possit
propria
virtute,
nisi
reu.
Quae
ars
compegit,
vt
architectonica,
quia
rationes
magister
intelligit,
retexi
in
componentia
membra
posse,
non
difficulter
donamus,
quan¬
quam
non
de
omni
artis
opere
id
donemus.
Sed
secus
se
res
habet
in
operibus
naturae.
"At"
inquis,
"mistum
ex
elementis
in
eadem
reuertitur,
putredine
vel
corruptione
violenta,
idque
solidum
&
confessum
est
in
tota
doctrina
naturali.
Quocirca
Aristoteles
ex
eo
tanquam
manifesto
comprobauit
quatuor
in
mistis
naturas
esse."
Secundum
quid
inquimus,
id
ita
se
habent;
si
exempla
perfectorum
consideres,
nec
imperfecte
fortuitoque
congluti¬
natis
inhaereas.
Quam
terram
illi
destructores
ex
misto
producunt:
mista
adhuc
est,
egetque
magna
fide
ad
demonstrandum
ex
taliter
existente
compositionem
primum
factam
esse.
Chymici
quoque,
qui
olea,
aquas,
sales,
terras,
ex
plurimis
mistorum
generibus
extrahunt,
segregantque,
non
possunt
liquido
cuincere,
ista
singula
ante
mistionem
sic
extitisse,
multo
minus
demonstrare
illa,
quae
pro
simplicibus
habent,
vere
simplicia
esse.
Sal
certe
&
oleum,
&
terra
extracta
separataque
&
mista
adhuc
sunt,
&
vires
misti
habent,
nec
aliter
de
aqua
statuendum
est.
Imo
si
iterum
componas,
non
efficies
mistum
prius,
ne
omnibus
quidem
viribus
humanis,
quod
argumento
est,
longe
aliter
composuisse
naturam,
quam
tu
putas:
&
per
consequens,
tuam
resolutionem
non
esse
veram
in
partes
componentes,
sed
in
eiusdem
misti
membra
diuerse
affecta,
quae
possunt
analogia
quadam
elementis
comparari;
sed
ideo
non
sunt
illa
prisca
elementa,
vt
tu
iudicas.
Ne
Ggg.
4
Theriaca
mithrida¬
tium
El.
de
ouo
à
quo¬
dam
Para¬
celsico
flagel¬
lata.
Quae
per
pu¬
tredinem
exeunt,
non
sunt
elementae
primae
com¬
positionis
u¬
niuoca,
sed
analoga,
id
quod
arte
demonstra¬
tur,
cum
ex¬
cipiuntur
vasis.