Cap.
19.
347
De
Compositionibus.
"Atqui,
inquies,
ipse
conditor
peccato
polluti
hominis
corpus
in
terram
reuerti
iussit,
quod
ante
erat
ex
terra
factum."
lmo
vero,
inquimus.
Oraculi
fidem
ductumque
sequimur:
sed
illa
terra
non
est
simplex
elementum,
&
expers
misturae.
Itaque
etiam
certum
est,
licet
corpus
nostrum
consumatur,
desinatque
humanum
esse,
ta¬
men
nos
resurrecturos,
&
in
his
membris
Deum
cum
lobo
visuros,
quod
Chymici
possunt
explicare
per
balsameam
naturam,
quae
occultatur
specie
terrae,
nec
dissoluitur,
sed
saltem
separatur
à
crassis
ele¬
mentis
per
putredinem,
siue
in
reliquiis
subsistat,
siue
alio
concedat.
Id
artis
studio
potest
comprobare,
Aristoteles
putredinem
aliquando
causam
esse
nouae
consistentiae,
non
ignorabat,
cum
intueretur
ver¬
mes
plantasque
ex
putrefactis
emergere,
humido
nimirum
natiuoque
calido
iterum
comprehenso
in
ma¬
teriae
parte
concocta
Sed
vtut
se
haec
habent,
exempla
testantur,
quaedam
inseparabilia
esse
post
coalitio¬
nem
internam,
siue
omnino
non,
siue
difficulter
separari
queant,
illudque
maxime
defendunt
philosophi
chymiei
exemplo
tincturae
pérfectae,
in
sua
arte,
in
qua
totum
citius
interit,
quam
in
partes
commistas
secedat.
CAP.
VIII.
De
formis
coadunationum
per
typum.
VT
vnio
fiat
substantiarum
&
virtutum
homogenea
omnino,
vel
apparenter
ad
aliquam
similitudi¬
nis
speciem
&
ornatum,
variae
sunt
excogitatae
methodi,
quibus
tamen
non
omnibus
solenniter
vti¬
tur
Chymicus,
quem
adeo
vafrum
versutumque
esse
oportet,
vt
nonnunquam,
non
quidem
necessitatis
causa,
alioquin
imperfectam
haberet
artem,
quae
non
in
se
omne
sui
praesidiùm
και
το
αυταρκες
contineret,
adeoque
τὸ
τέλειον
nisi
alienis
adminiculis,
non
posset
assequi,
sed
varietatis
proque
circumstantia
extempo¬
ranee
seu
perfunctorie
ad
alias
artes
respiciat,
easque
in
praxi
consociet,
non
recusaturas
manus
auxilia¬
trices.
Quoniam
autem
id,
quod
vnire
studet,
aut
continuum
est,
aut
discretùm,
hoc
est,
extenuatum
ra¬
refactumque,
quod
in
oppositum
tendens
crassum
densumque
euadit,
vel
omnino
concretum
&
coagula¬
tum:
aut
segregatum
partibus
per
se
concretis:
duo
summa
genera
coadunationis
emergunt,
quorum
vnum
σύγκρισις,
alterum
σύνθεσις,
coagulatio,
compositio,
quibus
vocibus
perspicuae
distinctionis
do¬
ctrinaeque
gratia
ita
iam
vtimur,
non
ignorantes
καταχρήσεις
καὶ
τροπολογίας
saepenumero
euenire,
modoque
genexaliter
dici
coagulationem
solutioni
cuilibet
oppositam,
modo
specialiter
concretionem
eam,
quae
fit
coagulo.
Vtrumque
genus
in
societatem
communem
recipit
efflationes
vel
expirationes,
quae
Philo¬
sopho
sunt
exhalationes
euaporationesque,
seu
ἀναθυμιάσεις
καὶ
ἐξατμίσεις,
sine
quibus
nec
calor
nec
frigus
terminationem
suam
potest
absoluere,
vt
hac
quoque
in
parte
verum
sit,
quod
Aristoteles
scripsit,
nihil
fieri
ex
roris,
seu
natura,
seu
arte,
siquidem
ex
materia
inelaborata
fit.
An
sit
tertium
quoddam
agens,
quod
omnia
simul
inuoluit
comprehenditque,
&
ita
cogit;
vt
ne
minima
quidem
aura
subterfugiat,
suo
loco
quaeremus.
Nunc
satis
est
arbitrari
chymicos
tale
quoddam
esse,
fierique
expirationes
in
omni
ge¬
nere,
licet
non
omnibus
exemplis.
Est
&
alius
comes
in
obsequium
vtrique
paratus,
nempe
efformatio,
vel
effigiatio,
qua
id,
quod
vnitur,
certam
adipiscitur
formam
ex
arte,
quanquam
hoc
non
sit
perpetuum,
sed
interdum
sinatur
coire
quouis
modo,
seu
τυχή/GR],
prout
euenerit
obiter.
Sed
coagulatio
cum
compe¬
scat
vagabundam
interminatamque
fluxilitatem
corporum
spiritalium,
vel
liquidorum,
sitque
ob
id
coad¬
unatio
substantiarum
fluidarum
cum
termino,
quo
adimitur
licentia
vagandi,
&
ad
modum
corporis
reuocatur,
quodammodo
fixionem
sibi
vendicat,
quae
tamen
non
est
solius;
vtpote
cuius
vis
sit
in
plura¬
opera
dispersa,
interimque
etiam
coagulationem
attingat,
idque
principalius.
Est
enim
fixio
etiam
in
compositionibus,
sed
minus
excellens.
Est
alia
relata,
alia
vltima.
Quoduis
enim
ex
laxo
raroque
&
vo¬
latico
ad
consistentiam
stabiliorem
redactum
fixum
potest
dici:
sed
absolute
fixum
illud
est,
quod
non
amplius
potest
moueri,
&
volatile
fieri,
cui
proximum,
quod
non
nisi
difficulter,
aut
quod
in
certo
ge¬
nere
omne
examen
constanter
tolerat;
sicut
aurum
in
genere
metallico,
&
lapis
physicus.
Porro
coagu¬
latio
concretione
constat,
&
congelatione.
Nec
turbabitur
tyro,
licet
videat
haec
nomina
vel
aliter
vsur¬
pari,
vel
etiam
vim
suam
compositionibus
communicare,
esseque
cum
incorporationibus,
colliquatio¬
nibus,
aliísque
etiam
concretionem.
Propria
forma
&
definitionis
ratione
distinguitur,
&
sic
ad
se
trahit
sua
exempla,
quatenus
in
ipsis
est
concretiò,
quam
vocamùs
coagulationem
corporis
distenti
rarique
ad
vnitatem
substantiae
spissae
addensataeque,
quo
pacto
ex
liquoribus
facimus
succos
inspissatos,
ex
lacte
bu¬
tyrum
&
caseum
itaque
deinceps
in
congeneribus.
Vocant
vulgo
inspissationem,
addensationem,
aut
pro¬
arbitratu.
Aristoteli
concretionis
vox,
chymicis
generice
coagulationis
placuit,
vt
sic
haec
duo
conspirent
generis
&
speciei
familiaritate,
quanquam
ille
sic
loquatur
per
interpretem
Latinum,
quod
Gręco
erat
συμπηξις,
non
rato
&
haec
generalioris
vsus.
Nam
&
congelationem
complectitur,
vt
sit
commune
opus
caloris
&
frigoris,
atque
eius,
quod
tacitam
vtriusque
vim
continet.
Sed
nos
sequamur
institutum
praesens
euidentis
disciplinae
causa,
&
congelationi
aliud
Graecum
accommodemus,
quale
fuerit
κρυστάλλωσις,
vn¬
de
in
practicis
crystalli,
non
ignoti
Chymico
Doctori:
sed
particularius
hoc,
nisi
κατ'
ἐξοχὴν
sumtum
non
satisfacit
significato.
Si
libet,
παγιότης
vel
παγίωσις
appelletur,
quod
soliditatem,
firmitatem,
fixitatemque
signat;
qualis
est
in
congelatis,
quae
παγετοί.
Potest
&
[GRκρυμότης]
vel
κρυμνότης
vocari.
Coadunationis
(συνενώ¬
σεως)
altera
species
σύνθεσις
vel
σύνταξις
est
actu
separatorum
seu
disparatorum
corporum
in
vnum
coag¬
mentatio.
Corpora
dicimus
κατ'
ἐξοχὴν,
quae
crassioris
sunt
consistentiae,
quam
corpulentiam
vocamus.
Aerea
enim
&
liquida
rarefacta
spiritualiora
sunt,
&
pertinent
ad
classem
antecedentem,
quae
tamen
ab
hac
differt
homogenea
attenuatione
magis,
quàm
corpulentia
mistilium,
cum
&
in
hac
possint
esse
flu¬
xilia,
sed
heterogenea.
Constat
ingressione
&
coaptatione.
Ingressionis
vox
notissima
est
in
penetralibus
chymicis;
significatque
penitiorem
insinuationem,
qua
subtile
&
acutum
beneque
terminabile
terimino
alie¬
no
irtepit
in
alterum,
seque
penitus
ei
iungit;
idque
non
taro
inseparabili
amoris
&
constantiae
nexu.
Graecis
παρείσδυσις
est,
ex
παρεισδύω,
quod
est,
insinuo
me,
&
irrepo
penitus,
omnesque
angulos
peruado,
quod
subti¬
lissimi
liquores,
olea,
spiritusque
facere
solent
assumti,
vel
foris
admori.
Ita
qui
oleum
succini
potant,
aut
iuni¬
perinum,
omnia
membra
narrant
penitus
ab
illis
occupari:
sic
plumbum
hydrargyrus
subit.
Erit
itaque
ingressio¬
penitior
cum
penetratione
totali
commistio
propter
penetrantis
diuisibilitate
subtilitatemque,
qua
etiam
per¬
poros