413
353
De Compositionibus.
Altera res est liquor, aqua, lac, oleum, aër, & similia, quanquam saepius nomine potius, quàm sub¬
stantia variet, & aër appelletur liquoris, subtilitatisque aereae & penetrantis causa: oleum vero adhae¬
rendi constanter facultate. Oportet enim vt liquor inceratione iungendus sit rei familiaris, qualis est
aqua stillatitia, & oleum separatum à fecibus & sale: quae repurgata iterum componuntur, vt fiat essen¬
tia chymica composita, & clissus. In mercurialibus mercurius dicitur, veluti in metallicis, quibus argen¬
tum viuum tam est amicum, vt depuratis promtissime iungatur, sique recte praeparata fuerint, non tan¬
tum essentiae visciditate oleosa cohaereat, sed & amore magnetico. Vnde est illud mysterium inceratio¬
nis arcanae. Mercurium fixum & calcinatum arte, absque vllo alieno per se solum igne suo & externo
libentissime recipere mercurium volaticum, qui ex eadem radice prodiit, & non aliter fieri, ac si quis
glaciem pulueratam aquae guttis imbiberet, vnde existit talis consociatio, vt separari postea nunquam
queant. Quando vero hic consensus in incerandis non est, non coalescunt firmiter. Itaque & tales conge¬
lationes inceratiuae potius aequiuocae vel analogae iudicantur, quàm verae. Et est in his quoque obseruan¬
dum, vt non extreme aduersa inter se iungantur, sed symbolum habentia. Non enim coit calor cum fri¬
gore, ignis cum aqua: sed reducta ad familiaritatem & potentiam societatis propiorem. Difficilime oleum
aquae immiscetur, & si aliquando recipitur, non tamen constanter perseuerat. Ita qui gummi pinguia
incerare velit aquis aduersis, infeliciter laborabit. Porro aquosae seu liquidae parti attribuitur volatica
natura, & tamen talis, vt figi per fixum, ab eoque pati possit. Nam compositioni proposita est vnio ex mul¬
tis separatis. Illa fieri vere non potest, nisi inter tangentia agentiaque mutuo, & patientia, quę fundamen¬
ta Phelosophus quoque in mistione requisiuit. Qui ergo incerare vult quàm constantissime, ei & familia¬
ritas naturarum est attendenda, & potentia agendi patiendique ad vnum homogeneum, in quo omnes
partes sub vna forma & virtute firmiter coalescant, De analogis iudicium est simile. Idem quidem eidem
maxime est simile & familiare, sique plane nihil discriminis est, nisi quod alterum ab altero tanquam ho¬
mogenea parte separatum est, nihil fit memorabile in vnione, vt cum vini poculum miscetur alteri eius¬
dem generis. At si ita sunt eadem, vt genere proximo conueniant, affectionibus vero differant in specie,
nec remotissime sint alienata, sed proxima potentia conniueant, vt aurum philosophicum, & lac virgi¬
neum, iam inceratio validissimum assequitur effectum: & tunc patitur alterum aeque ac alterum, fitque
communitas consensusque ex alienatione & dissensu, quae obseruanda sunt tyroni, qui vult in philoso¬
phiae chymicae arcanis versari, vt de vera inceratione non aliter statuat, quàm fieri eam debere ad exem¬
plum calei & lactis proprii: glaciei & aquae: auri & hydrargyri: salis & muriae propriae: mercurii coa¬
gulati per se sine vllo peregrino, & eiusdem ex eadem radice fluidi solutique.
Efficiens incerationis internum est & externum. Nam in hoc opere natura cum arte concurrit.
Internum dicitur vis agens, calorque connatus, seu ignis internus, cui naturarum propensio asti¬
pulatur.
Agens externum est calor, siue Solis, siue cinerum, quem oportet siccum esse, non humidum. Hic
enim magis soluit & putrefacit: ille coagulat. Deinde tam temperato gradu adhiberi debet, vt volaticum
à fixo non abeat, sed constanter inhęreat, seseque indies magis magisque insinuet, & ad modum per sic¬
citatem redactum, partes fixi tanquam vinculo vndiquaque comprehendat, & sibi agglutinet. Hoc dum
sit, quia humidum magis magisque definitur, in progressu operis calor quoque augeri nonnihil potest,
donec ad vltimum fixionis & caloris perueniatur. Nam semper obtinemus hoc vna operatione, quia
terra non potest confertim bibere totam quantitatem liquoris. Itaque crebra repetitio ad septenarium
vsque, vel vlterius requiritur, pro ratione naturarum, & proposito scopo, Sic fixum soluitur, & solutum
figitur simul mutua actione & passione, operantibus actiuis.
Sunt & instrumenta externa, vt tabulae marmoreae, mortaria, catini, & huiusmodi. Nam aliquan¬
do opus peragitur in tabula, aliquando in crusibulis, vel phiolis dictis, & similibus, in quibus animad¬
uertendum est, si res sit alicuius pretii, exactique magisterii, non operis tumultuarii, vt in nutritionibus
pharmacopoeorum, vitra debere concludi, ne quid expiret. Ita enim in fundo retinetur liquor volati¬
cus, cogiturque ingredi. Aliqui eleuationem cauent superius admisso frigore. Sed satius est caloris tan¬
tum dare, vt non sublimari separarique possit humor: postea vase angusto, & vix tertia parte vacuo, totum
coercere, hermetica signatura adiecta. Et hoc obseruatur in inceratione arcana, in caeteris analogum.
Forma operis facile intelligitur. Terra (calx, cinis, vel quoduis incerandum, vt tabula crystallina
puluerata) infertur in catinum. Liquor diuiditur, & extra ignem paululum irroratur, quantum combi¬
bi potest, ita vt sitis aliqua relinquatur, & eo auidius sorbeatur humor. Non enim ad satietatem inge¬
renda potio est, multo minus ad superfluitatem.
Quantitas generali lege contenta est, aestimaturque iudicio magistri. Nam quaedam terra magis
sitit, quaedam minus. Est alia copiosior, alia paucior: alia magis ignea, quae struthionico ventre digerere
plurimum potest: alia magis aerea, quae pauco alimento contenta est, vt Chamaeleon. Hae differentiae
non in diuersis tantùm notantur, sed & in vno, quod diuersis coctionibus diuersimode est affectum,
Hinc in initio lapidis cauta parcaque admodum est inceratio: sed in progressu liberalior, quod vnum
est ex arcanis disciplinae. Cùm pabulum instillatum est, clauditur vasculum, siniturque irrepete liquor
extra ignem. Non enim statim ad calorem ponitur. Cùm sese insinuauit, quod biduo, plus minus, eue¬
nit: iam admouetur calor vsque ad vnionis complementum. Tunc recluso carcere, nouus praebetur ci¬
bus, itaque porro vsque ad finem. Saepius enim est voluendum idem saxum, donec adolescat foetus.
Tam enim vafri sunt isti philosophi, vt totam rem transforment in allegoriam infantis educandi, cui
quantum corpore, calore & virtute crescit, tanto plus alimenti est subministrandum. Aliqui volunt abs¬
que vlia vitri reclusione ad finem perducendum esse opus, qui quidem indicant, totùm nutrimentum
simul & semel proponendum esse, vt inde commutet, quantum potest. Sed nec negligendum est eo¬
rum consilium, qui cauere iubent, ne submergatur incerandum, sique naturam eorum, quae crescunt
per
Hhh 2