Lib.
9.
c.
38.
39.
41.
354
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
V.
per
nutritionem,
contemplamur,
hoc
potius
est
sequendum.
Obruitur
enim
&
extinguitur
calor
in¬
ternus
copia
humiditatis
abundantis,
&
debet
esse
proportio
inter
agens
&
patiens,
qua
absente
de¬
structio
sequitur
potius,
quàm
generatio,
aut
plane
inhibetur
motus.
Veruntamen
qui
nolunt
phiolam
reserari,
potius
ad
vnum
actum
imbibitionis
respiciunt,
&
primam
absolutionem.
Cum
enim
terra
suum
humorem
primo
recepit,
non
interpellandus
est
motus
conuersionis
vsque
ad
finem.
Tunc
autem
idem
opus
denuo
repetere,
arti
non
aduersatur,
imo
id
facere
cogimur,
modo
medicinam
perfectam
cupimus,
Fines
incerationis
sunt
plures.
In
genere
spectatur
vnio
incerati
&
incerantis:
in
specie
talis
disposi¬
tio
&
contemperatio,
vt
instar
cerae
fluat
totum
absque
separatione.
Principaliter
itaque
etiam
homogenea
totius
proposita
est,
in
qua
fixum
conciliatum
sit
cum
volatico,
&
hoc
iterum
cum
fixo,
vt
vtrinque
emersent
vna
natura
duorum
particeps,
sine
separatione,
Consequentes
fines
sunt,
mollefactio
terreni,
determinatio
liquidi.
Ingressio
aequalis
&
symbo¬
lica,
balbutiensque
tinctura:
omnino
incerando
componimus,
figimus,
soluimus,
calcinamus,
emollimus,
irrigamus,
alteramus
virtute
interna,
&
medica,
ad
vsus
pharmaceuticos
&
oeconomicos.
Vicina
incerationi
est
sublimatio,
qua
volaticum
à
fixo
tam
saepe
sublimatur,
donec
&
ipsum
figa¬
tur,
maneatque
in
imo,
vt
in
hydrargyro
sublimato,
&
sale
ammoniaco,
&
similibus.
Quidam
ita
intelle¬
xerunt
philosophiam
mysticam
de
lapide,
quia
praecipi
tale
quid
audiuerunt.
Hinc
Paracelsus
magne¬
siam
quandam,
&
philosophicum
mercurium
docuit
conficere,
saepius
sublimato
à
metallis
perfectis
hydrargyro,
donec
mollescerent
fluerentque
ad
candelam,
vel
in
lamina
candefacta.
Simili
arte
alii
subli¬
matum
hydrargyrum
excarnificarunt;
sed
spe
vana:
siquidem
lapidis
tincturam
ita
assequi
studuerunt.
Ad
alia
talis
labor
fecerit
sane:
sed
ad
magisterium
perfectum
plane
est
inutilis.
His
cognitis,
tyro
facile
intelligere
poterit,
quae
passim
de
inceratione,
imbibitione,
nutritione,
impraegnarione,
impinguatione,
&c.
apud
Chymicos
nartantur.
In
Philosophorum
Rosario
dicitur,
REDVCERE,
esse
incerare
&
impinguare,
&c.
nimirum
intricata
phrasi.
Vult
enim
reductionem
are¬
factae
&
exhaustae
terrae
fieri
per
incerationem,
qua
liquor
&
oleum
restituitur
suo
corpori,
vt
quod
mor¬
tuum
erat,
reuiuiscat,
animamque
recipiat.
Quocirca
idem
negotium
comparatur
etiam
pluuiae
irriganti
terram
aridam,
&
resuscitationi
corporis
mortui
per
animae
coelitus
immissionem.
Mercurius
mortifi¬
catur
per
res
acutas,
hoc
est,
per
vitriolum,
salem,
acetum,
&
similia:
deinde
per
animantem
calorem
re¬
uocatur
in
vitam,
iterumque
per
se
occiditur:
&
secundo
per
animę
infusionem
seu
incerationem
exusci¬
tatur.
Hinc
διφυης
dicitur,
bis
genitus,
bis
occisus,
geminae
naturae,
etc.
Alii
tamen
priorem
modum
vitae
&
morti
comparant,
posteriorem
conceptioni,
generationi,
educationi,
etc.
CAP.
XIII.
De
Infectura.
AD
imbibitiones
pertinere
infecturas,
populo
potius
commendatas,
quam
in
arte
seruatas,
tum
res
testatur
ipsa,
tum
Pliniana
explicatio
comprobat.
Ita
enim
ille
nobilissimam
infecturam
ex
purpurae
sanguine
vel
floribus
describit:
"In
tingentium
officinis,
purpuris
legitimo
captis
tempore"
(post
canis
ortum,
vel
ante
tempus
vernum,
antequam
foetificent,
cum
fluxos
succos
in
foetura
habeant)
"exemtis
venis"
(si
sint
maiores:
nam
minores
trapetis
franguntur)
"addi
salem
necessarium
est
sextarios
ferme
in
libras
centenas.
Macerari
triduo
iustum.
Quipte
maior
vis
tanto,
quanto
recentior.
Feruere
in
plumbo:
singulisque
aquae
amphoris
centenas
atque
quinquagenas
medicaminis
libras
aequari,
ac
modico
vapore
torreri,
&
ideo
longinquae
fornacis
cuniculo.
Ita
despumatis
subinde
carnibus,
quas
haesisse
veni¬
necesse
est,
decimo
ferme
die
liquatis,
cortina
vellus
elutriatum
mergitur
in
experimentum:
&
donec
spei
satisfiat,
vnitur
li¬
quor.
Rubeus
color
nigrante
deterior.
Quinis
lana
potat
horis,
rursusque
mergitur
carminata,
donec
omnem
EBIBAT
sanim:
Buccinum
per
se
damnatur,
quoniam
fucum
remittit.
Pelagio
admodum
alligatur,
nimiaeque
eius
nigritiei
dat
austeritatem
illam,
ni¬
toremque,
qui
quaeritur,
cocci.
Ita
permixtis
viribus
alterum
altero
excitatur,
aut
astringitur.
Summa
medicaminum
in
libras
vellerum,
buccino
ducentae:
pelagio
centum
&
vndecim.
Ita
fit
amethysti
color
eximius
ille.
At
tyrius
pelagio
primum
satiatur
immatura
viridique
cortina,
mox
permutatur
in
buccino.
Laus
ei
summa
in
colorem
sanguinis
concreti
nigricans
a
spectu,
ideque
suspectu
refulgens.
Dibapha
purpura
dicebatur,
quae
bis
tincta
esset,
veluti
magnifico
impendio,
qualiter
nunc
omnes
pene
commo¬
diores
purpurae
tinguntur.
In
conchyliata
veste
caetera
eadem
sine
buccino,
praeterquam
ius
temperaturae.
Atque
pro
indiuiso
huma¬
ni
potus
excremento
dimidia
&
medicamina
adduntur.
Sic
gignitur
laudatus
ille
pallor
saturitate
fraudata,
tantoque
dila¬
cidior,
quanto
magis
vellera
esuriunt.
Non
satis
est
abstulisse
gemmae
nomen
Amethystum.
Rursum
absolutus
inebriatur
Tyrio,
vt
sit
ex
vtroque
nomen
improbum
Tyriamethystus
simulque
luxuria
duplex.
Et
cum
confecere
conchylia,
transire
melius
in
Tyrium
pu¬
tant.
Poenitentia
hoc
primum
debet
inuenisse,
artifice
mutante,
quod
damnabat.
Inde
ratio
est
nata.
Votum
quoque
factum
est
è
vitio
portentosis
ingenijs,
&
gemina
demonstrata
via
luxuriae,
vt
color
alius
operiretur
alio
suauior
ita
fieri,
leniorque
dictus:
quin¬
&
terrena
miscere,
coccoque
tinctum
tyrio
tingere,
vt
fieret
hysginum."
Haec
ibi
omnia
Plinius
in
exemplum
ingeniosa¬
rum
tincturarum
in
velleribus
&
lanis.
Fiunt
ea
arte
&
colores
pictoribus,
qualis
est
hodie
lacca
pictorum,
&
lutea
creta
ex
succo
cotyni,
etc.
Plinius
de
illis
agit
lib.
35.
c.
6.
"Purpurissum
fit
è
creta
argentaria,
cum
purpuris
pariter
tincta,
bibitque
eum
colorem
celerius
lanis.
Praecipuum
est
primum
feruenti
aheno
rudibus
medicamentis
inebriatum:
proximum
&
gesto
eo
addita
creta
in
ius
idem:
&
quoties
id
factum
est,
leuatur
bonitas
pro
numero,
dilutiore
sanie.
Quare
puteolanum
potius
laudatur,
quàm
tyrium,
aut
getulicum,
vnde
pretiosissimae
purpurae.
Causa
est,
quod
hysgino
maxime
inficitur,
rubrumque
cogitur
sorbere."
Similia
leguntur
in
tinctura
chrysocollae
lib.
33.
c.
5.
"Natura
est",
inquit,
"quae
li¬
no
lanaeve
ad
succu
bibendum.
Tunditur
in
pila,
deinde
tenui
cribro
secernitur,
postea
molitur.
Puluis
semper
in
catines
dige¬
ritur,
&
ex
aceto
maceratur,
vt
[unclear]
duritia
soluatur:
ac
rursus
tunditur,
deinde
lauatur
in
conchis,
siccaturque.
Tunc
tingitur
alumineschisto,
&
herba,
quam
Luteam
appellant,
pingiturque
ante
quam
pingat.
Refert
quam
bibula
docilisque
sit.
Nam
nisi
rapuit
colorem,
adduntur
&
Schytanum
atque
Turbystum.
Ita
vocant
medicamenta
sorbere
cogentia.
Cum
tinxêre
pictores,
orobi¬
tin
vocant,
etc."
Materias
itaque
Plinius
infectura
colorandas
proponit
lanas,
vellera,
linum,
cretas,
terras.
Lib.
22.
c.
2.
addit
lapides
&
parietes.
Nec
ignotum
est,
telas,
coria,
membranas,
chartas,
&
huiusmodi
multa
infi¬
ci.
Nos,
quia
hoc
loco
non
exempla
recitare,
sed
artem
communiter
explicare
quodammodo
decreuimus,
ex
illis
quaedam
documenta
colligemus,
&
cum
hodiernis
conferemus.
Sunt