355
De
Compositionibus.
Sunt
itaque
materiae
tingendae
vulgares
tum
illae,
tum
etiam
sericum,
bombycinum,
pili
anima¬
lium,
pennae
auium,
cornua,
ossa,
dentes,
conchae,
testudines,
ligna,
saccharum,
&
his
affinia.
Haec
vt
combibant
tincturam,
non
raro
praeparatione,
simplici
aut
multiplici
indigent,
qua
&
detergentur
à
sordibus,
fiuntque
tenera
&
auida
coloris
potandi.
Ita
vulgo
telas
laneas
pannosque
rudes
eluunt,
&
adiecta
cimolia
(quae
vim
smegmatis
nitrosi
habet)
à
pinguedine
immunes
reddunt:
setas
suillas
la¬
uant,
&
diluto
aluminato
coquunt:
pelles
obunctas
eluunt,
vngunt,
exprimunt,
expanduntque,
idque
operis
etiam
post
primam
tincturam
repetunt:
aliquas
pumice
prius
poliunt,
quàm
lauant:
ossa
alumi¬
nata
aqua
post
dulcem
coquuntur
&
raduntur.
Sericum
diluto
saponis
incoquitur,
panno
tamon
inuo¬
lutum:
post
lauatur
aqua
salsa;
hinc
dulci:
tandem
diluto
aluminis
immaceratur,
quo
facto
reuocatur
ad
dulcem,
salsum,
iterumque
dulcem:
atque
ita
vnumquodque
tingendum
pro
sua
natura,
ad
potan¬
dum
certis
rationibus
idoneum
reddunt,
vt
in
exemplis
est
videre.
Vt
eo
auidius
combibant,
medica¬
mina
adiiciuntur
non
tantùm
praeparantibus
liquoribus
interdum,
sed
&
maxime
coloribus
dilutisque
infecturae.
Ea
sunt
alcali,
cineres
varii,
vt
clauellatus,
fecum
vini,
tartari,
stercoris
captini,
ouini:
praeter¬
ea
sal
tartari,
tartarum
ipsum,
ex
tractu
simi
equini,
vrina,
lixiuia,
aqua
fortis,
alumen:
nonnunquam
vi¬
num,
vel
acetum,
vel
aqua
calcis,
solurum
aluminis,
cinis
cancrorum
vstorum,
&
huiusmodi,
quae
ab
in¬
fectoribus
priscis
Schytanum
&
Turbystum
sunt
appellata.
Variant
autem
&
haec
pro
tingendorum
di¬
uersitate.
Neque
enim
omnia
conueniunt
omnibus
seu
materiis,
seu
coloribus.
Hos
olim
in
mari
quae¬
rebant,
extractis
inde
purpuris
&
buccinis.
Sed
postera
aetas,
vt
loquitur
Plinius,
non
quaesiuit
in
pro¬
fundis
murices,
seseque
obiiciendo,
dum
praeripit
escam,
beluis
marinis,
intacta
etiam
anchoris,
scruta¬
ta
est
vada:
sed
stans
&
in
sicco
carpsit,
praeter
Galatiae,
Africae,
Lusitaniaeque
granum
coccum,
herbas,
quibus
Tyrium
&
Conchylium,
aliosque
omnes
colores
tinxit.
Herbas
istas
recensuit
lib.
21.
cap.
2.
nem¬
pe
rosas
coccineas
ad
purpuras
Tyrias,
dibapsasque
Laconicas:
deinde
violam,
ex
qua
lanthinus
&
ame¬
thystinus
color:
hinc
heliotropium,
maluam,
violasque
serotinas,
ex
quibus
sequitur
Conchylii
color.
Inde
sequitur
lutea
herba
amaranthus,
cyanus,
holochrysis,
&
reliquae,
quas
dicit
ab
Alexandri
Magni
aetate
inuento
Graecorum
in
eum
vsum
venisse,
haesisseque
apud
Latinos
seu
Italos.
Sed
vt
distinctim
proponantur
colorum
discrimina,
plaerique
flauo
tingunt
auxilio
cotyni
(sco¬
tanum
appellant)
croci,
luteae,
geni,
stellae
tinctoriae
(quae
&
flos
infectorius)
chrysonthemi,
etc.
Aiunt
&
Prasilium
citrinum
esse,
Fustet
dictum
Gallis,
ex
quo
aureus
color.
Creditur
coccygria,
vel
cotinus.
Miscentur
aliquando
acini
ligustri
croco:
aliquando
cortices
spinae
infectoriae,
aliarumque
quarundam
plantarum,
succus
item
Rhabarbari,
&
corticum
mali
punici,
&c.
tincturis
immiscetur.
Ruber
ex
genere
plantali
potissimus
est
in
cocco
ilicis,
granisque
bibinellae
Italorum
(quae
est
sanguisorba,
cuius
grana
purpurea
seu
sanguinea
macerantur
cereuisia,
donec
vermiculos
rubros
gi¬
gnant,
ex
quibus
color)
radicibus,
vt
putant,
adhaerentibus:
deinde
in
ligno
Prasilino
rubro,
Santalo
rubeo,
ligno
Pernambuco,
radice
Rubiae,
Anchusae,
Hylgino,
flore
papaueris
erratici,
mali
punici,
lapa¬
tho
rubro,
sanguine
draconis
arboris,
rosis
rubris,
coride
mompeliaca,
Heliotropio
tricocco,
vt
ait
Lo¬
belius,
cuius
granorum
succus
chartae
illitus
primo
viret,
postea
caeruleus
fit,
inde
purpureus:
quod
euenit
&
in
Pernambucanis
segmentis.
Aliqui
colorem
rubrum
purpureum,
qui
&
Tyrius,
ex
tomen¬
to
purpureo
extrahunt
ope
lixiuii,
eoque
postea
colorant
id,
quod
tunc
fieri
solet,
cum
deest
peregri¬
narum
tincturarum
materia,
assunt
autem
panni
vel
rasurae
tales.
Magna
etiam
succorum
copia
est,
vt
vuarum
nigrarum
Burgundiacarum,
rosarum,
Rhibium,
oxyacanthae,
mororum,
&
huiusmodi.
Ex
Ca¬
nariis
affertur
Orizelo
herba
puniceo
tingens.
Ex
Cypri
(quae
&
Alcanna
&
Ligustrum)
foliis
in
Aegy¬
pto
fit
puluis,
qui
cum
succo
citronum
rubro
tingit,
qui
color
conspicitur
in
iubis
&
caudis
equorum
Turcicorum,
vt
annotauit
Rhau
volfius.
Coci
colorem
rubrum
extrahunt
ex
panno
coccineo,
quem
Tornam
Solis
vocant.
Caeruleus
ex
eyani
floribus
est,
item
Heliotropii,
Iridum,
etc.
Praeterea
ex
Isatide
&
Pastello
(qui
tamen
color
purpureus
est
ad
violam
inclinans,
petiturque
ex
India
Occidentali,
vel
infertur
ex
Narbo¬
nensi
Gallia
puluis
eius,
vt
ait
Hollerius)
succo
acinorum,
ebuli,
sambuci,
ligustri
(quae
tria
interdum
commiscentur)
Indico,
(quod
tamen,
num
plantale
sit,
dubitant;
sed
adulterium
quoddam
eius
ex
plantis
sumitur)
viola,
hyacintho
caeruleo,
vel
violaceo
(purpureum
vocant)
succo
myrtillorum.
Vio¬
laceo
etiam
tingunt
Orisello
herba
Canariensi,
&
scobe
ligni
Pernambuccini,
&
Prasilii,
certa
nimi¬
rum
temperatura.
Mirifice
enim
variant
colores,
&
ex
aliis
in
alios
transeunt
arte
interdum
leuicula.
Viridem
praebet
succus
spinae
infectoriae,
petroselini,
graminis,
&c.
Bibliopegae
ex
Indico
&
auri¬
pigmento
temperant
viridem,
qui
transit
aetate
in
caeruleum.
Niger
vulgo
ex
corticibus
alni,
gallis,
&
similibus
elicitur,
adiectis
chalcanthosis,
&
cinere
cla¬
uellato.
Animalium
genus
excellentes
quidem
colores
praebet
infectoribus,
vt
purpureum,
rubrum,
vio¬
laceum,
conchysiatum,
etc.
ex
flore
purpurarum,
buccinorum,
succo
vermiculorum
cocci,
aut
grano¬
rum
sanguisorbae:
sed
minus
est
foecundum.
Minerae
amplissimam
spem
faciunt,
&
lucrum
etiam
propter
grauitatem
copiosum.
Inde
enim
praesto
est
viridis
&
caeruleus
ex
aerugine,
lapide
Lazuli,
argento,
plumbo
cinereo,
&
eius
vena,
etc.
Ru¬
ber
ex
sulphure,
cinabari,
ferro,
&c.
praesto
est.
Aiunt,
ex
nuper
inuentis
regionibus
terram
aduehi,
quę
sit
pro
cocco.
Mirum
ni
sit
minium
natiuum
Plinii,
seu
cinabaris
mineralis
natiua.
Tales
terrae
sunt
multae,
vt
rubrica,
ochra,
terra
coloniensis,
chrysocolla,
lazurium,
etc.
quae
pictoribus
inseruiunt,
Transit
&
ochra
in
rubricam,
multaque
alia
arte
mutantur.
Inde
&
niger
color
ex
ramentis
cotium
aquariarum
petitur.
Aureus
ex
auripigmento,
&
sic
de
caeteris,
de
quibus
suo
loco,
Miscentur
genera
in
Indico
natiuo
&
factitio,
in
purpurisso,
in
creta
lutea,
&
similibus,
quorum
aliqua
nos
in
praxi
docebimus.
Satis
Hhh
5