357
De
Compositionibus.
Sicut
autem
Tyrius
bis
inficitur,
ita
&
Amethystus
sed
non
eodem
genere.
Nam
Amethystus
ab¬
solutus
mergitur
Tyrio,
sicque
fit
Tyriamethystus.
Ad
hunc
modum
variat
&
Tyria
purpura.
Nam
conchiliata
primum,
postea
tyrio
inducitur,
vt
tyria
fiat
excellens.
Putat
Plinius
errorem
inuento
ansam
dedisse.
Cùm
enim
displiceret
conchyliata
purpura,
in
cortinam
tyriae
tincturae
est
immissa,
vt
si
non
illa,
tamen
haec
fieret,
deprehensumque
est
nouam
speciem
coloris
sic
emergere,
quae
cum
placuit,
cepit
regularis
haberi,
vt
iam
ars
sit
ita
tingere,
cum
prius
esset
fortuna.
Mutata
sunt
&
genera
superiora.
Non
enim
tantum
(1.)
buccinum
pelagio
per
mistum
fuit:
(2.)
nec
buccinum
inductum
pelagio:
(3.)
nec
amethysto
Tyrius:
(4.)
nec
conchyliata
Tyrio:
Et
inter
haec
Tyrius
&
per
se
factus
&
geminatus:
Verum
etiam
color
ex
herbis
mistus
est
colori
ex
purpuris.
Hysginum
enim
tinxerunt
prius
infecta
lana
cocco,
postea
purpura
tyria.
Et
ha¬
ctenus
Pliniana.
Cum
infectura
cognationem
habent
plures
colorandi
modi,
de
quibus
exemplariter
agetur
in
practicis.
Paruis
momentis
colores
mutantur,
quae
mutationes
cum
placuerunt
artis
sunt
factae.
In¬
telligere
sane
hinc
est
superficie
corporis
aliter
affecta,
lumen
quoque
terminari
aliter,
&
sic
exurgere
colorem
diuersum.
Sed
pertinaciores
sunt
opinionum
praeconceptarum
vulgatores,
quam
vt
abie¬
ctis
deliriis
ad
saniorem
mentem
redeant:
nec
est,
vt
in
illis
mutandis
multum
opere
consumamus.
Pilos
mutat
lupus
non
mentem.
Est
quaedam
imbibitio
inuersa,
&
accidentaria,
in
qua
imbibitum
non
manet,
sed
decedens
se¬
cum
trahit
sordes,
quo
pacto
per
irrigationes
dealbantur
lintea,
lanae,
panni,
cerae,
pili,
agaricus
&
alia.
Fumi
quoque
&
ignes
aliique
halitus
insinuantes
se
consistunt
&
tingunt:
aliquando
viribus
efficaci¬
bus
mutant
subiectum,
coloremque
inducunt
alium.
Sed
haec
ad
praxin
reseruamus.
CAP.
XIV.
De
Confusione.
Confusio
per
causas
suas
paucis
expediri
potest.
Principium
efficiendi
esse
ab
arte,
vsu
&
experien¬
tia
praestabilissimi
spectata,
&
confirmata,
quam
in
specie
quoque
vsurum
hac
operatione
instru¬
ctum
esse
necesse
est,
constat.
Materiae
sunt
fluidae
actu,
eaeque
diuersae
quidem,
sed
tamen
symbo¬
lum
habentes,
&
inclinationem
ad
naturalem
concordiam,
cuius
προφάσεις
&
momenta
si
non
sunt
a¬
ctu
praesto,
ex
potentia
producenda
sunt,
praemissa
diligenti
praeparatione,
qua
remoueantur
obstacu¬
la
&
alienitates,
&
fluxilitas
diuisioque
&
penetratio
mutua
ad
vnionem
constantem
concilientur.
Id
non
tantum
fit
qualibet
diffusione,
resolutioneue,
vt
fluat
res:
Sed
&
extractione,
separatione
essen¬
tiae
purae
ab
impuritate
elementari,
deinde
exaltatione
alterante
spissitudinem,
visciditatem
&
crassi¬
tiem
substantiae,
vt
euadat
subtilis,
tenuis
&
penetrans.
Nec
omittenda
est
substantialis
homogeniae
consideratio,
vt
res
conformes
reddamus
iuxta
requisita
mistionis.
Varia
est
magisteriorum
essentia¬
rumque
Chymicarum
ratio,
eaque
in
aliquibus
arti
tam
facile
oboedit,
vt
patiatur
se
diuersis
formis
e¬
laborari.
Quocirca
si
expetimus
oleosam
consistentiam,
confundendum
vtrumque
ad
eam
elaboran¬
do
perducetur:
Sin
aqueam,
ad
hanc.
Oleum
enim
aquae
non
facile
confunditur.
Natura
quidem
lacti
inclusit
homogeneo
&
aliis
mistis
substantias
dispares,
vnde
artifex
eas
quoque
separare
potest:
quin
&
opera
aliquando
imitatur
naturam,
&
pinguia
aquosis
vicissim
aliquo
modo
potest
commisce¬
re:
Sed
infideli
perennitate
constantiaque
nulla,
nisi
aliae
operationes
destructiuae
pristinarum
for¬
marum
interuenerint.
Num
etiam
confusio
sit,
quando
concretum
in
liquore
tabescit,
diffluit,
&
ab
eo
assumitur,
quaeri
potest.
Videbatur
enim
ad
colliquationem
quam
σύντηξιν
vel
συνανίησιν
vocant,
pertinere
potius:
Veluti
cum
oleum
anisi
concretum
remittitur
alio
resoluto:
vel
Halosanthos
Dioscoridis
oleum
subit:
vel
glacies
aquam
calidam
intrat:
aut
Chymicorum
Mercurius
di¬
luit
aurum
eorundem
&
huiusmodi
multa.
Sed
parùm
interest
vtro
vocabulo
nuncupes.
Ne¬
que
enim
nimia
subtilitas
artibus
prodest.
Alioquin
dixeris
ambigere,
&
partim
colliquationis
esse,
partim
coitionis
per
confusionem.
In
Chymia
occurrit
exemplum,
quod
informare
queat
discen¬
tem
in
hac
quaestione.
Cum
enim
Amalgama
(quae
est
species
quaedam
resolutionis
mineralis
&
potius
metallicae)
procurandum
est,
idque
non
vulgari
aurifabrorum
aut
metallurgorum
consilio;
Sed
philosophorum,
qui
sua
quadam
solertia
in
ea
re
vtuntur,
atque
etiam
malagmata
iubent
con¬
ficere,
sed
sua;
dubitare
queat
tyro,
quis
sit
eius
praeceptionis
sensus,
nimirum
satisne
sit
hydrargyrum
metallis
addere,
atque
ita
frangere
soliditatem
&
duriciam
eorum,
saltem
praemissa
vtriusque
praepa¬
ratione.
Difficultatis
huius
explicatio
ex
artificio
confusionis
dextre
intellecto
sumi
potest.
Nam
si
praepares
materias
ita
vt
confusae
vna
manere
queant,
&
altera
ab
altera
tam
parùm
separari,
quam
a¬
qua
ab
aqua,
siue
vtrumque
actu
fluidum
sit,
siue
alterum
tantum,
philosophicum
amalgama
feceris,
Paracelsus
alicubi
metallum
praeparat
saepius
ab
eo
sublimando
destillandoque
hydrargyrum.
Sed
neque
haec
neque
aurifabrorum
commistio
artificibus
placet,
vt
satis
docet
in
clauicula
Lullius.
Quo¬
circa
praeparari
volunt
metallum
ita,
vt
hydrargyri
naturam
adipiscatur,
&
sic
ad
materiam
primam
mercurialem
reducatur,
quae
res
de
vulgi
metallis
satis
est
aperta.
Mysteriorum
chymicorum
contem¬
plator
similiter
agat
cum
auro
&
argento
philosophorum,
in
quo
tamen
est
aliquid
penitioris
obser¬
uationis.
Nam
sicut
alias
solenne
est,
vt
fluidum
actum
tantum
repurgetur,
penetrantiusque
efficiatur,
&
donetur
pura
natura,
quae
nequeat
amplius
diuelli
à
commisto;
Sed
alterum,
quod
erat
concretum
resoluatur,
fiatque
huic
analogum:
in
mystico
illo
apparatu
ordo
inuertitur,
soletque
mercurius
cru¬
dus
quodammodo
figi
ad
instar
mercurii
sapientum,
&
deinde
vterque
proflari,
vt
reuiuiscat.
No¬
lumus
hanc
industriam
voces
confusionem;
Sed
exemplum
proponimus,
quo
discas,
nos
idem
consequi
Hhh
4