367
De
Exaltationibus.
Tertia
causa
est,
vt
familiarius
fieret
id,
quod
natura
rudi
minus
erat
familiare
&
amicum
nobis.
Quarta
medicinas
peperit
ad
mala
contumacia
habiles,
quae
vinci
per
se
naturalibus
non
facilè
poterant.
Et
hae
sunt
frequentiores.
Addere
libet
etiam
lusus
quosdam
&
oblectamenta
sapientum
in
imitanda
praestantia
naturali,
veluti
cum
ad
exemplùm
auri
exaltamus
argentum,
vt
aspectu
ei
possit
aequiparari.
Sic
&
aes
faciunt
aureum,
&
argenteum,
quorum
illud
inter
Thesauros
quoque
Regum
Persiae,
locum
&
autoritatem
templi
sanctissimi
quondam
meruit.
Sic
&
gemmae
ignobiliores
studio
iucundissimo
exaltantur,
&
vi¬
tra,
vt
assequantur
pene
gemmarum
admirationem;
nec
parua
huiusmodi
inuentis
inest
gratia,
si
ab¬
sit
impostura,
cuius
frequentia
&
foeditas
fere
excussit
sapientissimis
artificibus
operum
illiusmodi
amorem
&
commendationem.
Quocirca
cùm
olim
ista
imitamina
essent
praeclara
mirabiliaque
artis
effecta;
hodie
ab
ipsis
arti¬
ficibus
non
quidem
exulare
ab
arte
iubentur:
Veruntamen
indigniore
vocabulo
sophismata
appel¬
lantur;
ab
aliquibus
etiam
vix
admittuntur.
Vt
summatim
dicamus
causae,
quae
impulerunt,
aut
an¬
sam
dederunt
exaltationibus,
fuerunt
primo
necessitas
quaedam
correctionis
operum
naturae
vitiato¬
rum;
deinde
rei
familiaris
illustratio;
hinc
alimentorum
condimentorumque
facilitas:
in
quibus
ipsis
inest
quoque
aliqua
magnificentiae
&
splendoris
commendatio;
maximam
partem
sibi
vendicat
Medi¬
cina;
aliquàm
imitationis
naturae
cupiditas,
nonnullam
defectus
adiumentorum
vitae;
aliquam
item
gloriae
certamen.
Abusus
exortus
est
in
vitiosis
naturis,
qui
cum
non
assequerentur
quod
cupiebant,
&
tamen
ex¬
cellere
studerent;
aliqui
etiam
incommoda
vitae
vincere;
adiecerunt
exaltationum
modos
aliquos;
caeteros
varie
pro
suo
instituto
accommodarunt.
CAP.
V.
De
modis
exaltationum,
&
per
se
speciebus.
Exaltatio
aut
suis
per
se,
propriísque
perficitur
operationibus,
aut
mutuatitiis,
seu
Catachresticis.
Ex
propriis
quaedam
sunt
ἐκτελειώσιος
,
quaedam
ἀναβάσιος.
Perfectionem
poteramus
illam
appel¬
lare,
quae
est
perfectiua,
exaltatio
in
natura
substantiae.
Quod
enim
sic
elaboratur
in
materia
exaltata
accipit
formam
nobiliorem,
&
respectu
operum
naturae,
plusquam
perficitur,
non
tam
externis
ad¬
iunctis
seu
accidentalibus
dispositionibus,
affectionibusque,
quam
τῷ
εἶναι,
vt
sic
ex
imperfectionum,
tuditatisque
&
immaturitatis
formis
paulatim
motu
ab
arte
accepto
foris,
in
se
moueatur
amplius
&
proficiat
ad
speciem
&
actum.
Quanquam
autem
haec
perficiendi
ratio
vna
promoueat
etiam
affe¬
ctiones,
&
dignitates
externas
producat;
quin
&
in
aliquibus
exemplis
potius
harum
gratia
suscipiatur,
quam
vt
in
substantia
mutatio
eueniat:
tamen
ex
principali
est
describesda,
&
inde
explicanda,
vnde
suam
per
se
praerogatiuam
&
rationem
obtinet.
Qui
opus
lapidis
magnumque
magisterium
tractant,
SVBLIMATIONEM
vocant,
&
plusquam
perfectionem,
in
qua
etsi
varia
homina
operationum
pro¬
nuncient,
nihil
tamen
revera
aliud
subest,
quàm
exaltatio
ista
progressiua,
cuius
finis
est
substantia
exu¬
perans
opera
naturae.
Caetera
ex
variis
allegoriis
&
respectibus
suis
locis
adhibentur
pro
consuetudi¬
ne
artium
mysticarum.
Duplex
est
haec
sublimatio
perfectiua;
coctio
nempe,
&
instauratio.
Coctionis
vox
quanquam
polluta
sit
fumis
ful
ginibusque
coquorum
vulgarium,
metallurgo¬
rùm,
pharmacopolarum:
non
tamen
isto
sensu
ad
hanc
artem
venit,
sed
vti
alia,
ita
&
haec
ad
myste¬
ria
designanda
adhibetur
ex
vulgari
loquendi
more
petita.
Vsus
ea
est
&
Philosophus
ad
designandum
opus
quoddam
naturale,
quod
vocat
τελείωσιν
ὑπὸ
τοῦ
φυσικοῦ
καὶ
οἰκείου
θερμοῦ
ἐκ
τῶν
ἀντικειμένων
παθητικῶν
Hinc
Physici
Chymici,
quia
licet
ipsi
motum
primum
per
artem
procurent
foris,
dirigantque
opus
totum
ad
finem
sibi
propositum,
tamen
potissimam
vim
ponant
in
motu
principii
interni
solerter
prouocandi,
regendique,
non
dubitarunt
&
ipsi
coctionis
nomine
vti.
Neque
vero
reprehendendi
sunt,
quod
de
re
minerali
sic
loquantur,
vt
alii
de
vegetabilibus,
&
animalibus,
cum
analogiae
ratione
alte¬
rum
alteri
sit
comparabile.
Pari
modo
&
caeteras
voces,
per
quas
species
quaedam
coctionum
intelli¬
guntur,
in
suam
disciplinam
traxerunt,
vt
sit
in
eodem
studio
etiam
maturatio,
assatio,
tostio,
etc.
Ni¬
hil
refert,
inquit
Philosophus,
"in
naturalibus
organis
ista
fiant,
an
artificialibus,
cùm
ob
eandem
causam
vtrobi¬
que
procedat
motus."
Sed
de
coctione
etiam
alias.
Nunc
hoc
saltem
seu
iure,
seu
praecario
(neque
enim
moramur
austeritatem
quorundam
&
morositatem
nimis
superstitiose
in
vocabulis
suis
haerentium,
&
capitalia
bella
ob
ea
intendentium
aliis)
obtineamus,
vnam
exaltationum
perfectiuarum
esse,
vel
vocari
posse
COCTIONEM
in
specie,
quàm
exaltatoriam
artis
ex
genere
intelligimus,
si
placet,
vtere
potius
maturationis
nomenclatione.
Neque
enim
re
manifesta
id
prohibituri
sumus.
Quaeri
vero
ab
argutis
poterat,
dum
ita
nominamus
perfectionem
quandam,
vtrum
à
fine
potius,
an
motu
veli¬
mus
appellatam,
quandoquidem
vtrumque
quidem
accidere
potest;
sed
si
motus
à
termino
ad
quem
magis
sortiuntur
vocabula,
quam
à
termino
ex
quo,
vel
forma
agitationis,
quidni
consultum
sit
et¬
iam
coctionem
inde
nuncupare?
Verùm
in
praesens
nihil
illud
interest.
Permittimùs
Philosophan¬
tium
amori,
vt
coctionem
vocent
cruditatis
abiectionem,
sicque
eam
explicent
priuatione:
vel
cocti
acquisitionem,
vt
finis
&
forma
appareat:
vel
ab
vtroque
ex
crudo
in
coctum
progressum
agente
ca¬
lore
interno,
fouente
externo,
dirigente
magistro
artis,
vt
sic
intermedius
motus
&
causae
operantes
vna
in
conspectum
veniant.
Coctio
revera
est
motus,
quo
ad
coctùm
tenditur;
suntque
subtiles
admodum,
Iii
3