371
De
Exaltationibus,.
sublimioris
naturae
efficaciorisque,
quam
crudum
&
indigestum.
Itaque
Chymica
nominis
ratio
est,
ab
excellentiore
termino
immutationis
ad
statum
praestabiliorem,
quanquam
coadiuuent
quaedam
virtutes
comites.
Ita
&
quatuor
sunt
virtutes
in
digestione
Macrobiana,
quae
administrandam
alimo¬
niam
receperunt;
Et
tamen
vox
est
ex
digniore,
fineque
allaeosios
in
naturam
praestantiorem,
qua
di¬
gestum
est
concoctum,
immutatum
in
succum
naturae
animatae
conuenientem,
inde
in
sanguinem,
&
substantiam
membri
cuiusque
materialem.
Vlstadio
digerere
interdum
est
idem,
quod
fermentare;
vt
cum
inquit;
"Est
differentia
inter
fermen¬
tandum
seu
digerendum,
&
circulandum
etc."
Vocatur
aliquando
&
maceratio,
propter
affinitatem,
vel
etiam
concursum.
Similitudines
facile
gignere
allegorias
&
catachreses,
notum
est.
Differunt
tamen
maceratio,
digestio,
&
fermentatio.
Maceratio
potius
est
praeparatio
quaedam
in
putrefactione
ad
dissoluendam
compagem
conti¬
nentiamque
partium,
vt
facilius
extrehatur
essentia;
vel
etiam
inseruit
deliquio,
puluerationi,
amal¬
gamationi,
&
aliis.
Quod
maceratur,
propriè
tabe
resoluitur,
seu
extabescit,
fitque
exile
&
tenue,
consumitur,
attenuatur.
Quocirca
competit
hoc
opus
rebus
elaborandis
separandisque;
sed
non
ela¬
boratis
&
exaltandis.
Digestio
vero
non
illis
potissimum
destinata
est,
sed
essentiis
nobilitandis.
Nec
refert
dici
ali¬
quando
digestionem,
vbi
pronuncianda
erat
maceratio,
&
contra.
Aliud
est
praeceptionis
propriae
ius;
aliud
est
precaria
&
amica
iure
cessio.
Vulgo
macerantur
&
ea,
quorum
sapores
mutatos
cupimus,
vt
salsamenta
&
lupini
fumoque
durata;
item
quae
volumus
mollefleri
vt
pisces
arefactos.
Pharmacopoer
Chymici
macerant
herbas
siccas
&
aromata
&c.
ad
aquas
inde
eliciendas,
ad
dissoluenda
gummi
&
sic
in
aliis.
Ab
omnibus
his
modis
alienam
esse
veram
digestionem,
indicat
eius
descriptio
&
dignitas
ad
perfectionem
exaltatoria.
Fermentationem
significare
motum
à
fermento
in
aliquo
subiecto
mobili,
mox
comprobabi¬
mus.
Solet
autem
in
digestione
agente
calore
existere
partium
modus
quidam
alteratorius
agilisque
&
discessio,
quod
simile
est
fermentationi,
qualis
fit
in
electuariis
&
opiatis
officinarum.
Sed
haec
fermentatio
est
motus
ad
mistionem,
non
ad
perfectionem,
quam
quaerimus
exaltando,
itaque
alienius
paulo
Digestio
fermentatio
appellatur.
Porro
circulatio
quoque
videtur
aliqua
digestio
esse,
Et
sane
nonnulla
sunt
communia.
Sed
Vlstadius
rectè
inter
esse
inter
vtramque
annotauit.
Aliud
est
vitrum
digestorium,
aliud
circulatori¬
um,
si
rationem
propriam
spectes,
quanquam
alterum
pro
altero
substitui
possit
vrgente
necessitate.
Quocirca
primo
differunt
instrumento
concipiente.
Deinde
digestio
segregationem
habet
comi¬
tem;
sed
circulatio
nihil
per
se
segregat.
Ex
accidente
verò
etiam
in
hac
potest
euenire
separatio.
Ter¬
tio
digestiuum
vitrum
totum
est
in
calore,
sepultumque.
Sed
circulatoriùm
aliqua
extat.
Vnde
&
quarto
illa
perficitur
calore
solo;
haec
&
frigore
aliqua
admisso:
Quinto
digestio
magis
in
fimo
peragi¬
tur
vel
Athannorem,
pro
quibus
&
balneum
&c.
potest
instrui:
sed
circulatio
per
se
fimum
respuit.
Veruntamen
&
in
his
dominatur
occasio,
necessitas,
arbitrium
artificis,
&
prudentia.
Alioquin
fimus
inseruit
rectius
putrefactionibus.
Sexto
propria
forma
&
fine
distant
digestio
&
circulatio,
cùm
hic
in
orbem
sit
reuolutio;
ibi
etiam
in
rectum
progressus;
imo
digestio
absque
motu
locali
potest
peragi,
quod
non
circulatio.
Sed
haec
patebunt
magis
in
sequentibus.
Cùm
putrefactio
instituitur,
vna
est
maceratio,
si
quidem
humor
subest
vel
adiicitur,
non
au¬
tem
digestio,
quanuis
&
hic
licentia
laxet
fores
catachresium,
Et
est
vix
vlla
disciplina,
in
qua
practici
occultandi
caussa
(Paracelsicis
obrepit
etiam
inscitia
&
ruditas)
tam
mutent
vocabula,
&
similia
affini¬
aque
transforment.
Digestio
est
perfectio
digestiua:
seu
est
exaltatio
per
coctionem
Philosophicam
cum
alteratione
immutationeque
ad
formam
digesti.
Caussa
foris
agens
calor
est
artificio
sapiente
administratus.
Intus
dominantur
virtutes
perfe¬
ctiuae
&
allooeticae,
quibus
fit
motus
ex
crudo
(quod
respectiue
dicitur)
ad
concoctum
dige¬
stumque.
Vasa
adiuuantia
comprehendentia
sunt
sui
generis
&
quidem
depingunt
aliqui
cucurbitam
cum
alembico
caeco;
aliqui
ouum
Philosophicum;
nonnulli
phiolam:
quidam
matulas
mutuo
iunctas
&
commissas.
Sed
abuti
possumus
etiam
circulatoriis.
Vasa
caloris
administrandi
regulariter
sunt
fornaces,
quae
Athannores
dicuntur
ad
similitudi¬
nem
humani
ventriculi
expressae.
Sed
adhiberi
possunt
&
digestorium
vapidum,
balneum
maris,
in¬
humatio
in
cordo
madente,
in
vinaceis;
item
fimus,
solis
calor,
dispositio
ad
fornacem
vaporarii;
di¬
ploma
particulare
&
hususmodi.
Athannor
&
siccis
&
humidis
digerendis
conducit.
Itaque
vas
coctionis
Philosophiae
primum
dicitur.
Debet
autem
vitrum,
vel
quodcunque
vas
continens
vndiquaque
à
calore
ambiri,
vt
sic
reuer¬
beratio
quaedam
fiat,
&
aequalis
habitudo
actioque.
Nam
quod
digerendum
est,
minus
subtile
est
&
virtuosum.
Debet
itaque
vndiquaque
ab
agentis
virtute
tangi,
vt
&
maturescat,
&
excellentius
eua¬
dat.
Hoc
cum
probè
fiat
figura
coelesti,
vel
sphaerica,
non
immerito
clausas,
cameratasque
fornaces
digestioni
destinant,
quarum
formas
potes
ex
superioribus
discere.
Ne
quid
desideres,
apponimus
figuram
talem.
Sol
Dige¬