image
182
Operculum
Capsae
tetartanum
Fimi
locus
vel
focus
Concepta
culi
Sebes
374
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
VI.
Porto
finem
summumque
bonum
circulationis
inuentae
esse
nobilitatem
essentiae
&
virtutis
ad
simili¬
tudinem
aethereorum,
iam
dictum
est.
Sed
obiter,
&
quasi
ex
accidente
concurrunt
etiam
fines
alii,
qualis
est
digestio,
rarefactio,
separatio,
rectificatio
turbidi,
&
sic
depuratio;
quin
&
aliquando
fixio,
qualis
etiam
spectatur
nonnunquam
in
sublimatione.
Inde
euenit,
vt
dispositione
circulatoria
abutamur
ad
digeren¬
dum,
depurandum,
separandum,
figendum
etc.
Supra
mentio
facta
est
circulationis
misticae
in
o¬
pere
perfecti
magisterii
pro
tinctura
Philosophorum,
De
hac
aliquando
ita
loquuntur
artifices,
vt
verba
vi¬
deantur
circulationem
alteram
describere
veluti
cum
Riplaeus
inquit:
"Quando
frigus
vicit
calorem,
tum
in
aquam
aer
conuertitur,
&
sic
duo
contraria
simul
obuiam
fiunt,
donec
cuique
cum
altero
rectè
conueniat.
Hoc
modo
igitur
fac,
vt
cir¬
culetur
vnumquodque
in
alterum
festinanter
exaltans,
ac
in
vno
vitro
bene
sigillato
haec
omnia
peraguntur,
non
manibus.
Conuertè
aquam
in
terram,
quae
est
protinus
nidus
aliorum
elementorum.
Nam
ignis
in
terra
est,
quae
in
aere
quiescit.
Istam
circulationem
debes
incipere
in
occidente,
tum
post
meridiem
versus
donec
exaltentur."
Haec
ille,
in
quibus
rectè
intelligendis
debet
exerceri
tyro,
vt
paulatim
assuescat,
sermoni
artificum,
&
mori.
Dictum
est
in
circulatione
propria,
superius
esse
frigus,
in
imo
&
ad
latera
calorem,
vt
sic
solutio
&
coagulatio,
versioque
materiae
ad
exemplar
elementorum
mutuo
peragantur.
Sed
symbolica
circulatio
non
hoc
omnino
vult,
sed
calorem
considerat
in
subiecto,
vti
&
frigus,
Quando
per
motum
artis
&
instrumentorum
id,
quòd
intus
erat,
foras
est
versum,
&
frigidum
hu¬
midùm,
qualis
est
ab
initiò
mercurius
philosophorum,
transiit
in
calidum
siccum;
prima
operatio
est
consummata.
Sed
hinc
reuocandus
in
orbem
labor
est,
&
repetendùm
opus.
Quocirca
materia
illa
iam
calida
sicca
coniungenda
est
aquae
frigidae
humidae
hac
proportione,
vt
calor
vincatur
à
frigore,
&
siccitas
ab
humiditate:
quo
facto
aer
id
est
aerea
lapidis
essentia
vel
natura,
(quae
diuerso
respectu
sicca
vel
humida
dicitur)
coagulare
in
aquam
dicitur,
quod
item
est
resolui,
&
volatilem
fieri.
Haec
duo
contraria
commissa
agunt
&
patiuntur
mutuo,
donec
in
vnam
coëant
naturam;
quae
res
aliquan¬
do
etiam
gradatio
&
fermentatio
dicitur.
Id
est
etiam
vnum
in
alterum
circulari,
seu
reciprocè
vnius
naturam
in
alterius
mutari
cum
exaltatione
inferioris.
Sic
aqua
tandem
abit
in
terram,
seu
induit
naturam
aeris,
qui
in
terra
existit,
tandemque
etiam
ignis;
quae
terra,
aer,
vel
ignis
coactus
fuerat
in
huius
mutationis
principio
aquae
naturam
assumere,
vt
sic
circumactus
circulo
à
fine
ad
principium,
hincque
rursus
ad
finem
sed
nobiliorem
contendat.
Considerent
haec,
qui
negant
regressum
esse
à
priuatione
ad
habitum.
Quod
autem
terram
vocat
nidum
caeterorum
elementorum,
facile
intelligi¬
potest.
Nam
perinde
est
ac
si
diceret
in
terra,
seu
lapide
sub
forma
terrae
existente,
potentia
inesse
elementa
caetera;
vtpote
cùm
illa
terra
sit
in
aquam
resolubilis,
hincque
possit
coctione
maturari
&
in
aeream
essentiam
(non
quidem
specie
aeris
inuisibilis
&
transparentis,
sed
de
finiti
&
coagulati)
haecque
rursus
in
igneam
conuerti.
In
occidente
vbi
tenebrae
sunt
iuxta
horizontem,
iubet
incipere,
quibus
notatur
dispositio
lapidis
frigida
humida,
ita
tamen,
vt
per
putrefactionem
solennem
occul¬
tetur
aspectus
eius,
quod
mergitur,
oriaturque
nigredò,
quae
est
caput
corui
ex
terra
vel
aquapto¬
spiciens.
Eadem
regio
est
ortus
planetarum
proprius.
Quocirca
contra
signorum
ordinem
adme¬
ridiem
exaltatio
procedit,
qua
plaga
ante
iudicatum
est,
significari
progressum
coctionis
vsque
dum
ex
frigido
humido
obscuroque
lapis
fiat
calidus,
siccus
&
manifestus,
tanquam
in
summo
meridie
à
verticali
puncto
relucens.
Et
tantum
quidem
de
circulatione.
CAD.
IX.
De
Fermentatione.
DVplex
inuenitur
fermentatio
in
vsu
populari,
quarum
vna
est
domestica
altera
rei
rusticae
com¬
petit.
Illa
in
panificio
est
insignis
fitque
per
fermentum
additum
massae,
quod
est
vel
similare
vel
heterogeneum.
Similare
nihil
differt
à
conspersionis
substantia,
sed
tantùm
accepit
alterationem,
attenuationemque
ad
spirituosam
substantiam
cùm
acore
quodam.
Quocirca
quodammodo
prius
fermentatur,
quam
fermentet.
Dùm
calor
agit
in
subactam
coctamue
aqua
farinam
iuxta
propor¬
tionem,
exuscitat
vim
internam,
resoluit,
rarefacit,
&
dum
educere
insitum
calorem
ammolitur,
quoddam
putredinis
vestigiùm
inducit,
sicut
in
his,
quae
acescunt,
sed
antequam
separatio
&
fuga
fiat,
in
vsum
conuertendum
fermentum
est,
quòd
tamdiu
non
cessat
in
massam
agere
ad
similitudinem
sui,
quamdiu
non
terminatur
humidum
sicco,
sed
exuperat.
Fit
itaque
tunc
item
alteratio
in
massa,
&
attenuatiò,
qua
excitati
spiritus
vndiquaque
penetrant,
incidunt,
&
auctis
halitibus
in
tumotem
attollunt
materiam,
vt
sic
tandem
totum
fiat
fermentum,
nisi
inhibeatur
motus.
De
hac
ratione
etiam
alibi
disseruimus.
Heterogenea
fermenta
sunt
non
quidem
plane
aliena,
sed
analoga,
veruntamen
non
per
se,
sed
spirituùm
&
caloris
caussa
pro
fermento
vsurpantur:
cuiusmodi
sunt
feces
vini,
vel
cereuisiae.
(Hae
enim
etiam
pisturae
inseruiunt
&
nonnihil
alieni
saporis
communicant
massae;
vel
vt
magis
ex
artis
intento
loquamur,
quaesiuerunt
primi
inuentores
&
fermentationem,
&
condi¬
turam
quandam
medicam
simul.
Praeterea