376
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
VI.
esse,
qua
omnia
corpora
in
oleum
reducuntur,
&
qua
medicina
fit
fluida,
quae
est
&
quinta
essentia;
&
oleumsolis,
lunaeque.
Verùm
enim
vero
non
necesse
est
fermentum
hoc
omnino
habere
formam
aquae
vel
olei,
quanquam
ita
dicatur
propter
vim
aquae
&
olei,
illius
nempe,
quia
est
gluten,
quo
me¬
diante
cohaerent
naturae;
huius,
quià
subiectum
est
virtutis,
quae
animae
compatatur,
tanquam
foret
calidum
humidumque
primaeuum,
&
seminaria
coelestisque
natura,
cuius
merito
fit
motus
ad
for¬
mam
viresque
exerendas.
Apertè
loquuntur,
qui
dicunt
in
arte
requiri
duplex
fermentum;
Masculum
vnum,
quod
est
solare,
vocaturque
aurum,
quo
materia
ambigua
indefinitaque
ad
certam
formam
alligatur,
&
dispo¬
nitur
ita,
vt
aliter
agere
non
possit
per
se,
nisi
ad
aurum
in
subiecto
determinato:
alterum
foemineum,
quod
est
lunare,
contenditque
ad
album,
&
argentum
nuncupatur.
Quicquid
seminabis,
illud
metes,
&
fiet
ex
corpore
&
fermento
solis
natura
solifica;
ex
corpore
&
fermento
lunae,
lunifica
medicina,
si
nihil
erraueris.
Nam
metallorum
conditio
est,
vt
facile
eorum
materia
possit
in
aliud
abirè,
&
cum
aurum
institutum
fuerit,
ad
argentum
declinare
&
delabi.
Procuratio
formaque
huius
fermentationis
non
est
vna.
Quidam
eliquato
metallo
immiscent
fermentum:
quidam
resoluunt
vtrumque
vno
tertio,
&
postea
resoluta
iungunt;
aliquibus
placet
vnum
tantum
resoluere
in
liquorem
penetrantem.
Quocunque
agas
modo,
opera
danda
est,
vt
&
fermentum
&
res
fermentanda
sit
rectè
praeparata,
depurataque.
Purum
ab
impuro
non
facile
reci¬
pitur,
vt
mercurius
à
ferro
sordido.
Deinde
necesse
est,
vt
alterum
sit
penetrabile
per
totum,
&
sic
ενοριεον,
vt
agens
se
vndiquaque
insinuet
&
minimis
partibus
tangat
amplectaturque
corpus
per
mi¬
nima,
quod
fieri
non
potest,
nisi
in
analogis
&
familiaribus.
Insuper
vt
constans
sit
matrimonium
(vo¬
cant
hanc
coniunctionem
fermentatoriam
etiam
coniugium,
quanquam
non
semper
vno
sensu)
Arnoldus:
matrimonium
nihil
est
aliud,
quam
coniunctio
fermenti
cùm
corpore,
super
quo
proiice¬
re
cupis:
vbi
signat
tincturae
aurificae
vel
argentificae
cum
suo
corpore
coniunctionem
etc.)
&
in¬
dissolubilis
nexus
necesse
est
in
ipsa
fermentatione
alterum
alteri
aequari
fixitate,
volatilitate
nobilitate
substantiae
&
caeteris
ita,
vt
fermentum
veluti
animet
materiam;
materia
vicissim
corpore
suo
animam,
inde
sumat,
astringatque
praecisis
ei
alis
ne
amplius
queat
effugere,
quod
est
vna
secum
figere,
acci¬
pereque
virtutes
inde,
&
suas
vicissim
illi
communicare,
vt
fiat
plane
totum
ομοιομερες
και
ομογενες,
quod
sub
vna
forma
acquiescat,
sed
cum
potestate
multiplicandi
suum
genus.
Agens
caussa
hic
est
ignis
duplex;
internus
&
externus,
quandoquidem
in
frigore
nulla
potest
fieri
fermentatio,
vtpote
cum
quo
est
geiis,
potius,
quam
actus
caloris.
Sed
in
principio
externus
non
desideratur.
Nam
haec
fermentatio
gradus
quosdam
suos
habet,
&
distinguitur
solutione
&
coagulatione,
omninoque
ita
regitur,
vt
in
initio
Elixyr,
in
cuius
operatione
primum
dominatur
fri¬
gus
humidum,
interno
tamen
calore
vim
suam
exerente:
sed
postea
in
coagulatione
adiuuandus
ille
est,
vt
&
in
manifesto
superior
sit
calor.
Sic
incidit
cum
hac
fermentatione
digestio
&
gradatio
quaedam.
Vas
Athannor
est,
&
globus
Philosophorum
ad
circulationem
mysticam
(quae
item
coincidit
simul
peragendam.
Differt
tamen
vas
continens
materiam
dum
fermentatur,
&
vas,
in
quo
fit
con¬
iunctio.
Illud
clausum
necesse
est
esse,
quousque
omnia
in
vnum
sint
redacta.
Aliqui
tamen
finunt
interdum
respirare;
Et
si
sequendùm
foret
vulgaris
fermentationis
exemplum;
non
ita
concludendi
forent
spiritus,
quin
separari
posset,
quicquid
flatu
nimio
distendit
diuellitque
corpora,
nec
ita
est
affe¬
ctum,
vt
coire
in
vnionem
queat
&
constanter
manere.
Verum
hic
alia
est
ratio.
Nam
postulant
Philosophi
hanc
proportionem
inter
fermentum
&
fermentandum,
vt
aequalia
sint
omnia;
&
summa
volatilis
inter
vniendum
non
superet
summam
fixi,
nisi
quadamtenus,
nempe
cum
adhuc
in
motu
res
est;
sed
ita
debet
esse
comparata
natura
volatilis,
vt
absque
omni
expiratione
&
secessu
tota
figatur.
Quorsum
ergo
opus
sit
rimis,
&
ad
euadendum
poris?
Interdum
tamen
aliquid
industriae
artificum
est
relinquendum.
Nam
si
ignem
bene
rexeris,
non
facile
aufuglet
spiritus
amore
sui
corporis
de¬
tentus.
Finis
huius
operis
est
per
se
quidem
corpus
fermentatum:
sed
non
vltimus,
quem
spectat
arti¬
fex.
Etenim
fermentatio
ab
eo
instituitur
caussa
altioris
cuiusdam
essentiae,
vt
sic
non
contentus
sit
fermentasse,
sed
per
fermentum
efficacem
&
plusquam
in
natura
factum
est
perfectam
medicinam
solificam
vel
lunificam
consequi;
qua
in
natura
minerali
quidem
vtatur
ad
formam
metalli
optimi:
sed
in
humana
ad
constitutionem
solarem
lunaremue
contra
planetas
corruptores,
seu
morbos
affe¬
ctionesque
alienas.
Abuti
vero
fermentatione
ad
miscendum,
digerendum,
circulandum,
soluen¬
dum
&
huiusmodi,
quorum
quaedam
etiam
coincidere
solent,
prudentiae
artificis
debetur,
qui
per
vnum
saepe
ad
multa
contendit;
saepe
pluribus
viis
idem
petit
&
consequitur.
Caeterum
fermentationi
huic,
qua
dicitur
corpus
animari,
(vnde
mercurius
animatus)
&
ad
coelestem
formam
perduci,
respondet
illa
Lulliana
astrorum
terrenorum
ad
coelum
Philosophicum
affixio.
Sicut
enim
in
magisterio
mercurius
Philosophorum
communem
habet,
&
ad
omnia
metalla
ancipitem
naturam:
ita
quinta
essentia
Lullii
ad
omne
vegetabile
vel
animale
vel
minerale:
Et
sicut
mercurius
fit
solaris,
si
iungitur
soli;
seu
auro:
ita
&
quinta
essentia
vini
euadit
aromatica
cum
aro¬
matibus:
vt
sic
fermentum
sit
essentia
ex
mistis
extracta;
sed
res
fermentanda
vini
esse
quintum.
Huc
possunt
referri
ista
Riplaei,
"Si
velis
tua
corpora
exaltare,
illa
sublima
primo
spiritu
vitae,
donec
terra
sit
bene
sub¬
tiliata
per
naturalem
rectificationem
omnium
elementorum.
Tunc
pretiosiora
erunt
auro
propter
quintam
essen¬
tiam,
quam
retinent."
Sed
haec
etiam
symbolicum
habent
sensum,
potestque
haec
res
referri
ad
extra¬
ctiones.
lam