380
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
VI.
"debes
tuam
medicinam,
&
eleuare
vas
modice
de
violentia
ignis,
quia
mercurius
ob
violentiam
ab
igni
saltando,
ex¬
puit
medicinam.
Vnde
est
error
maxime
non
cogitantibus
causas
rerum.
Sit
igitur
ignis
temperatus
post
appositio¬
nem
tuae
medicinae,
Et
sit
supra,
non
subtus:
Et
hoc
intelliges
de
perfecta
medicina;
quia
in
medicinis
non
perfectis
totum
est
oppositum,
tenendum.
Postquam
igitur
ignis
steterit
supra
per
aliquod
tempus;
tencas
bene
per
octa¬
uam
vnius
horae:
deinde
ponas
in
ignem
fusionis;
sciasque,
quod
habebis
Lunam"
(nempe
ex
medicina
alba
"quae
non
indiget
cineritio,
quia
perfecta
est,
perfectione
totali.
Quantum
autem
fermenti
posuisti
in
pasta,
tantum
medicinae
debes
proiicere
in
mercurium,
communiter
nimirum
vnam
partem
super
centum
etc."
CAP.
XII.
De
Caementatione.
ABsoluta
exaltatione
perfectiua,
ad
gradationem
accedimus,
quam
in
Alchymia
plures
continere
modos
diximus,
inter
quos
tamen
peculiariter
excellant
caementatio,
fulminatio
&
consimiles:
Vehementer
studuimus,
vt
hos
ad
legitimarum
specierum
existimationem
perduceremus.
Sed
tanta
est
varietas
vsusque
multitudo,
vt
species
factas
in
suo
genere
retinere
non
paruus
sit
labor.
Vi¬
dentur
tamen
quidam
modi
ad
specierum
naturam
accedere.
Itaque
exorandi
sunt
methodici,
vt
artis
caussa
nobis
condonent
licentiam
illam,
qua
quod
ferè
simile
est,
pro
eodem
accipitur,
interim
haud
grauate
laturis
siue
caementationem,
fulminationem
&
caetera
gradatoria
excellenter,
gra¬
dationes
synonimicè
vocent,
siue
gradationes
per
caementationem,
fulminarionem,
extinctionem
etc.
cum
haec
ipsa
non
tantùm
graduando
inseruiant;
sed
&
aliis
artificiis,
quanquam
subtile
di¬
scrimen
inuenerimus,
dicentes,
per
se
esse
gradationes,
vtpote
ab
excellentiore
frequentiore¬
que
habitu:
sed
per
abusum,
seu
mutuam
accommodationem,
quasi
ex
accidente,
ministrare
aliis.
Septem
autem
in
specie
gradationes
describemus,
non
prohibentes,
quin
aliquis,
qui
forte
etiam
genus
ipsum
gradationis
ampliauerit,
&
omnibus
exaltationibus
fecerit
commune,
plures
nu¬
meret,
&
fatemur,
quam
paulo
ante
TINCTVRAM
diximus,
&
transmutationi
adiunximus,
posse
item
in
consortium
graduationum
trahi,
in
qua
tamen
nos
magis
respeximus;
Aristotelicam
censu¬
ram,
qui
huiusmodi
tincturas
ambigentes
formales
&
sic
essentiae
propinquas
facit.
Earum
aemulae
quidem
sunt
aliae
multae,
quae
per
gradationum
modos
quoque
procurari
possint,
ita
vt
pertineant
etiam
ad
fines
gradationum,
nec
sint
per
se
motus
ad
finem:
verum
excellentioris
maior
habita
est
ratio.
Illud
sequuntur
minus
excellentia,
&
ea
item
adeo
imparia,
vt
genus
ipsum
in
analogis
relin¬
quant
potius,
quam
synonymum
faciant.
Haec
difficultas
&
hi
nodi
Gordii
interdum
Alexandri
gladio¬
sunt
dissipandi.
Alioquin
ex
illis
nunquam
nos
extricabimus,
potiusque
de
artis
informatione
de¬
sperabimus,
quam
excultam
demus.
Valeat
hic
illud
vetus:
"Est
aliquid
prodire
tenus,
si
non
datur
vltra."
Caementationem
à
caementando,
&
hoc
à
caemento
primordium
sumsisse,
non
negabunt
Grammatici.
Caementa
verò
vocant
lapides
ruditer
caesos
in
lapicidinis.
Aliqui
transferunt
etiam
ad
intrita
ex
arena,
calce
&
aqua,
quibus
caementa
in
formam
rediguntur
iungunturque
in
speciem
muri,
vel
similis
structurae.
Chymici
quid
spectauerint
ex
illis
vulgatis
fortasse
non
multum
refet¬
Aurifabri,
&
auri
repurgatores
docimastaeque,
qui
pronunciant
Cimentum,
ab
Alchymiae
profes¬
soribus
acceperunt
vocem.
Extat
autem
in
translatione
GEBERI,
vbi
simul
indicatur,
quod
opera¬
tio
haec,
seu
probatio
(nam
refertur
inter
probationes)
denominata
sit
ab
incementando,
hoc
est,
commiscendo
res
adurentes
acri
aliquo
liquore,
vt
fiat
pasta,
qualis
est
intritum
caementariorum
ad
muros
extruendos.
Ita
enim
loqultur:
"Fit
ex
rebus
inflammatilibus,
quae
denigrant
etc.
haec
omnia
incemen¬
rantur
cum
virili
vrina
etc."
quod
nihil
aliud
est,
quam
permiscere
&
subigere,
vel
etiam
incerare,
con¬
spergere,
madefacere
&c.
Quocirca
patet
ex
populari
minusque
vsitatò
eruditis
caementi
significatu,
Chymicos
suam
caementationem
petiuisse.
Sed
nihil
prohibet
etiam
ex
similitudine
&
analogia
cùm
illa
ducere.
Nam
sicut
lapides
caedendo
franguntur
in
partes
ad
aedificandum
habiles,
indeque
caementa
dicuntur
ita
&
res
acres
Chymicae;
quin
&
id,
quod
caementando
graduatur,
spectaturque,
secari
in
lamellas
curtas
solet.
Sed
ex
his
oriuntur
studioso
huius
artis
nonnullae
difficultates,
quas,
quia
Theoriam
item
am¬
plectimur,
volumusque
liberalium
disciplinarum
ritu
etiam
de
Chymicis
disseri,
paucis
declata¬
bimus.
I.
Si
caementare
est
interere,
immiscere,
subigereque
liquoribus
pulueres,
non
erit
caementa¬
tio
species
gradationis
quae
non
mistionem
spectat,
sed
exaltationem
in
gradu
affectionum
&
virtu¬
tum.
Necesse
autem
est,
vt
species
finem
generis
communem
assequantur,
quandoquidem
commu¬
nis
essentiae,
cui
naturaliter
finis
adhaeret,
sunt
partes.
II.
Deinde
cum
à
Gebro
probationis
seu
explorandae
perfectionis
in
solo
auro
caussa
sit
propo¬
sita;
non
autem
graduationis,
seu
dignitatis
maioris,
quia
totus
eius
apparatus
per
se
ad
destruendum
tendit
magis,
quam
ad
exaltandum:
quamobrem
caetera
metalla
planè
corrumpuntur
caemento;
so¬
lùm
autem
aurum
manet
quidem,
sed
adeo
debilitatum,
vt
instaurandum
sit
aliis
artificiis:
longè
vi¬
detur
abesse
ab
omni
exaltationis
institutò.
III.
Quin
&
extra
artem
Chymicam
propterea
esse
iudicari
potest,
quia
non
ad
faciendum
sit
comparata,
sed
ad
facta
iudicanda.
Artem
autem
veri
cum
ratione
effectiuam
esse
pridem
decretum
est
in
consessu
Philosophorum,
Aristotele
dicente
esse
ἕξιν
μετὰ
λόγου
ἀληθεοῦς
ποητικήν
6.
Nicom.
4.
Sed