383
De
Exaltationibus.
"terae
in
auro
corroserunt,
separaruntque"
(veluti
argentum
&
cuprum)
"recipiat
assumatque,
quod
alias
adhaere¬
vet
auro.
Itaque
adiuuat
auri
repurgationem."
Notandum,
quod
Geberus
monet,
quosdam
hoc
opus
per¬
agere
etiam
absque
medicaminibus,
&
similiter
repurgare,
si
sint
perfecta
corpora.
Sed
requiri
ta¬
men
ad
hoc
institutum
longius
spacium
combustionis,
solo
operante
igni,
&
imperfecta
metalla
in
calcem
redigente,
id
quod
fieri
posse
metallurgis
notissimum
est.
Nam
&
in
solo
igni
quam
diutissime
manere
absque
damno,
est
auri
praerogatiua.
Caeterorum
metallorum
vnumquodque
eo
volatilius
est
&
minus
fixum,
quo
citius
se
ex
igni
proripit,
aut
comburitur,
quod
fieri
aiunt
propter
sulphur
&
mer¬
curium
impurum,
foedum,
combustiuum,
non
fixum.
Quoniam
autem
diuersi
scopi
sunt
artificum,
&
diuersa
quoque
auri
tum
mistura,
tum
disposi¬
tio
naturalis:
Praeterea
etiam
caeteris
metallis,
aliquando
&
gemmis
adhibetur
caementatio,
efficitur,
vt
caementa
quoque
sint
mutanda,
&
tum
scopis,
tùm
materiis
passiuis
accommodanda.
Geberus
qui¬
dem
quia
docimastico
consilio
caementat,
res
ante
dictas
commiscet
ad
aurum
integrae
fixitatis
com¬
probandum.
Sed
qui
purificationem,
&
separationem
magis
spectant,
seligunt
materias
non
tantum
respectu
auri,
sed
&
auro
mistorum,
vt
haec
quidem
ex
illo
extrahantur,
verum
cum
spe
facilis
redu¬
ctionis.
Erkerus
ergo
ad
aurum
rhenanum
tale
facit
caementum
quod
constat
"farinae
laterum
besse",
(late¬
rem
oportet
esse
antiquum,
aridum,
non
nimis
vstum
nec
atenosum)
"Salis
triente,
vitrioli
albi
sextante,
contritis
commistisque
&
irrigatis
aceto,
vel
lotio
virili
ad
instar
cineritii
catillorum."
Hoc
puluere
aurum
rhena¬
num
ad
23.
caract.
perducitur.
Exaltatur
magis,
si
reddatur
operi
adiecto
nouo
caemento,
hoc
nimi¬
rum,
quod
habet
"farinae
laterariae
vncias
octo,
salis
quatuor,
vitrioli
albi
duas,
salis
petrae
&
aeruginis
singulas
semun¬
cias."
Quantùm
quolibet
caemento
assecutus
sis,
examen
indicat:
sique
opus
est,
repetitur
caementatio
vel
cum
eodem
ves
acriore
caemento.
Aliud
cęmentum
Erkeri
pro
auro
viliore:
"In
prima
caementatione
fac
misturam
ex
farinae
laterum
duabus
&
salis
vna
parte:
In
secunda
praedictis
adde
pares
aeruginis,
haematitae,
&
col¬
cotaris.
Perfunde
misturam
vrina
&
coagula
ad
ignem.
Coagulatum
contere,
&
vtere
eo
iuxta
artem."
Ex
his
ma¬
nifestum
est,
non
statim
acerrimo
caemento
discruciandum
aurum
esse,
sed
leniori
submittendum
acrius,
idque
tale,
vt
simul
exaltet
calorem
auri,
aliasque
inferat
dotes.
Aliud
Erkerianum
quod
com¬
mune
dicitur
esse
omni
auro.
Cape
farinae
lateritiae
vncias
septem:
vitrioli
albi
tres:
haematitae
duas,
salis
pitraes
sescunciam:
Croci
Martis
&
aeruginis
semuncias
singulas.
Commisceantur
exacte,
&
cum
auro
vrina
madefacto
prò
secundario
caemento
seu
gradatorio
vicissim
sternantur."
Quidam
addunt
antimonium
&
salem
gemmae,
sed
putat
Erkerus
frustra
plura
capi,
vbi
scopum
attingere
possumus
paucioribus.
[Vide
plures
formas
apud
Agricolam
in
decimo
de
re
metallica:
vbi
addit
solum
puluerem
lateritium
&
salem
maxime
fossilem
totum
argentum
&
aes
ex
auro
elicere,
vt
non
opus
sit
farragine
caeterorum.]
Quod
cae¬
mentum
capit
salem
ammonium,
id
REGALE
vocatur,
&
ponitur
eius
tale
exemplum
ab
Erkero:
Cape
farinae
lateritiae
partes
quatuor,
salis
ammonii,
salis
gemmae,
salis
communis
partes
singulas,
commista
vniantur
&
madefiant
vrina."
Ideo
vero
regale
caementum
hoc
vocatur,
quia
soli
auro
probatissimo
parcit:
quemadmodum
aqua
regia
solùm
aurum
&
hydrargyrum
sublimatum
dicitur
soluere.
Admonet
quidam
antiquus
scriptor,
salem
istum
non
esse
neque
aquae
regiae
miscendum,
neque
caemento,
propterea
quod
aurum
ipsum
quoque
corrodat,
&
vitiet.
Sed
id
intelligendum
de
natiuo,
&
non
de
factitio
esse,
dicunt
alii.
Erkerus
occurrit
huic
obiectioni
ita,
vt
dicat,
salem
ammonia¬
cùm
crudum
id
non
attentare,
praesertim
si
mixtus
fuerit
sale
vulgari
ex
aqua
excocto,
quo
fa¬
cto
potius
repurget
id
velociter
ita,
vt
nullum
aliud
metallum
subsistere
in
auro
possit.
Quocir¬
ca
&
vltimo
loco
solet
hoc
caementum
adhiberi,
vt
sit
quasi
vltimum
imperfectorum
in
auro
supplicium.
Porro
Paracelsici
&
alii
Chymici
multi
sunt
in
variis
caementis
transmutatoriis:
Aliqui
aurum
caementando
saepiusque
cum
cupro
remiscendo
ad
summam
rubedinem
student
producere,
ita
vt
possit
esse
pro
tinctura
in
proiectione
super
Lunam.
Vtuntur
autem
ad
hoc
singulari
caemento,
de
quo
nos
alibi.
Potes
legere
Erkerum
in
docimasti
libro
2.
capite
de
auro
graduando.
Loco
caementi
sunt
&
coloritia
dicta,
&
alii
pulueres,
de
quibus
suo
loco.
Reuera
caementum
dicitur
omne
medica¬
men,
quod
ad
caementandum
vsurpatur.
De
caementis
argenti,
Gemmarùm,
etc.
agetur
in
praxi.
Non
omittendum,
quod
res
caementi
quaelibet
per
se
praeparanda
sit
&
in
puluerem
redigenda
ante¬
quam
misceatur.
Non
tamen
omnium
eadem
est
praeparatio;
quaedam
repurgantur
solatione,
fil¬
tro
&
coagulatione:
quaedam
calcinantur,
&tc.
mistio
fit
per
contritionem
in
lapide,
vel
colliquium,
confusionem,
&c.
Et
haec
de
causis
agentibus.
Materia
caementanda
est
aurum
tum
natiuum,
tum
artificiale
quodcunque
pro
auro
offertut,
siue
vt
segregetur
gradeturque
ad
summum,
siue
vt
appareat,
num
sit
aurum,
etc.
Postea
etiam
argen¬
tùm
maxime
prius
fixum.
Nam
vt
Geber
ait,
cùm
argentum
à
natura
auri
non
multum
differat,
pau¬
co
modo
administrationis
cum
illo
quiescit.
Insuper
Electrum
&
quod
pars
cùm
parte
dicitur:
Prae¬
terea
alla
quoque
metalla
in
caementa
inferuntur
siue
praestantiae,
siue
essentiae
&
magisterii
ex
illis
causa,
quomodo
aes
&
ferrum
caementando
figere
&
colorare
seu
tingere
quaerunt;
item
plumbum
candidum
durum
reddere,
vel
calcinare,
etc.
Tandem
Gemmae
quoque
caementis
consuenere
seu
mu¬
tari,
seu
tingi
&
explorari.
Verum
vnicuique
est
suus
mos
&
apparatus.
Notandum
est
in
auro
non
semper
corrodi
totum
argentum;
&
nonnunquam
ita
illud
calcinari,
vt
simul
aliquid
ex
auro
abra¬
datur.
Quocirca
tale
argentum
vbi
reductum
fuerit,
aliquid
auri
secùm
vehit.
Qui
magis
fauent
transmutationibus,
negant
auro
aliquid
detractum
esse,
sed
ipsum
argentum
ex
parte
simul
ma¬
turuisse
&
in
aurum
abiisse,
quod
postea
ex
non
mutato
colligitur.
Quod
si
super
eodem
argento
repetita