Stibii
cum
plum¬
bo
vtroque
co¬
gnatio.
388
Comentar.
Alchem.
partis
I.
Lib.
VI.
beri
non
negamus.
Sed
cum
Gebro
sit
docimasticum
&
exploratorium
constantis
naturae
auri,
vnde
er¬
cellentius
ergreditur,
tantùm
abest
vt
corrumpatur,
ent
exaltatorium
esse,
quis
non
videt?
lmo
&
trans¬
mutatorium
est,
cum
metalla
imperfecta
possit
destruere
&
in
aliud
mutare.
Ita
enim
per
experientiam
Geberus
comprobavit,
sulphur
corporibus
commistum
&
vna
erematum
ex
arte
quaedam
magis,
quę¬
dam
minus
comburere,
&
quaedam
à
combustione
reduci,
qundam
non:
Aurum
minime
comburi:
Inde
plumbum
candidum,
hinc
argentum,
plumbum
nigrum,
aes,
ferrum,
quod
facilime
diffluit
destruiturque
vi
sulphuris.
Si
hinc
perspici
potest,
quod
nam
minus,
&
quod
magis
à
perfectione
absit,
ent
nobilitatio
ob¬
tineri
eodem
opere
potest
deletis
ex
natura
optimi
his,
quae
eam
labefactabant.
Aurum
sulphure
exa¬
gitatum
valde
citrinum
evadit,
aut
rubeum
lucidum,
in
quo
argumentum
perfectionis
inest,
cumque
per
fulmen
reducitur,
magnae
est
praestantiae.
Quod
si
sulphur
peculiari
arte
praeparatum
fuerit,
argen¬
tum
quoque
exhibebit
excellens.
Nam
&
hoc
reduci
potest.
In
aliis
idem
assequemur
ingenio,
quanquam
cum
iactura.
Nam
beneficio
singulariter
praeparati
sulphuris
(quanquam
aliquando
antecedit
&
ipsius
me¬
talli
medicatio
per
caementum
&
alia
magisteria)
ex
ferro,
&
aere
stannoque
promittunt
sibi
aliqui
au¬
rum.
Obiter
vero
eueniunt
&
alia.
Argentum
enim
potest
mutari
in
ceruleum
(vnde
Geber
ait
à
sulphure
euadere
argentum
nigrum
caeruleo
mistum)
sed
aes,
si
non
nimis
comburatur,
nitidissimum
amaenum¬
que
violaceum
reddit:
ferrum
in
crocum
transit
excellentem.
Stannum
in
reductione
abit
in
clarum
antimonium,
sed
plumbum
in
fuscum,
vnde
liquet,
quam
vicinum
metallis
sit
stibium,
vt
quod
Dioscori¬
des
pridem
voluit
vstione
in
plumbum
abire,
&
hic
cognoscimus
transmutationem
reciprocam,
nec
ignotum
est,
regulum
antimonii
accedere
ad
plumbum
cinereum
cui
cum
argento
est
cognatio,
sicut
stannum
habet
signum
perfectionis
auri,
quia
à
sulphure
post
aurum
minime
patitur
&
acquirit
colo¬
rem
rubeum
mista
nigredine.
Ita
Mercurius
ex
antimonio
elici
potest.
Non
immerito
igitur
aliquid
perfectionis
Chymici
quaesiverunt
in
hoc
metallo,
&
ex
eo
elicitum
Mercurium
materialem
exaltare
in
naturam
auri
excellentis
studuerunt,
cum
deprehenderint
cognationem
ei
esse
cum
auro
&
argen¬
to.
Sed
&
aes
exaltari
hac
ipsa
opera
idem
contestatur
Geberus
cum
ait,
reductionem
cupri
ex
combu¬
stione
sulphuris
esse
ponderosam,
citrinam,
fuscam,
mollem
cum
aliqua
nigredine,
&
augmento
pon¬
deris
sui
corporis,
quae
argumenta
concernunt
ei
cum
auro
cognationem,
quae
res
persuasit,
posse
in
aurum
abire
si
non
crudum,
sed
praeparatum
sulphur
adhibeatur.
Sane
etiam
alias
vtriusque
metalli
conspiratio
satis
est
nota.
Verum
enim
vero
quoniam
in
antimonio
plus
praesidii
esse
ad
auri
augmentum
&
exaltationem
in
puritate
&
colore
animadversum
est:
pro
sulphure
in
opus
venit
antimonium,
vltimum
auri
suppli¬
cium
dictum,
quod
eius
virtute
evadere
possit
purum
putum
caeteris
omnibus
segregatis,
vel
destructis.
Quomodo
hoc
per
caementationem
adhibeatur,
praecedente
capite
est
expositum.
Sed
est
modus
quidam
descensorius,
quem
communiter
vocant
fusionem
vel
separationem
per
antimonium,
quae
aliquoties
repetita
vulgo
quidem
est
separatoria:
sed
Chymicis
mysteriorum
inte¬
riorum
scrutatoribus
etiam
exaltatoria.
Sed
refert
cum
quo
fiat
antimonio.
Duplex
est
stibium,
lo¬
uiale
vnum,
quod
est
nitidum
&
purum
&
aureae
naturae
particeps:
alterum
saturninum,
nigrum,
im¬
purum:
Et
paulo
ante
diximus
ex
duplici
plumbo
vtrumque
fieri
posse.
Stibium
loviale
aurum
ex¬
altat
&
ad
summum
sui
gradum
perducit
&
ipsum
quoque
fixam
lunam
tingere
potest,
&
ex
aere
ferro¬
que
certa
arte
nobile
metallum
producere.
Exaltatio
in
bonitate,
puritateque
nota
est
etiam
mone¬
tariis.
Ita
enim
scribit
Budelius
lib.
I.
de
monetis
cap.
9.
"Hic
ego
recordor
istius,
quod
reuerendissimus
atque
illu¬
strissimus
princeps
elector
Coloniensis
Ernestus
Bauariae
dux,
etc.
nuper
auri
aliquot
vncias
per
me,
nostrumque
specu¬
lem
Docimastam
aurifabrum
ita
tractari
&
per
antimonium
aliquot
vicibus
maiori,
vt
fit,
cum
foetore,
quam
foenore
(expirat
enim
antimonium
halitum
foetentem,
&
aurum
deminuit
tollendo
ex
eo
alienitatem)
liquefieri,
ac
adhibito
catino
ferreo
fundi,
ac
refundi
iussit,
vt
ab
omni
extranea
&
aliena
materia
meracissimum,
&
excoctissimum
fim¬
plex,
&
purum
putum
existeret,
dubio
procul
optime
intelligens,
vt
istarum
rerum
abstrusarum
diligentissimus
in
dagator
&
inquisiter,
multis
vsibus
tale
aurum
septies,
vt
scriptura
ait,
purgatum,
&
exploratum,
accommodari
posse.
Neque
etiam
illud
genus
experimenti
displicuit
expertissimo
medicinarum
Doctori
Adamo
Knausfio,
cui
similiter
DE¬
lectorum
Rhenensium
Zygostates
generalis
Tilmannus
Wickraid,
vir
optimus,
&
integerrimus,
me
praesente,
&
nego¬
tium
dirigente
nummum
quendam
duorum
&
vltra
lotonum
ad
culmen
&
absolutissimam
probitatem
auri
redu¬
enimus,
&
deinceps
trium
sanctorum
regum
imaginibus
stampari
procurauimus.
Haec
rara
sunt,
&
non
passim
obuia,
re
vera
tamen,
non
aspernanda
secreta."
Hactenus
Budelius,
cuius
verba
integra
proponere
voluimus,
vt
tum
redarguerentur
illi,
qui
ex
Plinio
negant
aurum
ad
purum
excoqui
posse
&
ad
vltimum
punctum
exaltari:
tum
aperte
conspi¬
ceretur
antimonio
vim
esse
auri
nobilitandi.
Bractearii
negant
ad
extensionem
ita
praeparatum
au¬
rum
aeque
facere
ac
vulgare
Vngaricum,
cui
aliquid
argenti
vel
aeris
subest,
cum
fiat
fragilius.
Imo
in¬
quam
&
Plinius
hoc
cognouit
&
ideo
latius
extendi
voluit
subiectis
argenti
bracteis,
quanquam
hoc
non
tam
ideo,
vt
dilatetur,
quam
vt
stabilius
sit,
vacillante
alias
nimia
subtilitate.
Quidam
etiam
con¬
tendunt
purum
non
béne
formari
in
monetam,
sicut
&
de
plumbo
candido
narrant,
eademque
opi¬
nio
argentum
fabrile
procreauit.
Sed
non
est
principalis
in
extensione
praerogatiua,
&
nescio,
an
non
humidius
iusto
sit
id
&
ideo
etiam
fugacius,
quod
extenditur
latius.
Plus
est
in
fixitate
&
caeteris
dotibus
quas
si
assequimur
antimonio,
satis
est
ad
gradum
excellentem.
Mollities
humiditasque
facile
procuratur
addita
parte
plumbi
vel
hydrargyri
sublimati,
vnde
di¬
citur
aurum
fieri
tractabile,
seu
obsequens
malleo
aurifabrorum
&
monetariorum.
Sed
inde
simul
fit
imperfectius.
Est
autem
varia
antimonii
per
descensum
administratio
pro
varietate
votorum,
quae
spectan¬
tur.
Vulgaris
ratio
haec
est.
Eligitur
primo
stibium,
estque
in
electione
accurata
plurimum
mo¬
menti.
Nam
si