389
De
Exaltationibus.
Nam
si
combalticum
seu
saturninum
imperatumque
sumseris
pro
Iouiall
electo,
vix
votorum
fies
com¬
pos.
Praeparatur
autem
vt
plurimum
per
tartarum
pari
quantitate
colliquefactum
&
versum
vnco,
do¬
nec
vt
liquor
fluat.
Ita
cum
linquuntur,
subsidet
regulus
stibii
argenteus.
Aliquando
tantum
misce¬
tur
tartarum
in
vsu:
Aliquando
figitur,
&c.
Id
modo
per
se
solum
venit
in
opus,
modo
cum
aliis,
sul¬
phure
puta,
vel
aere,
vel
fluxu
descensorio,
aut
exaltatorio.
Eligitur
&
aurum
(si
in
auro
elaborare
volu¬
mus:
Est
autem
huic
potissimum
dicatus
hic
labor,
aliis
secundum
analogian
competit.)
Id
primo
de¬
bet
esse
paucum.
Nam
magna
quantitas
hoc
artificio
non
potest
tractari
simul
&
vna
vice:
Deinde
valoris
à
sedecim
caractis
ad
viginti
tres.
Pauperius
enim
cum
magna
iactura
sentit
antimonium,
sunt¬
que
priora
quaedam
segregatoria
artificia,
quibus
ex
magna
mole
argenti
separatur
aurum,
vel
ad
pau¬
ca
redigitur
vti
fit
in
fusione
per
sulphur
cum
aere
in
granaliis.
Praeterea
praesto
debent
esse
instrumenta
operis,
vt
fornax
anemia,
Catinus
fusorius,
Catinus
de¬
scensorius,
coniformis:
malleus,
&
reliqua.
Iam
si
solum
stibium
adhibetur,
&
aurum
sit
diues,
eius
duplum
cum
auro
simplo
in
catinum
iniicitur,
&
in
anemia,
vel
foco
ante
folles
eliquatur.
Cum
probe
fluxerint
&
confusa¬
fuerint,
arreptus
catinus
fusorius
in
coniformem
ferreum
(vel
ex
orichalco
fabrefactum)
effunditur,
margineque
impulsa
depellitur
aurum
in
metae
apicem,
vnde
postquam
refrixit
decutitur
malleo,
Meta
truncata
vocatur
Plachmalium
(ita
nos
oportet
artificum
sermonem
propter
euidentiam
ex¬
ptimere.)
Sed
aurum
decussum,
REGVLVS
appellatur,
habetque
tunc
colorem
citrinum
misto
ci¬
nereo.
Idem
repetitur
communi
more
ter:
sed
Chymico
septies.
Vltimo
quia
aliquid
halituum
à
sti¬
bio
cohaesit
auro,
proflatur
ante
folles
in
ipsum
aurum
directo
flatu,
quem
si
fert
recte,
purum
tracta¬
bileque
pronunciatur,
cumque
concreuit,
vrina
restinguitur.
Vocant
aurum
FINVM
vel
graduatum,
Quod
si
aurum
pauper
sit,
augenda
quantitas
stibii
est,
idque
miscendum
quarta
parte
sulphuris.
Plae¬
rumque
tripla
proportio
est
stibii
ad
aurum,
&
prima
duntaxat
vice
sulphur
intermiscetur,
sequenti¬
bus
omittitur.
Agricola
monet
addi
tres
stibii
ad
vnam
partem
auri
cum
aeris
semuncia
ad
bessem
si
aurum
va¬
cat
ęre:
sin
particeps
est,
sufficere
sicilicum
seu
duas
drachmas.
Erkerus
vult
quosdam
adiicere
aes
coloris
al¬
tioris
causa,
&
tunc
ideo
stibium
augeri,
vt
aes
totum
possit
excoqui
&
consumi.
Habet
etiam
peculia
re
quid
Agricola
in
commistione.
Nam
auro
prius
eliquato
in
fictili
praecandefacto
cum
in
gyrum
mo¬
uetur,
immittit
paucum
stibium,
ne
exiliat,
cumque
colliquefactum
agitatur
in
orbem,
submittit
reli¬
quum,
&
catinum
operculo
sternit,
&
coquit,
donec
quis
triginta
quinque
passus
ambulando
possit
conficere.
Hoc
peracto,
in
conum
ferreum
praecalefactum,
saeboque
illitum
fit
effusio,
concussuque
ad
fundum
pellitur
aurum,
qui
motus
adiuuatur
nonnunquam
medicamine
descensorio.
Iubetur
reco¬
qui
massula
seu
regulus
quater,
sed
deminuto
stibio,
ita
vt
vltimo
vix
sit
duplum.
Regulum
in
testa
fi¬
ctili
adiecto
puluere
fusorio
(ex
recrementis
vitri
&
duplo
tartaro)
recoquunt
&
fulminant.
Plachma¬
lium
incoquunt
plumbo,
&
in
cineritio
repurgant,
separantque.
Si
aliquid
auri
restitit
in
Plachmalio,
recoquitur
cum
tertia
parte
stibii
crudi,
&
eodem
modo
segregatur
regulus.
De
his
recte
consules
Erkerum
in
docimastico.
Semper
aliquid
in
vulgati
praxi
retinet
stibium.
Quocirca
cum
prima
fu¬
sio
decussioque
reguli
est
peracta,
Plachmalium
in
catinum
iniicitur
&
addito
plumbo
ferrique
sco¬
be
per
interualla
immissa
tamdiu
excoquitur,
donec
vncus
versatorius
è
ferro
non
amplius
à
stibio
ra¬
ditur.
Inde
fit
regulus
argenteus
auri
ferax,
si
in
conum
effusum
fuerit.
Ita
Plachmalium
secundae
descensionis
in
catino
liquatur
perque
vices
iniicitur
limatura
ferri
vt
ante,
Regulus
seruatur.
Sed
ni¬
hilominus
stibium
denuo
segregandum
est
(muß
geseigert
werden/)
siue
ita
vt
in
plumbum
incoqua
tur,
&
submittatur
regulus
ex
Plachmaliis
in
cineritio,
fulmineturque
&
tandem
quartetur
(vti
loqui
solent)
separeturque
aqua
forti:
siue
vt
stibio
tali
addantur
nempe
librali,
sextans
ferri
elimati
cum
tantundem
plumbi,
&
lithargyri,
semunciaque
aeris:
quae
colliquata
effunduntur
in
conum
pro
regu¬
lo,
qui
fulminatur
in
cineritio
&
aquae
forti
traditur,
quae
omnia
ab
Erkero
requirere
potest
tametsi
vernaculo
Germaniae
scriptore.
Verum
cum
hoc
opus
frequentius
instituatur
separationis,
quam
exaltationis
causa,
caetera
dif¬
ferimus,
ad
praxin
segregatoriam.
Coincidit
autem
etiam
affinatio
quaedam,
vti
vocant,
quae
est
ad
fi¬
nem
absolutumque
bonitatis
terminum
excoctio.
Deinde
eodem
opere
etiam
fixatio
contingit,
&
exploratio
&
transmutatio
vti
iam
dictum
est.
Quocirca
Chymicus
per
sulphur,
vel
antimonium
va¬
ria
procurare
potest:
Quin
&
eadem
operatio
antimonium
ipsum
exaltat,
facitque
ex
eo
quoddam
genus
plumbi,
quem
regulum
vocant,
adiecto
ferro.
Ita
maturatur,
qui
est
in
eo,
hydrargyrus
&
fixio¬
nem
acquirit,
potestque
deinceps
stibium
transmigrare
in
hydrargyrum
ea
arte,
qua
mutatur
plum¬
bum
in
Mercurium,
quanquam
Suchthenius
voluerit
id
non
euenire,
nisi
ope
Mercurii
seu
argenti
vi¬
vi,
vti
ex
mineris
legitur.
Idem
artificium
potest
accommodari
ad
electrum
&
augmenta
auri
adiectis
medicaminibus
singularibus.
Potest
&
congruere
auro
philosophorum,
hoc
est,
vsifuri,
&
quam
vo¬
cant
cinabarim
factitiam,
postquam
experta
fuerit
suum
caemmentum.
Est
&
reductorium,
sed
non
cum
antimonio,
verum
cum
aliis
medicinis.
Interdum
non
per
se
exaltatio
vltima
est,
sed
via
quaedam
&
gradus
ad
vltimam,
potissimum
si
spectamus
essentiales
medicinas,
quarum
subiectum
tum
aliis
tum
hoc
quoque
modo
praeparamus.
Sed
in
metallicis
cognatisque
mineralibus
potissimum
valet.
Vtrum
autem
regulus
hic
fiat
ponderis
merito,
an
medicinae
praecipitantis,
non
difficile
est
perspice¬
re.
In
mineralibus
sane
metallicis
pondus
&
firmitas
substantiae
habet
aliquod
perfectionis
argumen¬
tum
&
iudicium.
Ignis
separat
heterogenea,
homogenea
congregar
&
attenuat.
Itaqua
adiuuat
penetrationem
totius
per
tota.
Inde
stibium
assumit
familiaria,
&
consumit
imbecillia.
Elabuntur
firma
pondere¬
quę
suo
secedunt.
Sed
sunt
quidam
pulueres
defensorii,
quibus
tum
aurum
imbecillius,
tum
argen¬
cum
etiam
per
stibium
exigi
queunt,
qualis
est,
qui
habet
ferri
scoriam,
vel
limaturam.
Alii
citius
diui¬
iunt
&
separant,
de
quibus
suo
loco
in
praxi,
Lll
2
CAP.