Granum
ar¬
genti
fulmi¬
nati
est
aspe¬
rum
in
superfi¬
cie,
absque
ma¬
cula,
in
igni
quieuit,
&
bene
emicuit.
390
Comentar.
Alchem.
partis
I.
Lib.
VI.
CAP.
XIV.
De
fulminatione
nonnulla.
DE
hac
operatione
alias
in
Alchymia,
epistolis,
&
docimastico
abunde
scripsimus,
&
plaeraque
in¬
strumenta
eius
supra
inter
fornaces
exhibuimus,
ex
quibus
artificii
quoque
rationem
perspicere
haud
est
difficile.
Itaque
eo
paucioribus
eget
verbis
declaratio.
Nomen
affinxerunt
ei
Chymici
alie¬
nius.
Cum
enim
fulmen
sit
ictus
impetuosus
spiritus
sulphurei
&
nitrosi
ex
nube,
qua
conclusus
erat
erumpentis
cum
flamma,
percutiens
obvia
quaeque
non
sine
ingenti
fragore
&
aëris
conculsu:
alle¬
gorica
attributio
nomen
fulminationis
decermit
potius
excussioni
metalli
è
catino
propter
contraria
aestus
&
frigidi,
spiritu
nempe
foris
aliquo
frigido
incidente
in
alta
compulso,
indeque
cum
impetu
re¬
siliente
&
secum
rapiente
liquorem
metallicum,
quod
non
fit
sine
crepitu,
percussione
&
sicubi
cre¬
mia
attingit,
incendio.
Sed
quam
intelligunt
fulminationem,
potius
fulgur
&
irradiatio,
seu
splendor
quidam
puri
solis
ex
nebulis
vel
nubeculis
dilapsis
est,
vnde
Germani
vocant
blicken
/
ab
emicando:
o¬
pus
vero
ipsum
abtreiben
(quod
impuritates
&
commista
cum
metallis
perfectis,
vel
aliis
iuxta
analo¬
giam
proflentur
&
depellantur
à
puro
putoque
liquore,
vnde
proflatura
poterat
dici,)
vel
quia
per
plum¬
bum
fit.
Apud
docimastas,
Blen
Prob.
Vocari
vero
solet
à
Catino
cinereo
etiam
CINERI¬
TIVM:
Italis
LA
COPELLA:
Vnde
facta
copellatio
vel
cupellatio,
quia
catillum
ci¬
nereum
nuncupant
cupellam
vulgo,
à
capiendo
nisi
fallimur,
quasi
sit
sub
testa
&
concamerato
for¬
nice,
quam
tegulam
dicimus
in
catino
cinereo
excoctio,
tegula
ambiente,
&
capiente
catillum
cum
materia.
Sed
in
verterunt
Germani
voces,
&
quod
iuxta
hunc
sensum
erat
dicendum,
vnder
der
Ca¬
pell
/
enunciant
auff
der
Capell
/
&
pro
illo
aiunt
vnder
der
Wuffel.
Describi
&
aliis
vocabulis
potest,
veluti
quod
quidam
appellant
excoctionem
vel
recoctio¬
nem
in
fornace
secunda:
vel
examen
fornaculae:
examen
plumbi
à
praestantiore,
&c.
An
autem
sit
operatio
gradatoria,
cum
videatur
separandi
potius
causa
inuenta
&
celebrata,
dubitet
quispiam.
Sed
dubium
ponet,
qui
considerationem
non
esse
finem
vltimum,
quamvis
concurrat.
Id
enim
spe¬
ctat
fulminator,
vt
metallo
fulmine
exagitato,
afflatuque
igneo
eliquato
&
excocto
praestantiam
co¬
loremque
genuinum
conciliet
&
perfectionem
homogeneam
imperfectis
heterogeneis
in
vnoquo¬
que
genere
cui
competit
ille
labor,
segregatis
inducat,
quae
est
exaltatio
quaedam
in
gradu
bonitatis
Nam
aurum
&
argentum
cupellatum
(vti
loquuntur)
non
procul
abest
à
puritate,
quanquam
magis,
minus,
pro
instituto
artificis
&
operis
administratione.
Neque
enim
dubitandum
est
per
plumbum
posse
ad
excellentem
puritatem
perueniri,
modo
in
testa
quicquid
adhaesit
halituum
peni¬
tus
profletur.
Budelius
ex
Molinaeo
tres
gradus
argenti
boni
recenset:
quorum
primus
est
absoluti
vtpote
duo¬
decim
denariorum:
Secundus
deficientis
sex:
tertius
duodecim
granis,
quorum
vtrumque
cinera¬
ceum
dicitur,
cum
diligentia
artificum
eo
ascendere
possit,
vt
vix,
duo,
tria
vel
quatuor
desint
ab
apice
perfectionis
grana.
Quid
quod
ipse
Budelius
palam
vltimam
puritatem,
quae
est
12.
denatiorum
(seu
16.
lotonum)
argento
ex
catillo
seu
copella,
modo
tractetur
opus
industrie
&
perite
a¬
scribat.
Haec
enim
sunt
eius
verba:
"Equidem
constanter
affirmo"
(contra
eos,
qui
negant
argentum
posse
ad
purissimum
excoqui)
"me
saepissime
ex
meracissimo
&
puro
puto
argento
numulos
animi
causa,
&
vt
aliis
gratis¬
carer
ob
raritatem
cudi
procurasse
Cuius
rei
etiam
euidentissimum
potest
esse
experimentum
in
massulis
illis
ex
catillum
cinericiis
desumptis.
Nam
si
eaedem
denuo
adhibita
aliqua
plumbi
particula,
vt
eo
citius
liquescant,
catillis
nouis
imponan¬
tur
&
altera
vice
in
igni,
donec
sistant,
seseque
constantes
&
immobiles
exhibeant,
agitari
patiantur,
productae
massu¬
lae
eiusdem,
cuius
antea
fuerunt
ponderis
prodibunt,
de
quo
per
aequilibrium
ad
oculum
constabit."
Haec
ille
libr.
1.
de
Monetis
capite
vndecimo,
Lege
&
Parag.
13.
14.
16.
etc.
Vbi
fundamentum
artis
probandi
argenti
in
copella
docet
esse
sententiam
summae
puritatis:
Item:
"Ecce
hic
in
catillis
offert
se
materia
illa
argentes
purissima
excoctissima,
meracissima,
&
ab
omni
fece
extraneaque
&
impertinente
mundata,
immobilis
&
praedura,
stans
atque
persistens:
Germanice
vocamus
ein
rein
Silberkorn
/
etc."
Eodem
modo
Chymici
argentum
de
cupella
seu
cineritio
purissimum
debere
esse
indicant,
cum
ei
summae
puritatis
laborem
per
fulminationem
assignent,
quasi
nulla
sit
altior
argenti
examinatio.
In
hanc
sententiam
scripsit
Pancirollus
parte
2.
nouorum
titul.
7.
In
cupella
aurum
&
argentum
poliendum
&
ab
omni
macula
expurgandum
mittitur,
vt
nihil
praeter
purum
putum
aurum
ibi
maneat,
etc."
Et
mox:
"Idque
aurum
Di
copella
dicitur."
Quanquam
igitur
resistant
quidam,
inficienturque
ad
summum
excellentis
puritatis
posse
ex¬
coqui
argentum,
vel
aurum,
&
vulgo
praetendatur
maioris
Cineritii
imperfectio,
vtpote
in
quo
argen¬
tum
minime
assequitur
finem,
sed
in
vstrinam
deferendum
est,
in
qua
nec
ipsa
fit
perfectum:
tamen
reiectis
his
opinionibus
exaltatorium
vere
esse
hoc
artificium
statuamus,
sive
prima
statim
vice
pro¬
deat
absolutio,
sive
pluribus:
Et
sive
ante
finem
cesset
magister,
sive
pergat.
Metallurgicae
sane
offi¬
cinae
&
monetales,
vti
&
fabriles
non
expetunt
vltimum
puritatis.
Itaque
satis
ipsis
est
assecutum
esse
consilii
sui
gradum,
licet
porro
procedere
potuissent.
Sed
his
missis,
quaeritur
quam
pridem
sit
inuenta
cupellatio.
Pancirollus
inter
nova
reperta
po¬
nit,
cùm
de
Alchymia
ait:
"Noviter
quoque
reperta
fuit
LA
COPELLA
siue
cupella:
Vasculum
mirabile
ex
bubulo
osse
factum.
In
hoc
aurum
&
argentum
tenui
bractea
plumbi
inuolutum
&
vasculo
illi
immissum,
igni
imponi¬
tur.
Tum
cupella
siue
vasculum
istud,
quicquid
inest
metalli,
absorbet.
Ipsum
vero
aurum
aut
argentum,
quod
in
fundo
abique