391
De
Exaltationibus.
"absque
omni
mixtura
residet
intactum
relinquit."
Ita
ille.
Difficile
est
dictu,
quam
ille
nobis
nouitatem
copel¬
lae
fingat.
Excoctionem
per
cineritium
quid
opus
est
probare,
vnum
esse
ex
vetustissimis
institutis?
Pro¬
mit
Badelius
loca
Biblica
tria
quorum
vnus
est
Psalm.
11.
alter
Hierem.
6.
vbi
&
artis
vocabula.
"In
igne
con¬
sumptum
est
plumbum,
frustra
conflauit
conflator,
etc"
tertius
Malach
3.
Eadem
tractauit
Matthesius
in
Sa¬
repta,
concione
XIII.
Quis
autem
etiam
putet,
vetustissimas
ex
puro
argento
monetas
absque
copella
seu
cineritio
po
uisse
confici?
Quid
ni
haec
ars
probandi
argenteos
nummos
fuerit
apud
Plinium,
quae
isto
tempore
Romae
non
fuit
noua
inuentione,
sed
translatione
&
cognitione,
quandoquidem
à
maio¬
re
opere
cineritii
ad
copellam
seu
catillos
facilis
est
accommodatio,
estque
fulminatio
fornaculae
par
uum
cineritii
maioris
exemplum,
&
ex
amplo
in
paruum
contractio.
Deinde
aliud
est,
per
se
nouum
esse,
aliud
Romae
nouum:
Aliud
in
artificum
penetralibus
latere:
aliud
ad
vulgus
peruenire,
&
singu¬
lariter
ad
aliquod
institutum
accommodari.
Cum
itaque
copellae
inuentum
aetate
Pancirolli
nouum
per
se
videri
non
debuerit,
ne
lapsum
memoria
dicamus,
referamus
sane
narrationem
ad
vulgationem
&
cognitionem
specialem,
qua
ratione
cuilibet
imperito
nouum
est,
etiam
Troiae
excidium,
&
arca
Noae.
Hoc
confirmatur
mirabili
illa
descriptione
vasculi
ex
osse
bubulo,
&
absorptione
metalli,
quic¬
quid
inest,
relicto
solo
auro,
&c.
voluit
nimirum
describere
catillum
cinereum,
cuius
materia
potest
esse
cinis
ossium
cum
caeteris,
in
quo
iuxta
artem
proflatura
facta,
pars
plumbi
in
focum
cinereum
ir¬
repit,
quam
molybdaenam
vocant,
pars
consumitur,
pars
ad
oras
deducitur
&
secedit,
relicto
auro
vel
argento
in
meditullio
puro,
nisi
quantum
vnà
in
cinerem
fese
insinuauit.
Materia
quae
fulminationi
destinatur,
&
circa
quam
conflator
fulminatorius
occupatur,
quamque
perficiendam
suscipit,
principaliter
est
argentum.
Nam
hoc
solum
summum
praestantiae
per
fulmen
aequirere
potest.
Accommodatur
&
auro,
sed
non
ad
apicem
synceritatis.
Neque
enim
fulmen
trans¬
scendere
debet
argenti
perfectionem,
cum
non
destruendi
huius,
sed
perficiendi
fit
inuentum.
At
au¬
rum
saepenumero
non
est
sine
argento.
Deinde
vlteriora
quaedam
sunt
auro
destinata,
in
quibus
argen¬
tum
cedere,
&
detrimentum
pati
cogitur,
vt
antimonium,
caementum
regale,
aqua
regis,
etc.
Manet
itaque
fulminationi
ad
argentum
proprietas
&
praerogatiua
sua.
Nec
est,
vt
dicas,
aurum
quoque
posse
inferri
in
catillum
seu
cupellam,
si
nihil
argenti
habeat,
ibique
perfici.
Nam
tunc
abusio
quaedam
fit,
&
argento
dicata
operatio
applicatur
ad
aurum,
quod
item
accidit,
cum
id,
quod
pro
puro
auro
nobis
of¬
fertur,
num
fit
tale,
cognoscere
fulmine
cupimus,
nempe
improprio
examine,
cum
certum
sit,
ex
catil¬
lo
seu
cupella
omnino
de
auri
exacta
puritate
pronuntiari
non
posse.
Videat
ergo
ille
bonus
Pancirol¬
lus,
quorum
sententiam
&
persuasionem
secutus
sit,
cùm
aurum
de
copella
putauit
esse
purissimum,
Sed
vt
in
auro
fit
abusio
huius
operae,
ita
&
in
electro,
&
quàm
partem
cum
parte
vocant,
variisque
tin¬
cturis:
imo
&
aere
nonnunquam.
Verùm
diligenter
sunt
cauendae
technae
sophistarum,
quae
adeo
nonnunquam
sunt
ingeniosae,
vt
etiam
decipere
artificem
peritum
queant.
Fuit
olim
persuasio,
illud
optimum,
omnique
iure
probandum
argentum
esse,
quod
sustineret
fulmen
aliquoties
constante
co¬
lore,
&
caeteris,
quae
in
fulmine
vnà
spectantur,
qualia
sunt
emicatio,
quies
in
igni,
concretio,
malleatio,
etc.
Sophistae
ergo
in
hoc
vnice
incubuerunt,
vt
aes
aut
ferrum
eo
perducerent,
sicque
se
argentum
fe¬
cisse
per
artem
gloriarentur.
Sed
sunt
fulminis
diuersae
procurationes,
quibus
facile
potest
obuiam
iri¬
fraudibus.
Sunt
&
quaedam
medicamina
mitia,
quaedam
acria,
quaedam
mediocria,
quorum
administra¬
tio
facile
detegit
veritatem,
praesertim
si
vt
in
quartatione,
ita
&
hic,
amplificetur
massa,
adiecto
argen¬
to
indubio.
Tunc
enim
soluitur
connexio
fucatae
tincturae,
&
exponitur
ignium,
plumbi,
&
aliorum
medicaminum
potestati.
Recte
Geberus
disserit,
ferrum
&
aes
non
facile
mercuriales
tincturas,
quin
&
aurum
argentumque
&
mollia
relinquere,
propter
siccitatem
terream,
qua
combibunt
retinentque
tenacissime
humorem
analogum.
Perinde
fit
in
argento
sophistico.
Sed
superinducto
natiuo
argento,
satiatum
familiariore
l
quore
aes
aut
ferrum,
alienius
medicamen
omittit.
Ita
calx
viua
siti
quadam
in¬
terna
cohibet
partes,
vt
perstet
forma
lapidis
concreti.
Sed
saturata
aere
humido,
vel
aqua,
dimittit,
&
concidunt
partes
in
fauillam
pulueremque.
Aquae
vero
sit
materia,
ex
qua
constat
cineritium
seu
cupella,
&
quomodo
item
siue
magno
siue
paruo
opere
sit
apparanda,
aliis
in
locis
est
satis
expositum,
&
non
est
docimasta
vel
metallurgicus
scri¬
ptor,
quin
id
doceat.
Hic
quaedam
saltem
attingemus.
Ita
quidam
efformant
cineritium
majus.
Statuunt
altitudinem
foci
vsque
ad
lumbos,
eamque
in
orbem
ducunt.
Medium,
relictis
spiraculis
tribus,
farciunt
scoriis.
Deinde
in
solo
lutum
praeparatum
sternunt,
postea
carbones:
hinc
iterum
lutum
&
carbones,
vsque
ad
metae
formam.
Lutum
vero
est
in
pilas
con¬
formatum,
&
arefactum.
Accensis
carbonibus,
paulatimque
descendente
igne,
lutum
vritur.
Vstum
re¬
purgatur,
&
miscetur
dimidia
parte
pulueris
carbonarii,
cribratur,
subigitur
aqua,
inque
globos
redu¬
citur.
Ita
paratum
est
lutum
carbonarium
ad
catinum.
Huic
super
structura
praemittitur
fundamentum
ex
luto
bono,
quod
scoriis
imponitur,
vt
sit
pauimentum.
Exiccatur.
Huic
imponitur
nouum
lutum,
vt
prius,
idque
ad
iustam
altitudinem
vsque
fit
vicissim.
Si
rimae
extiterint
exiccando,
eae
diligenter
farci¬
untur.
Pauimentum
absolutum
conspergitur
cineribus:
&
super
his
extruitur
efformaturque
catinus
fulminatorius
ex
luro
carbonario
altitudine
dodrantali,
fouea
in
medio
impressa.
Catinus
tegitur
lae¬
uore,
qui
fit
ex
luti
vsti
repurgati
lib
iiij.
&
cretae
lib.
j.
vel
pro
creta
ponitur
farina
laterum,
&
pollen
carbonum.
In
minore
opere
optimum
olim
cineritium
pro
cupellis
habitum
fuit,
quod
fit
ex
cinere
colurno¬
praeparato,
cinere
ossium
bubulorum,
calce
ossium
hoedi
castrati,
arietumque
paribus
singulis,
quibus
additur
pars
dimidia
ossium
sepiae.
Horùm
pulueres
subtilissimi
vrina
madefacti
subactique,
&
nonni¬
hil
resiccati
in
modiolum
coguntur,
exacteque
solidantur,
aut
pro
operis
modo
figurantur.
In
medio
efformatur
scrobicula
ferramento
excilorio,
pauimentumque
&
latera
aequantur
laeuiganturque
accu¬
tate.
Tota
postea
superficies
interior
cretae
puluere
sigillatim
praeparato
insternitur:
paulo
spissius
tamen
Lll
3
Plato
quoque
in
politico
mentionem
facit
separa¬
tionis
aeris
&
argenti
ab
auro.
Sed
aes
secernitur
copella.