Vade
Salmu¬
thi
notas
in
Pancirol.
parte
2.
tit.
5
de
sacchare
fine.
394
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
VI.
Fulminationem
à
plumbo
plaerumque
excipit
affinatio
super
testa
vel
patella
fictili,
propterea
quod
etsi
ad
summum
gradum
perductum
sit
(si
nimirum
huc
aspiramus.
Nam
ante
dictum
est,
posse
nos
etiam
citra
subsistere,
&
diminuto
auctove
plumbo
ignique
agere,
quousque
consultum
est)
tamen
adhuc
alluuio
&
nubecula
ex
halitibus
plumbi
sit
coniunctus.
Iubent
ergo
magistri
proflare
illos
hali¬
tus
super
patella
humili
ante
folles,
de
qua
re
in
sequentibus.
CAP.
XV.
De
Affinatione
speciali.
Vox
Affinationis
barbara
quidem
est,
&
à
Pantheo
in
re
metallica
vsurpatur
pro
absolutione
fina¬
li,
quemadmodum
etiam
officinis
illa
placuit,
quibus
solenne
est,
finire
argentum,
affinare
saccha¬
rum,
&
alia:
sed
ita
comparata
ars
chymica
est,
vt
non
barbaries
terminorum,
sed
consuetudo
artifi¬
cum,
ipsaque
rerum
substantia,
&
operum
ratio
potius
sint
respicienda.
Non
est
barbarum
arti
chymi¬
cae,
quod
experientia
&
consensu
artificum
comprobatum,
&
plus
lucis
affert
doctrinae,
quàm
si
ele¬
gantias
Tullianas
nobis
commendares,
nihilque
nisi
auribus
Caesarianis
&
foro
eloquentiae
Romanae
gratum
sonares.
Intricauit
ita
metallurgiam
potius,
quàm
explicauit
Agricola.
Plinius
non
reformida¬
uit
Latio
donare
etiam
metallurgorum
&
officinarum
vocabula
illa
mucida
&
fuliginosa,
Seythanum,
Turbistum,
Segullum,
Alutationem,
Canalitium,
Apilascudem,
Arrugias,
etc.
Verum
enimuero
permittimus
delicatulis,
vt,
cum
incident
in
sermonem
de
re
metallica,
cum
Cicerone,
Caio
Caesare,
vel
Augusto,
vsurpent
nomen
absolutionis.
Est
enim
affinatio
nihil
aliud,
quàm
absoluti
finis
opera:
seu
ad
vltimum
finem
bonitatis
tam
intrinsecae,
quàm
externae
exaltatio.
Haec
generico
significatu
ad
multa
artificia
se
extendit.
Quodcunque
enim
opus,
siue
per
se,
siue
per
accidens
id
assequatur,
dici
isto
potest
voca¬
bulo.
Sed
nos
eam
consideramus
nunc
in
specie
inter
exaltatoria:
&
quia
licet
à
populo
sumere
vo¬
cabula
congrua,
respeximus
potissimum
ad
illos
metallurgorum,
docimastarum,
monetalium,
etc.
labo¬
res,
quibus
praeter
fulmen,
caementum,
&
huiusmodi
dicuntur
aurum,
argentum,
aes,
&c.
affinare,
&
ad
regulam
coquere.
Hoc
iam
nobis
est
principale.
Affinia
facimus
caetera,
quibus
aliquid
affinari
dici¬
tur,
quaecunque
aliis
non
comprehenduntur.
Pridem
indicauimus
difficultatem
methodi,
quodque
cogamur
operationes
aliquas
ad
modos
potius
distinctos
reuocare,
quàm
speciebus
essentialibus
discludere.
Veniam
itaque
debebunt
nobis
rigiduli
Grammatici
cum
Logicis
illis,
qui
Critici
potius
sunt,
quàm
operum
laudatorum
effectores,
quorum
saliuae
quicquid
non
accedit,
id
respuitur.
Est
&
vsitatum
RECTIFICATIONIS
nota;
sed
generalior,
quàm
pro
affinatione,
prout
laxum
vsum
sibi
permittunt
condonantquea
tifices.
Aliàs
proprie
rectificatur
id,
quod
inter
elaborandum
ab
opere
vel
auxiliis
aliquid
inquinamenti
accepit,
vel
nondum
penitus
est
segregatum,
vel
cui
postea
aliquid
superuenit
alieni.
Id
ad
rectum
deducimus,
seu
ad
regulam
elaboramus
id,
quod
cum
affinatio¬
ne
in
aliquibus
exemplis
potest
concurrere.
Vt
pressius
intelligas,
quid
sit
affinare
in
specie,
considera
excoctionem
metalli
ad
regulam,
&
vstionem;
item
sacchari
affinationem,
qua
acquirit
candorem
eximium,
&
teneritatem
puritatemque
excellentem.
Ita
affinantur
sales,
nitrum,
chrysocolla,
borax,
atramentum,
hydrargyrus,
etc.
Talis
affinatio
aut
absoluta
est,
aut
relata.
Nam
&
finis
aliàs
vltimus
est,
aliàs
προς
τι,
suntque
fines
multi
intermedii,
seu
subordinati,
&
deinceps
sequentes,
in
quibus,
quia
motus
artis
ex
proaeresi
&
ar¬
bitrio
artificis
nonnihil
dependet,
potestque
sisti,
cum
videtur,
&
bona
sibi
succedunt,
non
omnia
sunt
vltima,
euenire
quies
potest,
tametsi
pateret
progressus
ad
vlteriora.
Exempli
loco
est
argentum,
quod
cum
per
fulmen
nondum
est
absolutum,
vti
fit
in
opere
maioris
cineritii,
traditur
vstori,
qui
id
dicitur
ad
finem
vrere,
hoc
est,
ad
regulam
puritatis
perducere
sub
camino
per
crematuram.
Atqui
is
finis
non
est
vltimus,
sed
deficit
drachma,
ita
vt
bes
talis
argenti
contineat
semuncias
quindecim
cum
tridrach¬
mo,
cuius
absoluta
puritas
erat
sedecim
lotonum,
vel
duodecim
denariorum.
Ita
imparitas
finitionis
est
in
saccharo
quoque,
&
succis
mineralibus.
Deinde
hoc
opere
vel
interna
fit
exaltatio,
vel
externa¬
Illa
simul
accidit
digestio
&
maturatio,
qua
amittitur
cruditas:
item
segregatio
ab
alienis
commistio¬
nibus,
vt
substantia
plane
exeat
homogenea:
Hac
sordes
&
inquinamenta
foris
adhaerentia
tolluntur,
vt
in
his,
quae
in
se
sunt
absoluta,
sed
superficietenus
nondum
detersa
repurgataque.
Priore
modo
argentum
viuum
affinatur
exaltaturque,
quo
sensu
Geberus
scripsit,
intentionem
complementi,
seu
institutum
&
consilium
absolutionis
vltimae
esse,
vt
LAPIS,
seu
mercurius
Philo¬
sophorum
per
sublimationis
modum,
perfectissime
mundetur,
vt
quod
volaticum
est,
figatur,
etc.
vel
vt
superflua
humiditas
tollatur,
&
sulphur
impuritasque
terrena
separetur:
quem
finem
postquam
est
consecutus
hydrargyrus,
iam
in
aurum
argentumque
agit,
&
ea
in
mercurium
conuertit,
potestque
coagulare.
Aurum
finum
est
pustulatum,
vel
obryzum;
quidam
etiam
lotig
Golòt
vocant,
quasi
ad
comple¬
mentum
regulae
excoctum,
aut
factum,
vt
pondus
lothonum
suorum
habeat
integrum.
Aliàs
id
est
pu¬
rum
putumque,
vt
&
argentum.
Vide
Budelium
libr.
I.
de
monetis,
cap.
24.
vbi
&
meracissimum.
Aurum
&
argentum
tum
intus
tum
foris
affinantur
per
caminum,
vbi
duplex
modus
proponi¬
tur,
prior
sub
lignis,
posterior
sub
tegula.
Vtriusque
fornaces
supra
ex
Etkero
repraesentauimus.
Ali¬
quando
vero
tantùm
foris
affinantur,
veluti
cum
caemento,
vel
antimonio,
sulphure,
plumbo,
etc.
sunt
percocta
quidem,
&
intus
ad
regulam
perducta;
sed
foris
adhaerent
ex
medicinis
adhibitis
alluuiones,
&
sordes.
Vocatur
deflagratio,
vel
proflatio,
quae
plaerumque
fit
super
patella
fictili,
ante
folles
viuo
carbone,
donec
tremore
&
nubecula
transeunte
purus
fulgor
&
constantia
emergat.
Argen¬