400
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
VI.
dantur
medicaminibus
coloritii,
ferreis,
aereis
ve
fundum
inducimus
pigmento:
&
in
eo
expressas
lacu¬
nas,
ductusque
farcimus
medicamine,
quod
placet.
(Nam
diversae
est
virtutis
diversumque
post
se
relinquit
colorem.)Cum
exesum
est,
quod
tetigit
ad
votum,
deducitur,
abstergiturque,
&
postea
politura
emendatur
ex¬
ornaturque
species.
Hoc
consilio
pro
aceto
vel
vrina,
miscemus
medicinas
nonnunquam
aquis
imperialibus
&
solyentibus
seu
fortibus
quas
gradatorias
vocant.
Vnde
&
caelatura
ipsa
apud
quosdam
nomen
trahit.
Vo¬
cant
enim
Gradierung
Germanorum
idiomate,
maxime
si
certos
colores
interdicimus,
vt
album
per
aquam
mer¬
curialem,
vel
soluti
argenti,
&c.
Eodem
instituto
magis
variare
quoque
potest
coloritium,
vt
iam
non
tantum
illa
superiora
misceantur,
sed
&
sal
capitis
mortui
vel
ipsum
caput
mortuum
ex
aquis
regiis:
hydrargyrum
sub¬
limatum,
borax,
alcali,
&c.
incorporatis
spiritu
chalcanthi
aqua
forti,
spiritu
sulphuris,
aqua
corrosium
mellis,
aceto
stillatitio,
spiritu
salis
tartari,
&c.
Sexto
potest
coloritium
est
transmutatorium
esse,
sed
redu¬
ctione
opus
est,
vt
in
ferro
in
aes
mutando
&
similibus.
Idem
potest
cornua
&
ossa
vertere
in
lapides,
si
pau¬
lo
sit
liquidius,
&
alumen
lixiviis
ex
calce
cinereque
clavellato
dilutum.
Gemmas
ita
mutari
posse
ex
antiqta¬
te
annotavit
Plinius,
crystallo
transeunte
in
smaragdum:
sarda
in
sardonychen
etc.
Sed
haec
artificia
re¬
ctius
consequimur
BVLLIMENTIS
vocatis:
quam
sunt
diluta
acria,
in
quibus
bullientes
res
colorantur,
vel
aliud
quid
in
substantia
quoque
acquirunt.
Facile
est
pulverem
vel
malagma
aucto
humore
in
bullimentum
mu¬
tare.
Quocirca
eiusdem
sunt
quidem
naturae:
sed
ob
varietatem
aliud
aliis
accommodatius.
Argentum
ita
e¬
nitescit
aqua
incocti
tartari:
aurum
incoctum
vrina
ęru
gine
diluta.
Gemmarum
exepla
apud
Plin.
sunt
mul¬
ta,
vtpote
cuius
historia
gemmae
omnes
nitescunt
decoctu
mellis
Corfici
propter
acrimoniam:
Smaragdi
vino
&
oleo
fiunt
meliores:
carbunculi
aethiopici
aceto
duodecim
dieb.
macerati
fulgent.
Simili
inge¬
nio
splendere
coguntur
succina
adipe
haedorum
cocta.
Bullimentis
&
ligna
tinguntur:
veluti
cum
in
dolio
vicissim
componuntur
cortices
alni
&
ferramenta
(squama
ferri)
affusoque
acri
lixivio,
vel
tenui
cerevisia,
aliquot
hebdomadibus
tinctura
elicitur,
in
qua
cocta
ligna
nigrescunt,
ablutaque
dulci
modice
ex
iccan¬
tur,
ne
hiscant.
Hac
arte
ad
montem
Carpathum
ex
ferro
es
faciunt
atramentosis
aquis
illo
in
lutum
redacto,
recoctoque.
Sed
non
semper
adhibetur
coctio.
Satis
est
&
maceratio,
qui
intelligimus
pro
bullimento
aliquan¬
do
esse
posse.
Porro
coloritio
affinis
est
illa
inauratio
&
inargentatio
per
pastas
pulveresve
affrictos:
vel
et
incoctionem
&
macerationem
in
talibus
liquoribus
specie
auri
argentive
inducta.
Huius
exempla
occur¬
rent
in
magisteriis.
Vide
Alexium
lib.
6.
de
secretis
de
albo
ad
numismata
etc.
Vt
de
bullimentis
non
nihil
ad¬
damus,
declarationis
causa;
&
vt
tyro
videat
artificum
morem,
sermonique
assuescat,
referemus
quam
de
au¬
ro
&
argento
praecepit
Pantheus.
Ita
ille.
"Bullimentum
pro
argento.
Sumantur
de
aqua
coelesti"
(pluuiali)
"librae
de¬
cem:
de
tartaro
albo
tuso
libra
vna
cum
tribus
vncius.
Et
opera
ipsa
argentea
nigrificata"
(nigrata,
fuscatave
vel
infecta
nigritie
fuliginosa)
"ad
ignem
in
vase
aeneo
posita
omnia
simul
bulliant,
quo
ad
nivis
instar
albescant.
Tunc
extracta
bru¬
stientur
ad
aquam
frigidam"
(extergantur
Setaceo
metallico)
"limpidamque
Tandem
tripolo
eburnita"
(expolit.)
"ser¬
uentur."
(Alii
artifices
calcem
tartari
seu
tartarum
vstum
contritum
miscent
aqua,
vt
fiat
pulticula.
Hac
ob¬
linunt
res
argenteas,
&
candefaciunt
bene.
Repetunt
idem
secunde.
Postea
faciunt
dilutum
ex
aqua
&
paribus
tartari
crudi,
salis
&
aluminis.
In
hoc
coquunt
ista
probe,
&
nivea
reddunt.)
"Bullimentum
pro
auro.
De¬
lotio
hominis
librae
decem
sumantur:
sulphuris
vnciarum
quinque
tartari
decem.
Misieantur
omnia
tusa
in
vase
aeneo.
Et
in
hoc
opera
aurea
igne
primum
calefacta
imposita
bulliant,
donec
crocea
reddantur
vt
auripigmentum.
Reliqua
ad
prae¬
missum
ordinem
de
argento
omnia
rite
seruentur.
Notandum
est
a.
quod
pars
vna
floris
aeris
cum
anaChalcanthi
Romani
&
par¬
tibus
duabus
nitri
cum
ana
salis
armoniaci
bullita
omnia
simul
cum
dicto
lotio,
vt
dictum
est,
colorem
auri
vixacissimam
dant
auro
vltra
charattos
octodecim.
Idem
est
iudicium
redactis
in
bitumen
praedictis
simplicibus
cum
acerrimo
areto
sli¬
re
aeris
scilicet,
chalcantho
romano,
nitro
&
sale
ammoniaco
per
modum
recoctionis."
Haec
ille,
Bitumen
glutinis
vim
habet.
Compositionem
itaque
huiusmodi
notat
qualis
est
coloritium
vel
caementum:
&
qualis
fit
cum
bo¬
racem,
quam
est
alias
chrysocolla
factitia,
paramus.
Ista
pasta
si
aurum
oblitum
maceratur,
exaltatur
calore.
Tandem
coloritium
&
bullimentum
aliquando
concurrunt.
Fit
coloritium
viride
ex
sale
ammonio
&
aerugine
aequalibus
adiecta
portione
salis
petrae
(vel:
aeruginis,
salis
ammoniaci
singulas
semuncias
compone
cum
halonitri
drachma,
&
stibij
dimidia.
Contere
cum
aqua
super
lapide:
Primo
viret:
postea
flayescit:
vel
aeruginis,
vi¬
trioli,
halonitri,
salis
ammonij
pares
misce
aceto:
vel
salis
ammonij
y.
ij
s.
aeruginis
y.
ij.
halonitri
y.
j
s.
vitrioli
y.
j.
misce
a¬
ceto,)
vel:
vitrioli
y.
j.
aerug.
salis
am
salis
Pet.
an.
y
s.
aq.
q.
s.
Pelle
sciti.
vel
aerug.
salis
am
an
y.
j.
salis
pet.
vitriol.
an.
y.
s.
alumin.
y.
ij.
aceti
q.
s.
conteruntur
in
lapide,
&
misientur
ad
formam
pulticulae:
vel
misce
&
contere
pares
aeruginis
&
sa¬
lis
am.
aerugo
vero
praeparata
sit
aceto.
Adde
parùm
carbonum
tiliae.
Vt
cinerescat:
Et
tandem
haematitae
quantum
placet.
Si
i¬
taque
auri
Rhenani
colorem
placet
exaltare,
candefactum
coque
diluto
salis
&
tartari.
Deinde
immisce
coloritio,
&
in
dolio
vel
alueo
huc
illuc
agita
&
euentila.
Vel
aurum
candefactum
immitte
in
pastam
ex
puluere
carbonum
puro
&
aqua,
itaque
extingue:
postea
coque
ex
aqua
tartari
addito
sale:
tandem
mistum
coloritio
agita:
Ad
argentum
coloritia
fiunt
ex
salis
communis
partibus
duab
halonitri
&
aluminis
singulis
miscentur
aqua.
Pari
modo
iunguntur
restinctio
&
cae¬
mentum,
vt
supra
expositum.
Exaltationem
per
bullimenta
vocant
aliqui
Germanorum
artificęs
krane/
quasi
granis
augere:
Exempli
causa:
si
aurum
rhenanum
ex
liga
misturave
prodiit,
idque
deficit
grano
bo¬
nitatis:
funde
id
in
bacillos,
&
concide
in
portiones
paulo
grauiores.
Cude
monetam:
quam
candefactam
co¬
que
ex
diluto
salis
communis
partium
duarum,
&
tartari
vna.
Ita
bessis
euadit
melior
grano
vno.
Sed
exem¬
pla
requirantur,
in
magisteriis.
Exaltatio
in
cute
seu
depuratio
est
aliquando
servilis,
&
pro
bullimentis
v¬
timur
aquis
detersoriis,
quas
Germanorum
artifices
vocant
grundwasser
/
verquickwasser
/
quia
funda¬
mentum
ponunt
inducendo
auro
vel
argento,
&
faciunt
vt
malagma
ex
hydrargyro
haereat.
Talis
fit
ex
aqua
forti,
in
qua
plumbum
est
solutum,
&
ad
fundum
secessit.
Quod
inde
superest,
vsurpatur
ad
metallo¬
rum
superficiem
detergendam.
Detersa
abl
uit
aqua
simplici
pura,
tandemque
admovetur
amalgama.
Idem
fit
soluto
salis
ammoniaci.
Alexius
lib.
6.
de
secretis
vitrioli
Romani
&
salis
ammonij
singulas
vncias,
aluminis
duas
in
puluerem
redigit,
additaque
semuncia
hydrargyri
sublimati
&
florum
aeris
drachma
coquit
aqua
communi.
In
decocto
ferrum
prius
mundatum
leuigatumque
nonnihil
bullire
sinit:
tandem
inducit
amalgama.
Ita
quia
autum
floridius
nitet
ex
superficie
aerosa,
ferro
&
argento
inaurando
talem
conciliat
aceto,
in
quo
per
dimidium
horae
cocta¬
sunt