CHRYSORRHOAS,
SIVE,
DE
ARTE
CHYMICA
DIALOGVS.
Chrysophilus.
Theophrastus.
χρυσ.
Perpetuam
illam
ac
communem
hominum
miseriam
deplorare
non
satis
possum
quum
uideam
omnia
ea,
in
quibus
bonorum
uix
etiam
umbrae
uersantur,
tam
esse
difficilia
ac
intricata,
ut
nancisci
illa
nedum
millesimus
quisque
possit:
nacta
tandem,
tam
celeri
nos
pede
fugiant.
At
ea
rursum,
quae
cum
atrocitate,
pericu¬
lis,
omni
denique
malorum
aceruo
coniuncta
sunt,
ita
nobis
constanter
immi¬
neant,
ut
conspirasse
in
humanam
perniciem
iudicari
possint.
Momento
enim
pessum
imus,
miseria,
paupertatè,
infirmitate,
doloribus
obruimur:
ut
autem
felices
simus,
ut
ditemur,
ut
sa¬
nemur,
multis
annis
opus
est:
ut
non
indigeamus,
uix
ullo
seculo
nobis
contingit.
Etenim
quantum
res
meas
attinet,
in
ea
planè
conditione
uersor.
Nam
cum
à
uitae
meae
quasi
exor¬
dio,
nihil
prius
(quod
fateri
tamen
palàm
erubesco)
in
optatis
habuerim,
quàm
ut
admodum
ditescerem:
atque
ipsius
auri
sitis
me
totum
corripuerit,
absolutam
tamen
id
consequendi
me¬
thodum,
nondum
sum
consequutus.
Desperans
licet
uoti
me
futurum
compotem,
extrema
tamen
quaeque
experiri
lubet
ipsamque
artem,
quam
Alchemisticam
uulgus
dicit,
iam
aliquandiu
inter¬
missam,
fauente
Mercurio,
rursum
aggrediar.
Sed
uideo
obambulantem
illic
Theophrastum
ab
Hohenheim,
hominem,
si
quem
Germania
unquam
tulit,
huius
artis
absolutum
artificem,
quem
si
eam
in
sententiam
perducere
possum,
ut
mihi
in
hoc
natatu
adiumento
sit,
futurus
sum
pro¬
cul
dubio
hominum
felicissimus.
Ipsum
primò,
magnificis
promissis,
post
etiam
minis
aggre¬
diar.
Salue
amicorum
precipue
o
Theophraste.
Theophrastus.
Saluus
sis
&
tu
ò
lepidum
ca¬
put.
Sed
quid
solus
huc
oberras?
quid
negotij
est,
quod
ita
anxiè
tecum
obnurmuras?
aspicie¬
bam
te
iandudum,
non
sine
magno
risu,
iactantem
brachia
&
caput,
micantem
digitis,
calci¬
trantem
pedibus.
Bacchico
te
correptum
furore
existimabam.
χρυσ.
Non
Bacchico
ò
bone
sed
Pluti
enthusiasmate
sum
percitus.
Theophrastus.
Quid
Plutum
murmuras?
nos
Plutum
illum
irrequietum
prorsus
daemonem,
ad
Plutonis
cancellos
relegatum
cupimus,
&
uitae
po¬
tius
tranquillae
dabimus
operam.
χρυσ.
Te
quidem
authore
sperarem,
me
eam
posse
tranquil¬
litatem
consequi.
Tua
in
manu
mea
salus
est:
qui
si
mihi
adiumento
esse
uelis,
effecturum
me
id
scio,
ut
breui
simus
ambo
hominum
primarij.
Theo.
Ego
quidem
ὦ
Chrysophile,
quantum
in
me
est,
omnimeo
consilio,
&
auxilio,
(modò
id
cum
manifesto
meo
periculo
coniuncti
non
sit)
adesse
tibi
non
refragabor.
Verum
quid
rei
sit,
breuiter
expone.
χρυσ.
Non
dubito
quin
ad
aures
tuas
peruenerit,
quantum
ego
non
opum
tantùm
&
pecuniarum,
sed
(quod
est
pre¬
ciosius)
temporis
iacturae,
circa
eam
scientiae
persuasionem,
quam
Chymicam
eruditiores
no¬
minant,
fecerim:
pudetque
fateri,
quod
negare
non
possum,
quàm
ego
à
nequissimo
illo
homi¬
num
genere,
qui
se
Alchemistas
&
Philosophorum
discipulos
scilicet,
iactitant,
sim
miserè
de¬
lusus:
quodque
est
grauissimum,
quantum
ego
meae
ualetudini,
ob
foetidas
fuligines,
halitusque
teterrimos,
quos
in
cauernis
Troglodytarum
morè
delitescens,
pertuli,
nocuerim,
quorum
omnium
iactura
tam
ingens
est,
ut
etiam
illa
quae
inde
commoda,
re
omni
absoluta,
colligi
potuis¬
sent,
nullius
momenti
aestimanda
sint.
Theo.
Ha
ha
hae:
dispeream,
nisi
ego,
(quanuis
rerum
omnium
essem
inscius)
idipsum
subolui.
Quum
enim
mense
praeterito,
hortensem
illam
tuam
domunculam
pręterirem,
tam
foedum
quendam
fumum,
atque
atrum
ex
subterranea
illa
fornice
erumpentem
animaduerti,
ut
Auernaleis
ibi
fauces
esse
crediderim:
in
quibus
Canidia
suis
le¬
muribus
dapes
decoxisset.
Verùm
ne
sinistram
de
tua
prudentia
opinionem
conciperem,
ob¬
stabant
in
primis
tua
authoritas,
deinde
quòd
summo
loco
natus
es:
postea
maturior
aetas
coniuncta
cum
rerum
experientia,
postremò
tot
manifestissima
exempla,
quibus
alieno
saltem
periculo
cautiorem
te
redditum
nunquam
dubitassem.
Persuadere
itaque
mihi
non
poteram
te
illis
rebus
quae
manifesto
cum
detrimento
sunt
coniuncta,
multo
minus
scelestissimis
sy¬
cophantis,
ac
ipsius
uerae
artis
calumniatoribus,
animum
potuisse
aduertere.
χρυσ.
Ego
uerò
cautus
in
hac
re
fui
quantum
debui.
Verùm,
nae
ego
intentatum
relinquerem
id,
quod
tot
au¬
thorum
communi
calculo
indubitatum
redditur?
pręsertim,
quum
omnia
quę
ad
hoc
negocium
pertinent,
à
tam
multis
antiquis
&
recentoribus
magni
nominis
Philosophis,
diligentissimè
sint
perscripta?
postremò
quum
mihi
nec
ingenium,
nec
opes,
nec
ocium,
alieaeune
rei
bene
ge¬
rendae
occasiones
deessent.
Sed
quid
de
éxemplis?
quum
tu
solus,
(quem
finem
huius
artis
assecutum,
obque
id
omnes
felicem
praedicant)
multorum
mihi
instar
satisfacias.
Qui
si
rebus
meis
desolatis
opem
ferre,
&
meam
classem
in
medijs
undis
cum
procellis
luctantem,
in
por¬
tum
deducere
uelis,
faciam
ut
statim
intelligas
quantum
tibi
ornamenti,
ex
mea
amicitia,
au¬
thoritate,