DIALOGVS
Theo.
Ea
sunt:
Vitrum
in
adamantinam
duriciem
perducere:
Morbis
desperatis
ex
metal¬
licis
praestantissima,
subitaque
remedia
exhibere:
Imò
quod
omnem
excedit
admirationem,
hominis
naturam,
ab
imminentibus
morbis
immunem
conseruare:
&
sic
quasi
dicas
sene¬
ctam
excludere.
Adde
&
illud
contra
omnia
uenena,
uenenatorumque
uim,
antitodum
exqui¬
sitissimum
certissimumque,
quale
nuper
à
Miseno
quodam
rustico,
seu
fossore
metallico,
casu
potiùs
quàm
consilio,
ex
re
(ut
audio)
neglectissima
confectum:
quod
sui
ipsius
experien¬
tia
multoties
ipse
author
comprobauit.
Postremò
quod
eorum
omnium
quae
hactenus
enu¬
meraui
uim
atque
efficaciam
longè
excedit:
id
est,
Certa
ac
compendiosa
methodus,
qua
sub¬
tilissimi
atque
tenuissimi
spiritus
parantur;
quibus
absoluta
metalla,
&
multiplici
proportione
auctiora,
&
absolutiora,
(nulla
prorsus
tentata
fallaci
metamorphosi,
siue
substantiae
immu¬
tatione)
redigi
possunt.
χρυσ.
Euge
Theophraste,
hoc
iandudum,
ut
proferres,
expectabam:
dimissis
itaque
cęteris,
quae
dixisti,
omnibus
hoc
solum
diligentius
examinabimus.
Huius
ego
ob
experimenti
indagandi
fiduciam
tot
expensarum
pertuli,
tot
libros,
à
uarijs
orbis
par¬
tibus
ad
me
perlatos,
perlegi:
Eos
interpretandos
tot
eruditis
commisi.
Verùm
(quod
est
mi¬
serrimum)
frustratus
spe
omni
in
medijs
procellis,
ut
prius
dicebam,
haereo.
In
quibus
etiam
mihi,
tanquam
ad
Sirenios
scopulos,
consenescendum,
admodum
timeo.
Te
itaque
solum
ex
multis,
quorum
consilio
usus
sum,
habeo
reliquum,
qui
mihi
&
illam
methodum
indicare,
&
quaecunque
ad
hoc
negocium
pertinent,
explicare
potes.
Theo.
Vt
ex
illis
tuis
libris,
cuiuscunque
tandem
gentis
dicantur,
possis,
id
quod
ultimo
à
me
loco
dictum
est,
comprehen¬
dere,
non
minus
operosum
est,
quàm
ex
Tantali
hortis
fructus
decerpere.
Vt
autem
illi
tui
consultores,
quiue
suam
tibi
in
hac
re
operam
pollicentur,
id
praestare
possint,
tam
est
facile,
quàm
ebur
atramento
candidum
reddere:
quum
ij
ferè
uniuersi
impostores
sint,
aut
stulti,
qui
sibi
ipsis
tum
alijs
persuadere
audent,
se
ea
intelligere
quae
nesciunt.
In
libris
autem
quasi
omnibus
mera
continentur
aenigmata,
merae
ambages
&
tenebrae,
nulli
etiam
Oedipodi
ex¬
tricabilia.
χρυσ.
Quare
igitur
(si
haec
ita
sunt)
tantundem
operis,
illi
scriptores
μαθαιόλογοι
cir¬
ca
hoc
negocium
adhibuerunt?
cur
tam
audacter
absolutam
hominibus
scientiam
atque
in¬
stitutionem
pollicentur?
Theo.
Hoc
quidem,
uti
refers,
factum
ab
omnibus
ferè,
ut
non
ne¬
garim,
ita
mihi
quatuor
potissimum
rationibus,
quo
id
committerent,
uidentur
esse
inducti.
Primò
ut
exercerent
ingenia
hominum
ociosorum.
Secundò,
ut
ansam
praeberent
ingenio¬
sis,
pleraque
celeberrima
simul
&
utilissima,
quae
inde
manarunt,
indagandi.
Tertiò,
ut
curio¬
sos
homines,
item
auaros,
quique
adeò
aurum
sitiunt,
miserè
(ut
par
erat)
vexarent,
eorumque
opera
&
laboribus
(non
sine
illorum
magna
delectatione
atque
risu)
abuterentur.
Nónne
hoc
toties
factum
ab
eis
intelligis,
quum
eidem
rei,
plura
nomina
passim
indiderint,
quàm
ipso
Ioui
olim
cognomina
fuerunt
ab
idolorum
cultoribus
imposita?
Postremò
ut
testatum
po¬
steris
relinquerent,
se
naturae
secreta
ipsasque
actiones
physicas
intellexisse.
χρυς.
Cur
ergo
non
tacere
potius,
quàm
uerbossimis
commentarijs,
ea,
quae
nemo
unquam
intelligit,
maluerunt
perscribere?
quibus
diligentius
inspectis
in
eam
ducor
sententiam:
meras
esse
nugas,
rerumque
umbras,
ab
ipsis
impostoribus
aut
daemone
potius
quodam
Plutonico,
ad
euertendum
ple¬
rosque,
confictas.
Theo.
Ne
hoc
uniuersaliter
affirmes
oportet
o
Chrysoph.
Verum
tacere
illis,
mea
quidem
pace,
licuisset
quasi
omnibus.
Quòd
autem
pręter
figmenta
in
aliquorum
libris
nihil
esse
dicis:
facis
tu
more
illorum,
qui
de
re
non
intellecta,
nec
uisa
unquam,
iudicant,
ac
quemadmodum
caeci
de
coloribus.
Fateor
librorum
magnum
esse
aceruum,
quantum
ad
meam
quidem
cognitionem
peruenit,
omnes
circa
hoc
negocium
impeditos,
quorum
magna
pars
indi¬
gni
sunt,
ut
ab
homine
ingenioso
inspiciantur:
&
tamen
Hermetis,
Auicennae,
Auerrois,
&
simi¬
lium
nomine
circumferuntur:
quum
illinothi
sint,
&
ab
Europaeis
hominibus
ijsdemque
barbaris,
compilati,
ueluti,
ut
paucos
referam,
à
Richardo
Anglico,
Gilgilide,
Christoph.
Parisiensi,
Morieno,
Rosino,
Stephano,
qui
se
omnes
philosophos
(si
dijs
placet)
nominare
audent:
Huc
pertinent
libelli,
qui
Mariae
sororis
Moysi
titulum
mentiuntur.
Rursum
aliorum
extant
com¬
mentaria,
si
cum
iudicio
legantur,
ferenda
quidem,
nec
lectu
indigna:
ex
quibus
tamen
ut
te
expedias,
Thesei
filo
opus
est.
Quorum
ex
antiquioribus
primum
locum
Gebri
scripta
obti¬
neant
&
Simplicij.
Recentiores
sunt
Io.
de
Rupescissa,
Rogerius
Baccho
ferè
&
Aloisius
Mar¬
lianus.
Nullus
tamen
sanioris
fuisse
mentis
deprehenditur,
quàm
Io.
Augustinus
Augurell.
χρυς.
Deus
bone,
cur
ego
non
tantum
ante
annos
plures
intellexi?
Verùm
tu
reb.
desperatis
fer
remedium.
The.
Quasi
uerò
me
possis
uti
consultore,
qui
ab
omnium
illorum,
quos
unquam
hac
de
re
uerba
fecisse
intellexisti,
ἐκδιαμέτρον
(quòd
aiunt)
opinione
dissideam,
non
quidem
quantum
ad
ea
pertinet,
quę
huius
artis
beneficio
inuenta
&
uulgata
sunt.
Illa
enim
uera
esse,
methodica
experientia
comprobauit.
Quòd
si
circa
illa
uelis
uersari,
poteris
non
magno
di¬
spendio
occupatione
honesta,
non
sine
uaria
iucunditate
aetatem
transigere.
Exempli
loco
sint
metallicae
fusiones,
quibus
non
animalcula
solum
&
solidiora,
sed
&
herbę,
flores,
imò
minutis¬
sima
quaeque,
possunt
acuratissimè
exprimi.
Item
distillationes,
ut
nominant,
quarum
beneficio
non
herbae