575
IOANNIS BRACESCHI. 17
lore multiplicatus in terrae visceribus: Et hic duplex fumus (sufficienter conco¬
ctus) est immediata materia metallorum. Antea igitur quàm in terram con¬
uertantur, erant sulfur & argentum viuum communia: & hoc modo possumus
dicere illa esse principia metallorum. RAI. Non bene capis Geberi sermo¬
nem: nam ibi dicit, ea non esse principia naturalia in natura sua, id est commu¬
ni: Sed aliud quod sequitur ob eorum substantiae alterationem in naturae ra¬
dice ad terream substantiam. DIS. Non te assequor. RAI. An non tibi dixi
radicem & naturale fundamentum omnium mineralium, tam sulfuris & argen¬
ti viui communium quàm metallorum esse terram cum aqua mistam? DIS.
Sequere. RAI. Ergo duorum horum alteratio ad substantiam terream non fit
in ipsa substantia & essentia argenti viui & sulfuris communium, sed in eorum ra¬
dice, id est in terra cum aqua mista, quae ob calorem mineralem & caelestem de¬
coquuntur & transmutantur in vitriolum. Et quia vt dicit Geber lib. 2. cap. 15.
Ex operibus naturae possumus probare, solummodò res quae salium & alumi¬
num naturam habent ac similium, esse solubiles: Ideò praedictum vitriolum ope¬
re subterranei caloris & diametralis reuerberationis Solaris ac stellarum, solui¬
tur: & ab eo eleuatur aut manat duplex fumus: nam calor semper miscet, & sub¬
tilissimè ac fortissimè simul vnit subtile terreum & humidum aqueum simul
concocta. Hae igitur duae exhalationes à calore caelesti tractae, si terestrem lo¬
cum reperiant autm apertum & porosum, per quem exhalare possint, trahuntur
in aerem, & ibi in commetas vertuntur, aut in stellas (vt vocant) cadentes, & cir¬
culos apparentes circa Solem & Lunam, aut in eum arcum caelestem, seu
ridem, in ventos, tonitrua, fulmina, nubes, nebulas, grandines, niues, pruinas,
rores, & similia in aere apparentia. Quòd si clausum montem aut locum sor¬
tiantur & lapide munitum seu circumdatum, ita, vt neque calor mineralis, ne¬
quae illae duae exhalationes vaporosae possint effugere, tunc ille duplex fumus
sublimando crasse fieri incipit & multiplicari, & cadens atque excolans per fa¬
xum & locum mineralem, prout meatum & viam inuenit penetratu facilio¬
rem per eum locum, vt distillationibus videmus. Quòd si eo in loco virtutem
mineralem non inuenit, non potest indurari ac in metallum conuerti, sed va¬
rijs coloribus eos lapides maculat, aut in commune argentum viuum conuer¬
titur. Si autem duplex ille fumus lapidem inueniat in quo sit vis mineralis in¬
duratiua & fixatiua, mediante conuenienti calore conuertitur in metallum.
DIS. Non intelligo quae sit virtus illa mineralis induratiua & fixatiua. RAI.
Est sulfur quoddam lucidum ac lotum & ex parte fixum, & inuenitur in ex¬
cisis lapidibus atque in arenis, lucet vt argentum: Et sine hoc sulfure nunquam
possent generari metalla: de hoc sulfure loto loquitur Albertus in mineralibus
libro tertio capite primo & secundo & tractatu secundo capite quinto. Ideo
(vt ismet ait lib. 4. Min. cap. 1.) natura abundat hoc sulfure vbicunque locus
est generationis metallorum. Et propterea metallum quod plus abundat sul¬
fure, illud est locus generationis metallorum Philosophorum. Et per artifi¬
cium educi potest & lauari. Et ideo Auic. in Mineralibus obscurè loquens de
his sulfuribus metallicis per artificium genitis, in quibus est virtus mineralis in¬
duratiua & fixatiua, dicit, Atramenta, id est sulfura metallica per similitudinem
dicta atramenta, quia sicut vitriolum commune est pannorum tinctura, ita sul¬
fura sunt tinctura metallorum, composita sunt ex sale, sulfure, ac lapidibus. Supe¬
rius dixi in corporibus metallicis esse duo sulfura: Sulfur illud subtile dictum
aurum, intrinsecum sali, & compositum ex sale ac sulfure. Aliud sulfur crassius
dictum Mars, & ferè sali extrinsecum, quia genitum est ex lapidibus vi calo¬
ris: Ideo compositum est ex sulfure ac lapidibus, & non funditur, quia proprie¬
b 3